Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 91, Shloka 81

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

दुद्रुवुर्भहुधाभीताराक्षसाश्शतशोदिशः ।त्यक्त्वाप्रहरणान्सर्वेपट्टसासिपरश्वधान् ।।।।

Transliteration

dudruvur bahudhā bhītā rākṣasāḥ śataśo diśaḥ |

tyaktvā praharaṇān sarve paṭṭasāsiparaśvadhān ||

Translation

భయంతో వణికిన రాక్షసులు వందల సంఖ్యలో అనేక గుంపులుగా అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు; వారు భల్లాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు మొదలైన ఆయుధాలన్నీ విడిచిపెట్టారు।

Word by Word

• दुद्रुवुः: fled/ran
• दुद्रुवुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: द्रु (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

• बहुधा: in many directions/ways
• बहुधा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: बहुधा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; प्रकार/विभाग (in many ways/in groups)

• भीताः: frightened
• भीताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भी (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• राक्षसाः: rakshasas
• राक्षसाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• शतशः: by hundreds
• शतशः: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: शतशः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; परिमाण (by hundreds)

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); 'परित्यज्य' (having abandoned)

• प्रहरणान्: weapons
• प्रहरणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रहरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (for राक्षसाः)

• पट्टसासिपरश्वधान्: spears, swords, and axes
• पट्टसासिपरश्वधान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पट्टस + असि + परश्वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (पट्टसाश्च असयश्च परश्वधाश्च)

Context

All Rakshasas feared and panic stricken fled in hundreds, in groups in all directions leaving their sharp-edged spears, swords, and axes.

Characters & Entities

• Rākṣasas
• Weapons (paṭṭasā, asi, paraśvadha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Fear-driven violence lacks resilience; dharma requires courage with clarity (sattva). When sattva is absent, even armed power becomes helpless.

What is the narrative situation?

The Rākṣasa troops disperse in panic, dropping their arms as they run.

Which character virtue is emphasized?

Implicitly, steadiness (dhairya) as the opposite of panic—an essential virtue for dharmic action.