Sarga 85

Verse 1

त्तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोककर्शितः ।नोपधारयतेव्यक्तंयदुक्तंतेनरक्षसा ।।6.85.1।।

ఆ మాటలు విని శోకంతో క్షీణించిన రాఘవుడు, ఆ రాక్షసుడు చెప్పినదాన్ని స్పష్టంగా గ్రహించలేకపోయాడు.

Verse 2

ततोधैर्यमवष्टभ्यरामःपरपुरञ्जयः ।विभीषणमुपासीनमुवाचकपिसन्निधौ ।।6.85.2।।

అనంతరం పరపురంజయుడైన రాముడు ధైర్యాన్ని స్థిరపరచుకొని, వానరనాయకుల సమక్షంలో సమీపంలో కూర్చున్న విభీషణునితో పలికెను.

Verse 3

नैरृताधिपतेवाक्यंयदुक्तंतेविभीषण ।भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामिब्रूहियत्तेविवक्षितम् ।।6.85.3।।

హే నైరృతాధిపతి విభీషణా! నీవు ముందుగా పలికిన వాక్యాన్ని నేను మరల వినదలచుకున్నాను. నీ హృదయంలో ఉన్న అభిప్రాయాన్ని మళ్లీ చెప్పుము॥

Verse 4

राघवस्यवचःश्रुत्वावाक्यंवाक्यविशारद. ।यत्तत्पुनरिदंवाक्यंबभाषे स विभीषणः ।।6.85.4।।

రాఘవుని వచనములు విని, వాక్యనిపుణుడైన విభీషణుడు మరల ఈ మాటలను ప్రత్యుత్తరంగా పలికెను।

Verse 5

यथाज्ञप्तंमहाबाहोत्वयागुल्मनिवेशनम् ।तत्तथाऽनुष्ठितंवीरत्वद्वाक्यसमनन्तरम् ।।6.85.5।।

హే మహాబాహు వీరా! మీరు గుల్మనివేశనము (దళాల స్థాపన) యథావిధిగా ఆజ్ఞాపించినట్లే, మీ వాక్యానంతరం వెంటనే అది నిర్వహించబడింది।

Verse 6

तान्यनीकानिसर्वाणिविभग्नानिसमन्ततः ।विन्यस्तायूथपाश्चैवयथान्यायंविभागशः ।।6.85.6।।

ఆ సమస్త సేనావిభాగములు చుట్టూరా విభజింపబడి సక్రమంగా స్థాపింపబడినవి; అలాగే యూథపతులు (దళనాయకులు) కూడా తమ తమ భాగాల ప్రకారం న్యాయోచిత క్రమంలో నియమింపబడినారు।

Verse 7

भूयस्तुममविज्ञाप्यंतच्छ्रुणुष्वमहायश: ।त्वय्यकारणसन्तप्तेसन्तप्तहृदयावयम् ।।6.85.7।।

మహాయశస్సుగలవాడా! నా మరొక వినతిని వినుము. నీవు కారణం లేకుండా కలతపడుట చూచి మా హృదయములు కూడా దుఃఖంతో దహించుచున్నవి.

Verse 8

त्यजराजन्निमंशोकंमिथ्यासन्तापमागतम् ।तदियंत्यज्यतांचिन्ताशत्रुहर्षविवर्धिनी ।।6.85.8।।

ఓ రాజా! ఈ శోకాన్ని విడిచిపెట్టు; ఇది వ్యర్థమైన తాపమే. ఈ చింతను త్యజించుము, ఎందుకంటే ఇది శత్రువుల ఆనందాన్ని మాత్రమే పెంచుతుంది.

Verse 9

उद्यमःक्रियतांवीरहर्षःसमुपसेव्यताम् ।प्राप्तव्यायदितेसीताहन्तव्याश्चनिशाचराः ।।6.85.9।।

ఓ వీరా! ప్రయత్నం చేయుము, ఉత్సాహాన్ని ఆశ్రయించుము. నీకు సీతను తిరిగి పొందవలెనంటే, నిశాచర రాక్షసులను కూడా సంహరించవలెను.

Verse 10

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः ।साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।।निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे ।धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ।।6.85.11।।

హే రఘునందనా, నా హితవాక్యాన్ని వినుము. సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) మహాబలంతో ఆవరించబడి వెంటనే బయలుదేరుగాక. నికుంభిలాకు చేరి సమరంలో రావణిని సంహరించుగాక—ధనుస్సు నుండి వలయాకారంగా విడిచిన, విషసర్పవిషసమమైన ఘోర బాణాలతో.

Verse 11

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः ।साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।।निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे ।धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ।।6.85.11।।

ఆ వీరుడు తపస్సు బలంతో, స్వయంభూ సృష్టికర్త వరప్రసాదంతో బ్రహ్మశిరస్సు అస్త్రాన్ని పొందాడు; అలాగే ఇష్టానుసారంగా సంచరించే అశ్వములనూ పొందాడు।

Verse 12

तेनवीरेणतपसावरदानात्स्वयम्भुवः ।अस्त्रंब्रह्मशिरःप्राप्तंकामगाश्चतुरङ्गमाः ।।6.85.12।।

ఆ వీరుడు తపస్సు బలంతో, స్వయంభూ సృష్టికర్త వరప్రసాదంతో బ్రహ్మశిరస్సు అస్త్రాన్ని పొందాడు; అలాగే ఇష్టానుసారంగా సంచరించే అశ్వములనూ పొందాడు।

Verse 13

स एषसहसैन्येनप्राप्तःकिलनिकुम्भिलाम् ।यद्युततिष्ठेत्कृतंकर्महतान्सर्वांश्चविद्धिनः ।।6.85.13।।

అతడు తన సైన్యంతో కలిసి నిజంగా నికుంభిలకు చేరాడు. ఆ కర్మను పూర్తిచేసి అతడు లేచి నిలబడితే, మనమందరం హతులైనట్టే అని తెలుసుకో।

Verse 14

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः ।त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।।वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै ।इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ।।6.85.15।।

నీవు నికుంభిలకు చేరకముందు, అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించబడకముందు, ఆ శత్రువు—ఇంద్రశత్రువు—నిన్ను దాడి చేసి సంహరించగలడు; అదే నీ వధ అవుతుంది. ఓ మహాబాహు రాజా, సర్వలోకేశ్వరుడు అతనికి అటువంటి వరం ఇచ్చాడు; ఈ విధంగా ఆ ధీమంతుని వధవిధానం నియమింపబడింది।

Verse 15

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः ।त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।।वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै ।इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ।।6.85.15।।

విభీషణుని మాటలు విని, సత్యపరాక్రముడైన రాముడు ఇలా అన్నాడు—“ఆ క్రూరుని మాయను నేను తెలుసు।”

Verse 16

वधायेन्द्रजितोरामसन्दिशस्वमहाबल ।हतेतस्मिन्हतंविद्धिरावणंससुहृज्जनम् ।।6.85.16।।

ఓ మహాబలశాలి రామా, ఇంద్రజితుని వధకు ఆజ్ఞాపించు. అతడు హతుడైతే, రావణుడు కూడా తన సహాయకులతో సహా హతుడైనట్టే అని తెలుసుకో।

Verse 17

विभीषणवच्श्रुत्वारामोवाक्यमथाब्रवीत् ।जानामितस्यरौद्रस्यमायांसत्यपराक्रमः ।।6.85.17।।

విభీషణుని మాటలు విని, సత్యపరాక్రముడైన రాముడు ఇలా అన్నాడు—“ఆ క్రూరుని మాయను నేను తెలుసు।”

Verse 18

स हिब्रह्मास्त्रवित्प्राज्ञोमहामायोमहाबल. ।करोत्यसंज्ञान् सङ्ग्रामेदेवान्सवरुणानपि ।।6.85.18।।

అతడు బ్రహ్మాస్త్రవిదుడు, ప్రాజ్ఞుడు, మహామాయావి, మహాబలవంతుడు; యుద్ధంలో వరుణాదిదేవతలను కూడా అచేతనులుగా చేయగలడు.

Verse 19

तस्यान्तरिक्षेचरतःसरथस्यमहायशः ।न गतिर्ज्ञायतेवीरसूर्यस्येवाभ्रसम्ल्पवे ।।6.85.19।।

హే వీరా! ఆకాశంలో రథంతో సంచరించే ఆ మహాయశస్సుగలవాని గతి తెలియదు—మేఘసమూహాల ఉప్పెనలో సూర్యుని గతి తెలియనట్లే.

Verse 20

राघवस्तुरिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यंदुरात्मनः ।लक्ष्मणंकीर्तिसम्पन्नमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.85.20।।

రాఘవుడు ఆ దురాత్మ శత్రువు యొక్క మాయాబలాన్ని తెలిసికొని, కీర్తిసంపన్నుడైన లక్ష్మణునితో ఈ వచనమును పలికెను।

Verse 21

यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः ।हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।।जाम्बवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः ।जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ।।6.85.22।।

హే లక్ష్మణా! వానరేంద్రుని సమస్త బలముతో ఆవరించబడి, హనుమంతుడు మరియు యూథపతులు అగ్రంగా ఉండగా, ఋక్షపతి జాంబవానుతో కూడిన సైన్యరక్షణలో—మాయాబలంలో నిపుణుడైన ఆ రాక్షసపుత్రుని సంహరించుము।

Verse 22

यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः ।हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।।जाम्बवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः ।जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ।।6.85.22।।

హే లక్ష్మణా! వానరేంద్రుని సమస్త బలముతో ఆవరించబడి, హనుమంతుడు మరియు యూథపతులు అగ్రంగా ఉండగా, ఋక్షపతి జాంబవానుతో కూడిన సైన్యరక్షణలో—మాయాబలంలో నిపుణుడైన ఆ రాక్షసపుత్రుని సంహరించుము।

Verse 23

अयंत्वांसचिवैःसार्थंमहात्मारजनीचरः ।अभिज्ञस्तस्यमायानांपृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।।6.85.23।।

ఈ మహాత్ముడైన నిశాచరుడు తన మంత్రులతో కూడి నిన్ను అనుసరించును; అతని మాయలను బాగా తెలిసి, వెనుక నుండి అనుగమించును।

Verse 24

राघवस्यवच्श्रुत्वालक्ष्मणस्सविभीषणः ।जग्राहकार्मुकश्रेष्ठमत्यद्भुतपराक्रमः ।।6.85.24।।

రాఘవుని వచనము విని, విభీషణునితో కూడిన లక్ష్మణుడు—అత్యద్భుత పరాక్రమశాలి—శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సును గ్రహించెను।

Verse 25

सन्नद्धःकवचीखङ्गीसशरोवामचापभृत् ।रामपादावुपस्पृश्यहृष्टःसौमित्रिरब्रवीत् ।।6.85.25।।

సన్నద్ధుడై, కవచధారిగా, ఖడ్గధారిగా, బాణసమేతుడై, ధనుస్సు ధరించి ఉన్న సౌమిత్రి ఆనందంతో రాముని పాదములను స్పృశించి పలికెను।

Verse 26

अद्यमत्कार्मुकोन्मुक्ताश्शरानिर्भिद्यरावणिम् ।लङ्कामभितिष्यन्तिहंसाःपुष्करिणीमिव ।।6.85.26।।

ఈ రోజు నా ధనుస్సు నుండి విడిచిన బాణాలు రావణిని ఛేదించి లంకపై దిగి పడతాయి—హంసలు పద్మపుష్కరిణిపై దిగినట్లుగా।

Verse 27

अद्यैवतस्यरौद्रस्यशरीरंमामकाश्शराः ।विधमिष्यन्तिभित्त्वातंमहाचापगुणच्युताः ।।6.85.27।।

ఈ రోజే నా మహాధనుస్సు జ్యా నుండి విడిచిన బాణాలు ఆ రౌద్రుని శరీరాన్ని చీల్చి అతనిని నేలకూల్చును।

Verse 28

एवमुक्त्वा स द्युतिमान् वचनंभ्रातुरग्रतः ।स रावणिवधाकाङ्क्षीलक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.28।।

సోదరుని సమక్షంలో ఈ మాటలు పలికి, తేజస్సుగల లక్ష్మణుడు—రావణివధాభిలాషతో—వెంటనే త్వరగా బయలుదేరెను।

Verse 29

सोऽभिवाद्यगुरोःपादौकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।निकुम्भिलामभिययौचैत्यंरावणिपालितम् ।।6.85.29।।

ఆయన పూజ్య గురువుల పాదాలకు నమస్కరించి, ప్రదక్షిణం చేసి, రావణి కాపాడుచున్న నికుంభిలా చైత్యం వైపు సాగెను।

Verse 30

विभीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।कृतस्वस्त्ययनोभ्रात्रालक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.30।।

విభీషణునితో కూడిన ప్రతాపశాలి రాజకుమారుడు లక్ష్మణుడు, అన్నచేత మంగళాశీర్వాదం పొందినవాడై, త్వరగా బయలుదేరెను॥

Verse 31

वानराणांसहस्रैस्तुहनूमान् बहुभिर्वृतः ।विभीषणश्चसामात्योतदालक्ष्मणमन्वगात् ।।6.85.31।।

అప్పుడు అనేక వేల వానరులతో చుట్టుముట్టబడిన హనుమంతుడు, మంత్రులతో కూడిన విభీషణుడు, లక్ష్మణుని అనుసరించి వెళ్లిరి॥

Verse 32

महताहरिसैन्येनसवेगमभिसंवृतः ।ऋक्षराजबलंचैवददर्शपथिविष्ठितम् ।।6.85.32।।

మహా వానరసేనచే వేగంగా ఆవరించబడిన అతడు, మార్గమందు నిలిచిన ఋక్షరాజుని బలమును కూడా దర్శించెను॥

Verse 33

स गत्वादूरमध्वानंसौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।राक्षसेन्द्रबलंदूरादपश्यद्व्यूहमाश्रितम् ।।6.85.33।।

మిత్రానందకరుడైన సౌమిత్రి దూరమార్గం సాగి, దూరమునుండియే వ్యూహబద్ధమైన రాక్షసేంద్రుని సేనను చూచెను॥

Verse 34

स तंप्राप्यधनुष्पाणिर्मायायोगमरिन्दमः ।तस्थौब्रह्मविधानेनविजेतुंरघुनन्दनः ।।6.85.34।।

మాయాయోగంలో నిపుణుడైన ఆ శత్రువుని చేరి, ధనుస్సు చేతబట్టి శత్రుదమనుడు రఘునందనుడు శ్రీరాముడు బ్రహ్మవిధానం—ధర్మసమ్మతమైన యుక్తి, నియమం—అనుసరించి అతనిని జయించుటకు దృఢంగా నిలిచెను।

Verse 35

भीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।अङ्गदेन च वीरेणतथानिलसुतेन च ।।6.85.35।।

ప్రతాపవంతుడైన రాజకుమారుడు (శ్రీరాముడు) విభీషణునితో పాటు, వీరుడైన అంగదునితోను, అలాగే నీలసుతుడు—వాయుపుత్ర హనుమంతునితోను—కూడి నిలిచెను।

Verse 36

లక్ష్మణుడు శత్రుసేనలో ప్రవేశించాడు—అది విస్తారమైనది, ధ్వజాలతో నిండినది, నిర్మల శస్త్రాల కాంతితో జ్వలించేది, మహారథాలతో సమృద్ధమైనది, భయంకర దర్శనముతో అప్రమేయ వేగముతో—అంధకార ఘనరాశిలో ప్రవేశించినట్లుగా।