Sarga 84

Verse 1

राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले ।निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ।। ।।

భ్రాతృవత్సలుడైన లక్ష్మణుడు శ్రీరాముని ఆదరించి ధైర్యం చెప్పుచుండగా, విభీషణుడు దళాలను తగిన స్థానాలలో నిలిపి అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 2

नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृत: ।नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ।।।।

విభీషణుడు నానావిధ ఆయుధధారులైన నాలుగు వీర మంత్రులతో చుట్టుముట్టబడి, నీలాంజనరాశివలె నల్లని మాతంగులు చుట్టిన గజయూథపతివలె మహాత్ముడైన శ్రీరాముని సమీపమునకు వచ్చెను; అప్పుడు కన్నీళ్లతో మసకబారిన నేత్రములుగల వానరసేనలను చూచెను।

Verse 3

राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ।।।।

విభీషణుడు మహాత్ముడైన రాఘవుని—ఇక్ష్వాకుకులానందుని—మోహగ్రస్తుడై వ్యాకులుడై లక్ష్మణుని ఒడిలో ఆశ్రయించినవాడిగా చూచెను॥

Verse 4

राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ।।6.84.3।।

విభీషణుడు మహాత్ముడైన రాఘవుని—ఇక్ష్వాకుకుల గౌరవాన్ని—భ్రమతోను విషాదంతోను ఆవరింపబడి లక్ష్మణుని ఒడిలో వాలినవాడిగా చూచెను॥

Verse 5

व्रीडितंशोकसन्तप्तंदृष्टवारामंविभीषणः ।अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ।।।।

లజ్జతోను శోకంతోను దగ్ధుడైన రాముని చూచి, అంతర్దుఃఖంతో దీనుడైన విభీషణుడు—“ఇది ఏమిటి?” అని పలికెను॥

Verse 6

विभीषणमुखंदृष्टवासुग्रीवंतांश्चवानरान् ।लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदंबाष्पपरिप्लुतः ।।।।

విభీషణుని ముఖాన్ని, సుగ్రీవుని మరియు ఆ వానరులను చూచి, కన్నీళ్లతో నిండిన నేత్రాలున్న లక్ష్మణుడు మృదుస్వరంతో ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 7

हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः ।हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ।।।।

హే సౌమ్యా! హనుమంతుని వచనముల ద్వారా ‘ఇంద్రజితుడు సీతను హతమార్చెను’ అని వినగానే రాఘవుడు తక్షణమే మోహానికి లోనయ్యెను।

Verse 8

कथयन्तंतुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः ।पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसंज्ञंराममब्रवीत् ।।।।

సౌమిత్రి పలకబోయిన వేళ విభీషణుడు అతనిని ఆపి, స్పృహలేని రామునితో అర్థసంపన్నమైన ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 9

मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता ।तदयुक्तमहंमन्येसागरस्येवशोषणम् ।।।।

మనుజేంద్రుని విషయమని నిజంగా భావించి హనుమంతుడు చెప్పిన మాట నాకు అనుచితంగా అనిపిస్తోంది—సముద్రం ఎండిపోవడంలాగ.

Verse 10

अभिप्रायंतुजानामिरावणस्यदुरात्मनः ।सीतांप्रतिमहाबाहो न च घातंकरिष्यति ।।।।

హే మహాబాహో! దురాత్ముడైన రావణునికి సీతను గూర్చిన అభిప్రాయం నాకు తెలుసు; అతడు ఆమెను హతముచేయడు।

Verse 11

याच्यमानःसुबहुशोमयाहितचिकीर्षुणा ।वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ।।।।

అతని హితాన్ని కోరుతూ నేను ఎన్నిసార్లు వేడుకున్నాను—‘వైదేహిని విడిచిపెట్టు’ అని—అయినా అతడు ఆ మాటను ఆచరించలేదు।

Verse 12

नैवसाम्ना न दानेन न भेदेनकुतोयुधा ।साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ।।।।

సామంతో కాదు, దానంతో కాదు, భేదంతో కాదు—యుద్ధం అయితే మరింత దూరం—ఇతర ఏ ఉపాయంతోనూ ఆమెను (సీతను) దర్శించి పొందడం సాధ్యము కాదు।

Verse 13

वानरान्मोहयित्वातुप्रतियातः स राक्षसः ।मयामयींमहाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ।।।।

వానరులను మోహింపజేసి ఆ రాక్షసుడు వెనుదిరిగాడు. ఓ మహాబాహో, ఇక్కడ కనిపిస్తున్న ‘జనకాత్మజ’ మాయామయమైన కల్పితమేనని తెలుసుకో.

Verse 14

चैत्यंनिकुम्भिलांनामप्राप्यहोमंकरिष्यति ।हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ।।।।दुराधर्षोभवत्येषसङ्ग्रामेरावणात्मजः ।

‘నికుంభిలా’ అనే పవిత్ర చైత్యానికి చేరి అతడు హోమం చేయనున్నాడు. హోమం పూర్తిచేసి తిరిగివచ్చిన తరువాత రావణపుత్రుడు యుద్ధంలో ఇంద్రসহ దేవతలకైనా దుర్జేయుడవుతాడు.

Verse 15

तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ।।।।विघ्नमन्विच्छतातत्रवानराणांपराक्रमे ।

నిశ్చయంగా వానరులను మోహింపజేసిన అతడే, అక్కడ వానరుల పరాక్రమానికి విఘ్నం కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ మాయను ప్రయోగించాడు.

Verse 16

ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ।।।।त्यजेमंनरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।सीदतेहिबलंसर्वंदृष्टवात्वांशोककर्शितम् ।।।।

ఆ కర్మ పూర్తికాకముందే మనం సైన్యంతో అక్కడికి వెళ్లుదాం. ఓ నరశార్దూలా, ఈ అబద్ధమైన వ్యథను విడిచిపెట్టు; నిన్ను శోకంతో క్షీణించినవాడిగా చూసి సమస్త సైన్యబలం కుంగిపోతుంది.

Verse 17

ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ।।6.84.16।।त्यजेमंनरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।सीदतेहिबलंसर्वंदृष्टवात्वांशोककर्शितम् ।।6.84.17।।

ఆ కర్మ పూర్తికాకముందే మనం సైన్యంతో అక్కడికి వెళ్లుదాం. ఓ నరశార్దూలా, ఈ అబద్ధమైన వ్యథను విడిచిపెట్టు; నిన్ను శోకంతో క్షీణించినవాడిగా చూసి సమస్త సైన్యబలం కుంగిపోతుంది.

Verse 18

इहत्वंस्वस्थहृदयस्तिष्ठसत्त्वसमुच्छ्रितः ।लक्ष्मणंप्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ।।।।

నీవు ఇక్కడ స్థిరహృదయుడై, ధైర్యోన్నతుడై నిలిచియుండుము. మా వెంట సేనను ముందుకు లాగి తెచ్చువారితో కలిసి లక్ష్మణుని పంపుము॥

Verse 19

एषतंनरशार्दूलोरावणिंनिशितैश्शरैः ।त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ।।।।

ఈ నరశార్దూలుడు పదునైన బాణములతో రావణిపుత్రుని ఆ కర్మ నుండి తొలగించును. అతడు దానిని విడిచిన వెంటనే వధ్యుడగును॥

Verse 20

तस्यैतेनिशितास्तीक्ष्णाःपत्रिपत्राङ्गवाजिनः ।पतत्रिणइवासौम्याश्शराःपास्यन्तिशोणितम् ।।।।

ఈ పదునైన, తీక్ష్ణమైన, పక్షిపక్షసమాన పింఛాలతో యుక్తమైన అసౌమ్య బాణములు క్రూర పక్షులవలె అతని రక్తమును పానము చేయును।

Verse 21

सत्सन्दिशमहाबाहोलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ।।।।

హే మహాబాహో! ఆ రాక్షసుని వినాశార్థం శుభలక్షణుడైన లక్ష్మణుని పంపుము—వజ్రధారి ఇంద్రుడు వజ్రమును ప్రయోగించునట్లు।

Verse 22

मनुजवरन कालविप्रकर्षोरिपुनिधनंप्रतियत्क्षामोऽद्यकर्तुम् ।त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ।।।।

హే మనుజశ్రేష్ఠా, శత్రునాశం సమీపంలో ఉన్నప్పుడు ఇప్పుడు ఆలస్యం తగదు. నీవు ఆజ్ఞాపించు—లక్ష్మణుని శత్రువధకు ప్రేరేపించు—దేవశత్రువును మథించినప్పుడు మహేంద్రుడు ఆజ్ఞాపించినట్లే.

Verse 23

समाप्तकर्माहि स राक्षसाधिपोभवत्यदृश्यस्समरेसुरासुरैः ।युयुत्सतातेनसमाप्तकर्मणाभवेत्सुराणामपिसंशयोमहान् ।।।।

ఆ రాక్షసాధిపతి తన కర్మ (అనుష్ఠానం) పూర్తిచేసిన వెంటనే సమరంలో దేవాసురులకు కూడా అదృశ్యుడవుతాడు. అలా సిద్ధకర్ముడైన అతనితో యుద్ధం చేయడంలో దేవతలకైనా గొప్ప సందేహమే కలుగుతుంది.