Sarga 82

Verse 1

श्रुत्वातुभीमनिर्ह्रादंशक्राशनिसमस्वनम् ।वीक्षमाणादिशस्सर्वादुद्रुवुर्वानरर्षभा: ।।।।

ఇంద్రవజ్రధ్వనిలా ఉన్న ఆ భయంకర గర్జనను విని, అన్ని దిక్కులనూ తిలకిస్తూ వానరశ్రేష్ఠులు పరుగెత్తి పారిపోయారు.

Verse 2

तानुवाचततःसर्वान्हनुमान् मारुतात्मजः ।विषण्णवदनान्दीनांस्त्रस्तान्विद्रवतःपृथक् ।।।।

అప్పుడు మారుతాత్మజుడైన హనుమంతుడు వారందరితో పలికెను—భయత్రస్తులై, దీనులై, విషణ్ణముఖులై, విడివిడిగా చెదిరి పారిపోతున్న వారితో।

Verse 3

कस्माद्विषण्णवदनाविद्रवध्वंप्लवङ्गमाः ।त्यक्तयुद्धसमुत्साहाश्शूरत्वंक्वनुवोगतम् ।।।।

ఓ వానరులారా! మీరు విషణ్ణ ముఖాలతో ఎందుకు పారిపోతున్నారు? యుద్ధోత్సాహాన్ని వదిలి మీ వీరత్వం ఎక్కడికి పోయింది?

Verse 4

पृष्ठतोऽनुव्रजध्वंमामग्रतोयन्तमाहवे ।शूरैरनिजनोपेतैरयुक्तंहिनिवर्तितुम् ।।।।

యుద్ధంలో నేను ముందుకు సాగుతాను—మీరు నా వెనుక అనుసరించండి. ఒంటరివారు కాని వీరులకు వెనుదిరగడం తగదు।

Verse 5

एवमुक्तास्सुसङ्क्रुद्धावायुपुत्रेणधीमता ।शैलशृङ्गान् द्रुमांश्चवजगृहुर्हृष्टमानसाः ।।।।

ధీమంతుడైన వాయుపుత్ర హనుమంతుడు ఇలా పలికిన వెంటనే వానరులు తీవ్రంగా కోపోద్రిక్తులై, హర్షిత హృదయాలతో, పర్వతశిఖరాలు మరియు వృక్షాలను ఆయుధాలుగా ఎత్తుకున్నారు।

Verse 6

अभिपेतुश्चगर्जन्तोराक्षसान्वानरर्षभाः ।परिवार्यहनूमन्तमन्वयुश्चमहाहवे ।।।।

గర్జిస్తూ వానరశ్రేష్ఠులు రాక్షసులపై దూకారు. మహాయుద్ధంలో హనుమంతుని చుట్టూ చేరి, అతని వెంటనే వారు సాగారు॥

Verse 7

स तैर्वानरमुख्यैश्चहनुमान्सर्वतोवृतः ।हुताशनइवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम् ।।।।

వానరముఖ్యులు చుట్టుముట్టగా హనుమంతుడు అగ్నివలె జ్వలించి శత్రుసేనను దహించసాగాడు॥

Verse 8

स राक्षसानांकदनंचकारसुमहाकपिः ।वृतोवानरसैन्येनकालान्तकयोमोपमः ।।।।

ఆ మహాబల మహాకపి రాక్షసులలో ఘోర సంహారం చేశాడు. వానరసేనతో చుట్టుముట్టబడి, అతడు కాలాంతక యమునివలె కనిపించాడు॥

Verse 9

स तुकोपेनचाविष्टःशोकेन च महाकपिः ।हनूमान्रावणिरथेमहतींपातयच्छिलाम् ।।।।

అప్పుడు మహాకపి హనుమంతుడు కోపశోకాలతో ఆవిష్టుడై రావణి రథంపై ఒక మహాశిలను విసిరి పడవేశాడు।

Verse 10

तामापतन्तींदृष्टवैवरथस्सारथिनातदा ।विधेयाश्वसमायुक्तोविदूरमपवाहितः ।।।।

ఆ (దూసుకొచ్చే శిల/అస్త్రం)ను చూసిన వెంటనే, విధేయమైన గుర్రాలతో కూడిన రథాన్ని సారథి తక్షణమే చాలా దూరంగా తోలివేశాడు.

Verse 11

तमिन्द्रजितमप्राप्यरथस्थंसहसारथिम् ।विवेशधरणींभित्त्वासाशिलाव्यर्थमुद्यता ।।।।

వేగంగా విసిరిన ఆ శిల రథస్థుడై సారథితో కూడిన ఇంద్రజితుని చేరక, భూమిని చీల్చి వ్యర్థంగా నేలలోకి దిగిపోయింది।

Verse 12

पतितायांशिलायांतुव्यथितारक्षसांचमूः ।निपतन्त्या च शिलयाराक्षसामथिताभृशम् ।।।।

శిల పడగానే రాక్షససేన కలవరపడింది; ఆ కూలిన శిల దెబ్బకు అనేక రాక్షసులు అత్యంతంగా నలిగిపోయారు।

Verse 13

तमभ्यधावन् शतशोनदन्तःकाननौकसः ।तेद्रुमांश्चमहाकायागिरिशृङ्गाणिचोद्यताः ।।।।

అప్పుడు అరణ్యవాసులైన మహాకాయ వానరయోధులు వందలుగా గర్జిస్తూ వారిపై దూసుకొచ్చారు; వారు ఆయుధాలుగా చెట్లను, పర్వతశిఖరాలనూ ఎత్తుకున్నారు।

Verse 14

क्षिपनीन्द्रजितंसङ्ख्येवानराभीमविक्रमाः ।वृक्षशैलमहावर्षंविसृजन्तःप्लवङ्गमाः ।।।।शत्रूणांकदनंचक्रुर्नेदुश्चविविधैस्स्वनैः ।

యుద్ధమధ్యంలో భీమవిక్రమ వానరులు ఇంద్రజితునిపై దూకి పడారు; వారు చెట్లు, రాళ్ల మహావర్షాన్ని కురిపిస్తూ శత్రుసేనను చీల్చిచెదరగొట్టి, నానావిధ యుద్ధనాదాలతో గర్జించారు।

Verse 15

वानरैसैर्महाभीमैर्घोररूपानिशाचराः ।।।।वीर्यादभिहतावृक्षैर्व्यचेष्टन्तरणक्षितौ ।

ఆ మహాభయంకర వానరులు చెట్లతో బలంగా కొట్టగా, ఘోరరూప నిశాచర రాక్షసులు యుద్ధభూమిలో తడబడుతూ కూలిపోయారు।

Verse 16

स्वसैन्यमभिवीक्ष्याथवानरार्दितमिन्द्रजित् ।।।।प्रगृहीतायुधःक्रुद्धःपरानभिमुखोययौ ।

తన సైన్యం వానరుల చేత పీడింపబడుతున్నదని చూచి ఇంద్రజిత్ కోపంతో రగిలిపోయెను. ఆయుధం పట్టుకొని శత్రువుల అభిముఖంగా నేరుగా సాగెను।

Verse 17

सःशरौघानवसृजन्स्वसैन्येनाभिसम्वृतः ।।।।जघानकपिशार्दूलान्सुबहून्दृष्टविक्रमः ।

తన సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, బాణవర్షాన్ని కురిపిస్తూ, పరాక్రమం ప్రసిద్ధుడైన వాడు వానరసేనలోని వ్యాఘ్రసమాన వీరులను అనేకులను సంహరించెను।

Verse 18

शूलैःरशनिभिःखङ्गै: पट्टसै: कूटमुद्गरैः ।।।।तेचाप्यनुचरास्तस्यवानरान्जघ्नुराहवे ।

త్రిశూలాలు, వజ్రసమాన ఆయుధాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు, భారమైన ముద్గరాలతో అతని అనుచరులు కూడా యుద్ధంలో వానరులను సంహరించిరి।

Verse 19

स्कन्धविटपैश्शालैश्शिलाभिश्चमहाबलः ।।।।हनूमान्कदनंचक्रेरक्षसांभीमकर्मणाम् ।

మహాబలశాలి హనుమంతుడు మహావృక్షకాండాలు, కొమ్మలు, శిలా-పాషాణాలతో భయంకర కర్మల రాక్షసులలో ఘోర విధ్వంసం కలిగించెను।

Verse 20

सनिवार्यपरानीकमब्रवीत्तान्वनौकसः ।।।।हनूमान् सन्निवर्तध्वं न नस्साध्यमिदंबलम् ।

శత్రుసేనను అడ్డగించి హనుమంతుడు ఆ వనచరులకు ఇలా పలికెను— “మీరు వెనుదిరగండి; ఈ సమయంలో ఈ బలాన్ని మనము జయించలేము।”

Verse 21

त्यक्त्वाप्राणान्विवेष्टन्तोरामप्रियचिकीर्षवः ।।।।यन्निमित्तंहियुध्यामोहतासाजनकात्मजा ।

రామునికి ప్రియమైన కార్యం చేయాలని మేము ప్రాణాలనైనా విడిచేందుకు సిద్ధం; కానీ మనం యుద్ధం చేస్తున్న కారణమైన జనకనందిని సీత హతమైంది।

Verse 22

इममर्थंहिविज्ञाप्यरामंसुग्रीवमेव च ।।।।तौयत्प्रतिविधास्येतेतत्करिष्यामहेवयम् ।

ఈ విషయాన్ని శ్రీరామునికీ సుగ్రీవునికీ సమ్యగ్గా నివేదించి, ఆ ఇద్దరు ఏ విధంగా నిర్ణయిస్తారో, మేము అలాగే యథావిధిగా చేయుదుము।

Verse 23

त्युक्त्वावानरश्रेष्ठोवारयन्सर्ववानरान् ।।।।शनैश्शनैरसन्त्रस्तस्सबलस्सन्यवर्तत ।

ఇట్లు చెప్పి వానరశ్రేష్ఠుడు సమస్త వానరులను ఆపి, భయరహితుడై తన బలముతో కూడి మెల్లమెల్లగా వెనుదిరిగెను।

Verse 24

ततःप्रेक्ष्यहनूमन्तंव्रजन्तंयत्रराघवः ।।।।स होतुकामोदुष्टात्मागतश्चैत्यंनिकुम्भिलाम् ।

అనంతరం హనుమంతుడు రాఘవుని యొద్దకు వెళ్తుండగా చూచి, ఆ దుష్టాత్ముడు హోమము చేయదలచి నికుంభిలా చైత్యమునకు వెళ్లెను।

Verse 25

निकुम्भिलामधिष्ठायपावकंजुहवेन्द्रजित् ।।।।यज्ञभूम्यांततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ।।।।

నికుంభిలాలో స్థిరమై ఇంద్రజితుడు పావకునందు ఆహుతులు సమర్పించెను. యజ్ఞభూమికి వెళ్లి, ఆ రాక్షసుడు మాంసము రక్తముతో తృప్తిపరచిన అగ్ని, ఆహుతులు పడగానే ఘోరంగా ప్రజ్వలించెను।

Verse 26

निकुम्भिलामधिष्ठायपावकंजुहवेन्द्रजित् ।।6.82.25।।यज्ञभूम्यांततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ।।6.82.26।।

నికుంభిలాలో స్థిరమై ఇంద్రజితుడు పావకునందు ఆహుతులు సమర్పించెను. యజ్ఞభూమికి వెళ్లి, ఆ రాక్షసుడు మాంసము రక్తముతో తృప్తిపరచిన అగ్ని, ఆహుతులు పడగానే ఘోరంగా ప్రజ్వలించెను।

Verse 27

सोऽर्चिःपिनद्धोददृशेहोमशोणिततर्पितः ।सन्ध्यागतइवादित्यःसुतीव्रोऽग्नि: समुत्थितः ।।।।

హోమమున అర్పించిన రక్తముతో తృప్తిపొందిన ఆ అగ్ని, ఘనమైన ఉబ్బిన జ్వాలలతో కనబడెను; అతితీవ్రంగా పైకి లేచి, సంధ్యాకాల సూర్యునివలె ప్రకాశించెను।

Verse 28

अथेन्द्रजिद्राक्षभूतयेतुजुहावहव्यंविधिनाविधानवित् ।दृष्टवाव्यतिष्ठन्त च राक्षसास्तेमहासमूहेषुसमानयज्ञाः ।।।।

అప్పుడు విధివిధానాలలో నిపుణుడైన ఇంద్రజిత్ రాక్షసుల హితార్థం నియమానుసారంగా అగ్నిలో హవ్యాన్ని సమర్పించాడు. మహాసమూహాలుగా కూడిన, యజ్ఞంలో ఏకమనస్కులైన రాక్షసులు నిలిచి ఆ కర్మను చూశారు॥