Sarga 6

Verse 1

लङ्कायांतुकृतंकर्मघोरंदृष्टवाभयावहम् ।राक्षसेन्द्रोहनुमताशक्रेणेवमहात्मना ।।6.6.1।।अब्रवीद्राक्षसान् सर्वान्ह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखः ।

లంకలో మహాత్ముడు హనుమంతుడు శక్రునివలె చేసిన ఘోరమైన, భయంకరమైన కార్యాన్ని చూచి రాక్షసేంద్రుడు కొంత లజ్జతో ముఖం వంచి సమస్త రాక్షసులను ఉద్దేశించి పలికెను॥

Verse 2

धर्षिताचप्रविष्टाचलङ्कादुष्प्रसहापुरी ।।6.6.2।।तेनवानरमात्रेणदृष्टासीताचजानकी ।

దుర్జేయమైన లంకాపురి ఆ ఒక్క వానరమాత్రుడిచే ధర్షింపబడి ప్రవేశింపబడింది; జనకనందిని సీతాదేవి కూడా దర్శింపబడింది.

Verse 3

प्रासादोधर्षितश्चैत्यःप्रवराराक्षसाहताः ।।6.6.3।।आविलाचपुरीलङ्कासर्वाहनुमताकृता ।

ప్రాసాదాలు, చైత్యాలు ధ్వంసమయ్యాయి; ప్రముఖ రాక్షసులు హతులయ్యారు; హనుమంతుడు సమస్త లంకాపురిని కలవరపెట్టాడు.

Verse 4

किंकरिष्यामिभद्रंवोकिंवायुक्तमनन्तरम् ।।6.6.4।।उच्यतांनस्समर्थंयत्कृतंचसुकृतंभवेत् ।

హే భద్రులారా! నేను ఏమి చేయాలి? ఇప్పుడు తదుపరి యుక్తమైన మార్గం ఏమిటి? మాకు చెప్పండి—నిజంగా సమర్థమైనది ఏది, చేయబడితే సుకృతమై మేలును కలిగించేది ఏది?

Verse 5

मन्त्रमूलंचविजयंप्रवदन्तिमनस्विनः ।।6.6.5।।तस्मद्वैरोचयेमन्त्रंरामंप्रतिमहाबलाः ।

విజయానికి మూలం మంత్రణేనని జ్ఞానులు చెబుతారు. అందుచేత, ఓ మహాబలులారా, రాముని విషయమై నేను సలహా కోరుచున్నాను.

Verse 6

त्रिविधाःपुरुषालोकेउत्तमाधममध्यमाः ।।6.6.6।।तेषांतुसमवेतानांगुणदोषौवदाम्यहम् ।

ఈ లోకంలో పురుషులు మూడు విధాలు—ఉత్తములు, మధ్యములు, అధములు. సభలో సమవేతులైన వారి గుణదోషాలను నేను వివరిస్తాను.

Verse 7

मन्त्रिभिर्हितसंयुक्तैस्समर्थैर्मन्त्रनिर्णये ।।6.6.7।।मित्रैर्वापिसमानार्थैर्बान्धवैरपिवाधिकैः ।सहितोमन्त्रियित्वायःकर्मारम्भान्प्रवर्तयेत् ।।6.6.8।।दैवेचकुरुतेयत्नंतमाहुःपुरुषोत्तमम् ।

హితైషులైన, మంత్రనిర్ణయంలో సమర్థులైన మంత్రులతోను, సమాన లక్ష్యమున్న మిత్రులతోను, శ్రేష్ఠ బంధువులతోను కలిసి, ఏ కార్యాన్నైనా ప్రారంభించుటకు ముందే సక్రమంగా మంత్రణ చేసి, తరువాత దైవాన్ని గౌరవించి యత్నించువాడే పురుషోత్తముడని చెప్పబడును.

Verse 8

मन्त्रिभिर्हितसंयुक्तैस्समर्थैर्मन्त्रनिर्णये ।।6.6.7।।मित्रैर्वापिसमानार्थैर्बान्धवैरपिवाधिकैः ।सहितोमन्त्रियित्वायःकर्मारम्भान्प्रवर्तयेत् ।।6.6.8।।दैवेचकुरुतेयत्नंतमाहुःपुरुषोत्तमम् ।

హితైషులైన, మంత్రనిర్ణయంలో సమర్థులైన మంత్రులతోను, సమాన లక్ష్యమున్న మిత్రులతోను, శ్రేష్ఠ బంధువులతోను కలిసి, ఏ కార్యాన్నైనా ప్రారంభించుటకు ముందే సక్రమంగా మంత్రణ చేసి, తరువాత దైవాన్ని గౌరవించి యత్నించువాడే పురుషోత్తముడని చెప్పబడును.

Verse 9

कोऽर्थंविमृशेदेकोधर्मेप्रकुरुतेमनः ।।6.6.9।।कःकार्याणिकुरुतेतमाहुर्मध्यमंनरम् ।

లక్ష్యాన్ని ఒంటరిగా ఆలోచించి, ధర్మాన్ని తన మనస్సులోనే నిర్ణయించుకొని, కార్యాలను కూడా తానే ఒంటరిగా చేయువాడిని ‘మధ్యముడు’ అని అంటారు।

Verse 10

गुणदोषौवनिशिचत्य त्यक्त्यादैवव्यपाश्रयम् ।।6.6.10।।करिष्यामीतियःकार्यमुपेक्षेत्सनराधमः ।

గుణదోషములను నిర్ణయించక, దైవాశ్రయాన్ని విడిచి ‘నేనే చేస్తాను’ అని భావించి కార్యాన్ని చేపట్టువాడు నరాధముడు॥

Verse 11

यथेमेपुरुषानित्यमुत्तमाधममध्यमाः ।।6.6.11।।वंमन्त्राऽहिविज्ञेयाउत्तमाधममध्यमः ।

యథా పురుషులు నిత్యం ఉత్తమ–మధ్యమ–అధములుగా మూడు విధములు; అలాగే మంత్రణ కూడా ఉత్తమ–మధ్యమ–అధమమని త్రివిధముగా తెలిసికొనవలెను॥

Verse 12

ऐकमत्यमुपागम्यशास्त्रदृष्टेनचक्षुषा ।।6.6.12।।मन्त्रिणोयत्रनिरतास्तमाहुर्मन्त्रमुत्तमम् ।

శాస్త్రదృష్టితో పరిశీలించి మంత్రులు ఏకమత్యముగా కూడి, దానిలో స్థిరంగా నిమగ్నులై ఉండే మంత్రణనే ఉత్తమ మంత్రమని అంటారు॥

Verse 13

बह्व्योऽपिमतीर्गत्वामन्त्रिणामर्थनिर्णये ।।6.6.13।।पुनर्यत्रैकतांप्राप्तस्समन्त्रोमध्यमस्स्मृतः ।

అర్థనిర్ణయంలో మంత్రులు అనేక అభిప్రాయాలకు వెళ్లినా, చివరికి ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చినప్పుడు ఆ సలహా ‘మధ్యమ’మని చెప్పబడుతుంది.

Verse 14

अन्योन्यमतिमास्थाययत्रसम्प्रतिभाष्यते ।।6.6.14।।नचैकमत्येश्रेयोऽस्तिमन्त्रस्सोऽधमउच्यत ।

ఎక్కడ ప్రతి ఒక్కరూ తమ అభిప్రాయానికే కట్టుబడి పరస్పరం కేవలం స్వతృప్తికోసం ప్రతివాదం చేస్తారో, ఏకాభిప్రాయంతో మేలు కలగదో—ఆ సలహా ‘అధమ’మని అంటారు.

Verse 15

तस्मात्सुमन्त्रितंसाधुभवन्तोमतिसत्तमा: ।।6.6.15।।कार्यंसम्प्रतिपद्यन्तामेतत्कृत्यंमतंमम ।

కాబట్టి, ఓ ఉత్తమ మతిగలవారలారా, సక్రమంగా మరియు సమ్యకంగా మంత్రణ చేసి కార్యమును నిర్ణయించండి—ఇదే నా స్థిరాభిప్రాయం.

Verse 16

वानराणांहिधीराणांसहस्रैःपरिवारितः ।।6.6.16।।रामोऽभ्येतिपुरीलङ्कामस्माकमुपरोधकः ।

ధీర వానరుల వేలమందిచే పరివృతుడైన రాముడు మా లంకాపురి వైపు వచ్చుచున్నాడు, మమ్మల్ని ముట్టడించుటకు.

Verse 18

समुद्रमुच्छोषयतिवीर्येणान्यत्करोतिवा ।।6.6.18।।अस्मिन्नेवंगतेकार्येविरुद्धेवानरैस्सह ।हितंपुरेचसैन्येचसर्वसम्मन्त्रयतांमम ।।6.6.19।।

అతడు తన పరాక్రమంతో సముద్రాన్నికూడా ఎండబెట్టగలడు—లేదా మరొక అద్భుత కార్యాన్ని సాధించగలడు. ఇప్పుడు విషయం ఇంతవరకు వచ్చి, వానరులు మనకు విరోధులైనందున, నగరానికీ సైన్యానికీ సమస్తంగా హితమైనది ఏమిటో నాకు పూర్తిగా మంత్రించి చెప్పండి।