Sarga 50

Verse 1

अथोवाचमहातेजाहरिराजोमहाबलः ।किमियंव्यथितासेनामूढवातेवनौर्जले ।।6.50.1।।

అప్పుడు మహాతేజస్సు, మహాబలుడైన వానరరాజు పలికాడు—“ఈ సేన ఎందుకు వ్యథపడుతోంది? నీటిలో నౌకను మూర్ఖవాయువు ఊగించినట్లుగా?”

Verse 2

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।नत्वंपश्यसिरामंचलक्ष्मणंचमहारथम् ।।6.50.2।।शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ ।शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ।।6.50.3।।

సుగ్రీవుని మాటలు విని వాలి కుమారుడు అంగదుడు పలికాడు—“నీవు రాముని, మహారథుడైన లక్ష్మణుని చూడటం లేదా?”

Verse 3

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।नत्वंपश्यसिरामंचलक्ष्मणंचमहारथम् ।।6.50.2।।शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ ।शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ।।6.50.3।।

దశరథుని ఆ ఇద్దరు వీర కుమారులు బాణజాలంతో కప్పబడి, మహాత్ములైన సోదరులు బాణశయ్యపై శయనించి, రక్తంతో సिक्तులై ఉన్నారు।

Verse 4

अथाब्रवीद्वानरेन्द्रस्सुग्रीवःपुत्रमङ्गदम् ।नानिमित्तमिदंमन्येभवितव्यंभयेनतु ।।6.50.4।।

అప్పుడు వానరేంద్రుడు సుగ్రీవుడు తన కుమారుడు అంగదునితో అన్నాడు—“ఇది కారణం లేకుండా జరిగినది కాదని నేను భావిస్తున్నాను; తప్పక భయంకరమైనది ఏదో సంభవించబోతోంది.”

Verse 5

विषण्णवदनाह्येतेत्यक्तप्रहरणादिशः ।प्रपलायन्तिहरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ।।6.50.5।।

విషాదంతో ముఖాలు వాడిపోయి, ఆయుధప్రయోగాన్ని విడిచిపెట్టి, భయంతో కళ్లను విప్పి వానరసేనలు అన్ని దిశలకూ పారిపోయాయి।

Verse 6

अन्योन्यस्यनलज्जन्तेनिरीक्षन्तिपृष्ठतः ।विप्रकर्षन्तिचान्योन्यंपतितंलङ्घयन्तिच ।।6.50.6।।

వారు పరస్పరం లజ్జపడరు; వెనక్కి తిరిగి చూస్తూ ఉంటారు, ఒకరినొకరు లాగి దూరం చేస్తారు, పడిపోయినవారిని కూడా దాటివెళ్తారు।

Verse 7

एतस्मिन्नन्तरेवीरोगदापाणिर्विभीषणः ।सुग्रीवंवर्धयामासराघवंचनिरैक्षत ।।6.50.7।।

అంతలో గదాపాణియైన వీరుడు విభీషణుడు సుగ్రీవుని ధైర్యపరచి, అనంతరం రాఘవుడైన శ్రీరాముని వైపు దృష్టి పెట్టెను।

Verse 8

विभीषणंचसुग्रीवोदृष्टवावानरभीषणम् ।ऋक्षराजंमहात्मानंसमीपस्थमुवाचह ।।6.50.8।।

వానరులకు భయంకలిగించే విభీషణుని చూచి సుగ్రీవుడు సమీపంలో నిలిచిన మహాత్ముడైన ఋక్షరాజు జాంబవంతునితో పలికెను।

Verse 9

विभीषणोऽयंसम्प्राप्तोयंदृष्टवावानरर्षभाः ।विद्रवन्तिपरितत्रसरावणात्मजशङ्कया ।।6.50.9।।

ఇతడు విభీషణుడు వచ్చెను; ఇతనిని చూచి వానరశ్రేష్ఠులు రావణుని కుమారుడేమో అన్న శంకతో భయపడి పారిపోతున్నారు।

Verse 10

शीघ्रमेतान् सुसन्त्रस्तान्बहुधाविप्रधावितान् ।पर्यवस्थापयाख्याहिविभीषणमुपस्थितम् ।।6.50.10।।

“అత్యంత భయంతో అనేక దిశలలో చెదరిపోయి పరుగెత్తుతున్న వీరిని వెంటనే ఆపి స్థిరపరచు. వారిని పిలిచి ‘విభీషణుడు ఇక్కడ వచ్చాడు’ అని ప్రకటించు.”

Verse 11

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तुजाम्बवानृक्षपार्थिवः ।वानरान्सान्त्वयामाससन्निरुध्यप्रधानतः ।।6.50.11।।

సుగ్రీవుడు ఇలా పలికినప్పుడు ఋక్షరాజు జాంబవాన్ ప్రధాన వానరులను నియంత్రించి, సమస్త వానరులకు సాంత్వన చెప్పి వారి ధైర్యాన్ని పునరుద్ధరించాడు।

Verse 12

तेनिवृत्ताःपुनःसर्वेवानरास्त्यक्तसम्भ्रमाः ।ऋक्षराजवचश्श्रुत्वातंचदृष्टवाविभीषणम् ।।6.50.12।।

ఋక్షరాజుని మాటలు విని, సమస్త వానరులు భయాన్ని విడిచి మళ్లీ వెనుదిరిగారు; అలాగే వారు విభీషణుని కూడా దర్శించారు।

Verse 13

विभीषणस्तुरामस्यदृष्टवागात्रंशरैश्चितम् ।लक्ष्मणस्यचधर्मात्माबभूवव्यथितस्तदा ।।6.50.13।।

ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు రాముని, అలాగే లక్ష్మణుని శరీరాలు బాణాలతో నిండిపోయినట్లు చూసి ఆ సమయంలో తీవ్రంగా వ్యథ చెందాడు।

Verse 14

जलक्लिन्नेनहस्तेनतयोर्नेत्रेप्रमृज्यच ।शोकसम्पीडितमनारुरोदविललापच ।।6.50.14।।

నీటితో తడిచిన చేతితో అతడు ఆ ఇద్దరి కళ్లను తుడిచాడు; శోకంతో నలిగిన మనస్సుతో ఏడ్చి విలపించాడు।

Verse 15

इमौतौसत्त्वसम्पन्नौविक्रान्तौप्रियसम्युगौ ।इमामवस्थांगमितौराक्षसैःकूटयोधिभिः ।।6.50.15।।

‘ఈ ఇద్దరూ సత్త్వసంపన్నులు, పరాక్రమశాలులు, యుద్ధప్రియులు; కూటయుద్ధం చేసే రాక్షసులు వీరిని ఈ స్థితికి తెచ్చారు।’

Verse 16

भ्रातुःपुत्रेणमेतेनदुष्पुत्रेणदुरात्मना ।राक्षस्याजिह्मयाबुध्याचालितावृजुविक्रमौ ।।6.50.16।।

నా అన్న కుమారుడైన ఈ దుష్టపుత్రుడు, దురాత్ముడు—రాక్షసి కపటబుద్ధి చేత—సరళ పరాక్రములైన ఆ ఇద్దరు వీరులను మోసగించాడు।

Verse 17

शरैरिमावलंविद्धौरुधिरेणसमुक्षितौ ।वसुधायामिमौसुप्तौदृश्येतेशल्यकाविव ।।6.50.17।।

బాణాలతో సర్వాంగమూ ఛేదింపబడి, రక్తంతో తడిసిన ఆ ఇద్దరూ భూమిపై నిద్రించినట్లుగా పడి ఉన్నారు; ముళ్లపంది వలె కనిపిస్తున్నారు।

Verse 18

ययोर्वीर्यमुपाश्रित्यप्रतिष्ठाकाङ्क्षितामया ।तावुभौदेहनाशायप्रसुप्तौपुरुषर्षभौ ।।6.50.18।।

ఎవరి పరాక్రమాన్ని ఆశ్రయించి నేను ప్రతిష్ఠను కోరుకున్నానో, ఆ ఇద్దరు పురుషర్షభులు ఇప్పుడు దేహనాశానికి సమీపంగా నిద్రించినట్లుగా పడి ఉన్నారు।

Verse 19

जीवन्नद्यविपन्नोऽस्मिनष्टराज्यमनोरथः ।प्राप्तप्रतिज्ञश्चरिपुःसकामोरावणःकृतः ।।6.50.19।।

ఈ రోజు నేను జీవించి ఉన్నప్పటికీ నాశనమైనవాడినైయ్యాను; రాజ్యాభిలాష చిద్రమైంది. నా శత్రువు రావణుడు తన ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్చుకొని కోరుకున్న ఫలాన్ని పొందాడు.

Verse 20

एवंविलपमानंतंपरिष्वज्यविभीषणम् ।सुग्रीवःसत्त्वसम्पन्नोहरिराजोऽब्रवीदिदम् ।।6.50.20।।

ఇలా విలపిస్తున్న విభీషణుణ్ని ఆలింగనం చేసుకొని, ధైర్యసంపన్నుడైన వానరరాజు సుగ్రీవుడు ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 21

राज्यंप्राप्स्यसिधर्मज्ञ लङ्कायांनात्रसंशयः ।रावणस्सहपुत्रेणस्वकामंनेहलप्स्यते ।।6.50.21।।

ధర్మజ్ఞా! నీవు లంకలో నిశ్చయంగా రాజ్యాన్ని పొందుతావు—ఇందులో సందేహం లేదు. రావణుడు తన కుమారులతో కూడ ఇక్కడ తన కోరికను నెరవేర్చుకోలేడు.

Verse 22

नरुजापीडितावेतावुभौराघवलक्ष्मणौ ।त्यक्त्वामोहंवधिष्येतेसगणंरावणंरणे ।।6.50.22।।

ఈ ఇద్దరు—రాఘవుడు, లక్ష్మణుడు—నిజంగా బాధచేత ఓడిపోలేదు. మూర్ఛను విడిచి, యుద్ధంలో సేనతో కూడిన రావణుణ్ని సంహరిస్తారు.

Verse 23

तमेवंसान्त्वयित्वातुसमाश्वास्यचराक्षसम् ।सुषेणंश्वशुरंपार्श्वेसुग्रीवस्तमुवाचह ।।6.50.23।।

ఇలా ఆ రాక్షసుడు (విభీషణుడు)ను సాంత్వనపరచి ధైర్యం చెప్పి, పక్కనే ఉన్న తన మామ సుషేణుణ్ని సుగ్రీవుడు ఇలా పలికాడు.

Verse 24

सहशूरैर्हरिगणैर्लब्धसंज्ञावरिन्दमौ ।गच्छत्वंभ्रातरंगृह्यकिष्किन्धांरामलक्ष्मणौ ।।6.50.24।।

ఆ ఇద్దరు శత్రుదమనులు మళ్లీ స్మృతి పొందినప్పుడు, నీవు వీర వానరగణాలతో కలిసి అన్నదమ్ములు రామలక్ష్మణులను తీసుకొని కిష్కింధకు వెళ్లు।

Verse 25

अहंतुरावणंहत्वासपुत्रंसहबान्धवम् ।मैथिलीमानयिष्यामिशक्रोनष्टामिवश्रियम् ।।6.50.25।।

నేను రావణుణ్ణి అతని కుమారులు, బంధువులతో సహా సంహరించి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కోల్పోయిన శ్రీని తిరిగి పొందినట్లే మైథిలిని తిరిగి తీసుకొస్తాను।

Verse 26

श्रुत्वैतद्वानरेन्द्रस्यसुषेणोवाक्यमब्रवीत् ।दैवासुरंमहद्युद्धमनुभूतंसुदारुणम् ।।6.50.26।।

నేను రావణుణ్ణి అతని కుమారులు, బంధువులతో సహా సంహరించి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కోల్పోయిన శ్రీని తిరిగి పొందినట్లే మైథిలిని తిరిగి తీసుకొస్తాను।

Verse 27

तदास्मदानवाशरसम्स्पर्शकोविदाः ।निजघ्नुश्शस्त्रविदुषश्चादयन्तोमुहुर्मुहुः ।।6.50.27।।

అప్పుడు బాణశస్త్రప్రయోగంలో నిపుణులైన దానవ-రాక్షసులు, దాగుడూ మాయాకౌశలాలతో శస్త్రవిద్యలో ప్రావీణ్యం గల దేవయోధులపై మళ్లీ మళ్లీ దాడి చేశారు।

Verse 28

तानार्तान्नष्टसंज्ञांश्चगतासूंश्चबृहस्पतिः ।विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ।।6.50.28।।

అప్పుడు బృహస్పతి మంత్రయుక్త విద్యలతోను, ఔషధి (మూలిక) మందులతోను బాధితులను—స్మృతి కోల్పోయినవారిని, ప్రాణాంత స్థితిలో ఉన్నవారినీ—చికిత్స చేశాడు।

Verse 29

तान्यौषधान्यानयितुंक्षीरोदंयान्तुसागरम् ।जवेनवानराःशीघ्रंसम्पातिपनसादयः ।।6.50.29।।

ఆ ఔషధులను తెచ్చేందుకు సంపాతి, పనస మొదలైన వానరులు వేగంగా క్షీరసాగరానికి వెళ్లుగాక।

Verse 30

हरयस्तुविजानन्तिपार्वतीस्तामहौषधीः ।सञ्जीवकरणींदिव्यांविशल्यांदेवनिर्मिताम् ।।6.50.30।।

కానీ వానరులు ఆ పర్వతజన్యమైన పరమౌషధులను తెలుసుకొనివున్నారు— ప్రాణాన్ని తిరిగి కలిగించే దివ్య సంజీవకరణి, మరియు దేవనిర్మిత విశల్యా; అది గుచ్చుకున్న శల్యాన్ని తొలగించి బాధను శమింపజేస్తుంది।

Verse 31

चन्द्रश्चनामद्रोणश्चक्षीरोदेसागरोत्तमे ।अमृतंयत्रमथितंतत्रतेपरमौषधी ।।6.50.31।।

క్షీరసాగరమనే సముద్రోత్తమంలో—ఎక్కడ ఒకప్పుడు అమృతం మథించబడిందో—అక్కడ చంద్ర, ద్రోణ అనే పర్వతాలు ఉన్నాయి; అక్కడే ఆ పరమౌషధులు లభిస్తాయి।

Verse 32

तौतत्रविहितेदेवैःपर्वतौमहोदधौ ।अयंवायुसुतोराजन् हनूमांस्तत्रगच्छतु ।।6.50.32।।

ఆ రెండు పర్వతాలను దేవతలు మహాసముద్రంలో స్థాపించారు. ఓ రాజా, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు అక్కడికి వెళ్లుగాక।

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरेवायुर्मेगांश्चापिसविद्युतः ।पर्यस्यसागरेतोयंकम्पयननिवमेदिनीम् ।।6.50.33।।

అంతలో వాయువు ఉద్ధృతంగా వీచింది; మెరుపులతో కూడిన మేఘాలు కమ్ముకున్నాయి. సముద్రజలం చెల్లాచెదురుగా ఎగసిపడి చిమ్మబడింది; భూమి కంపిస్తున్నట్లుగా అనిపించింది।

Verse 34

महतापक्षवातेनसर्ववदीपमहाद्रुमाः ।निपेतुर्भग्नविटपाःसलिलेलवणाम्भसि ।।6.50.34।।

పక్షాల బలమైన కొట్టుడుతో లేచిన మహావాయువు వేగానికి ద్వీపంలోని మహావృక్షాలు కొమ్మలు విరిగి లవణజలంలో పడిపోయాయి।

Verse 35

अभवन् पन्नगास्त्रस्ताभोगिनस्तत्रवासिनः ।शीघ्रंसर्वाणियादांसिजग्मुश्चलवणार्णवम् ।।6.50.35।।

అక్కడ నివసించే పన్నగాలు, భోగులు భయంతో వణికిపోయారు; సమస్త జలచరాలు త్వరగా చలించే లవణసముద్రంలోకి పారిపోయాయి।

Verse 36

ततोमुहूर्तार्गरुडंवैनतेयंमहाबलम् ।वानराददृशुःसर्वेज्वलन्तमिवपावकम् ।।6.50.36।।

అనంతరం క్షణమాత్రంలోనే సమస్త వానరులు మహాబలుడైన వైనతేయుడు గరుడుడిని అగ్నివలె జ్వలిస్తూ చూశారు।

Verse 37

तमागतमभिप्रेक्ष्यनागास्तेसम्प्रदुद्रुवुः ।यैस्तौसत्पुरुषौबद्धौशरभूतैर्महाबलौ ।।6.50.37।।

ఆయన వచ్చుటను చూచి ఆ నాగాలు పారిపోయాయి—వారే బాణరూపమై ఆ ఇద్దరు మహాబలులైన సత్పురుషులను బంధించినవారు।

Verse 38

ततस्सुपर्णःकाकुत्स्थौस्पृष्टवाप्रत्यभिनदनितः ।विममर्शचपाणिभ्यांमुखेचन्द्रसमप्रभे ।।6.50.38।।

అనంతరం సుపర్ణుడైన గరుడుడు కాకుత్స్థవంశీయులైన ఆ ఇద్దరిని స్పర్శించి సత్కరించి, చంద్రసమప్రభ గల వారి ముఖాలను తన చేతులతో మృదువుగా తుడిచెను।

Verse 39

वैनतेयेनसम्स्पृष्टास्तयोःसम्रुरुहुर्व्रणाः ।सुवर्णेचतनूस्निग्धेतयोराशुबभूवतुः ।।6.50.39।।

వైనతేయుడైన గరుడుని స్పర్శతో వారి ఇద్దరి గాయాలు వెంటనే మానిపోయి, వారి దేహాలు త్వరగా బంగారంలా మృదువుగా కాంతిమంతమయ్యాయి।

Verse 40

तेजोवीर्यंबलंचौजउत्साहश्चमहागुणाः ।प्रदर्शनंचबुद्धिश्चस्मृतिश्चद्विगुणंतयोः ।।6.50.40।।

వారి తేజస్సు, పరాక్రమం, బలం, ఓజస్సు, ఉత్సాహం మరియు మహాగుణాలు ప్రకాశించాయి; వారి బుద్ధి మరియు స్మృతి కూడా ద్విగుణమయ్యాయి।

Verse 41

तावुत्थाप्यमहातेजागरुडोवासवोपमौ ।उभौतौसस्वजेहृष्टोरामश्चैनमुवाचह ।।6.50.41।।

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల గరుడుడు వాసవసమప్రభులైన ఆ ఇద్దరు యువరాజులను లేపి నిలిపి, హర్షంతో వారిద్దరినీ ఆలింగనం చేసెను; అనంతరం రాముడు అతనితో పలికెను।

Verse 42

भवत्प्रसादाद् व्यसनंरावणिप्रभवंमहत् ।आवामिहव्यतिक्रान्तौपूर्ववद् बलिनौकृतौ ।।6.50.42।।

మీ ప్రసాదమువలన రావణిప్రభవమైన ఈ మహా విపత్తును మేము ఇక్కడ అధిగమించాము; మమ్మల్ని మునుపటివలె బలవంతులుగా చేసితిరి।

Verse 43

यथातातंदशरथंयथाऽजंचपितामहम् ।तथाभवन्तमासाद्यहृदयंमेप्रसीदति ।।6.50.43।।

నా తండ్రి దశరథుని, పితామహుడు అజుని దర్శించినప్పుడు ఎలా మనస్సు శాంతి పొందుతుందో, అలాగే మిమ్మల్ని కలిసిన వెంటనే నా హృదయం ప్రసన్నమై ప్రశాంతమవుతుంది।

Verse 44

कोभवान्रूपसम्पन्नोदिव्यस्रगनुलेपनः ।वसानोविरजेवस्त्रदिव्याभरणभूषितः ।।6.50.44।।

మీరు ఎవరు—ఇంత రూపసంపన్నులు, దివ్య మాలలు మరియు సుగంధ అనులేపనంతో శోభిల్లుతూ, మచ్చలేని వస్త్రాలు ధరించి, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకృతులై ఉన్నారు?

Verse 45

तमुवाचमहातेजावैनतेयोमहाबलः ।पतत्त्रिराजःप्रीतात्माहर्षपर्याकुलेक्षणः ।।6.50.45।।

అప్పుడు మహాతేజస్సు, మహాబలుడు, పక్షిరాజు వైనతేయుడు (గరుడుడు) అతనితో పలికాడు; అతని హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయి, హర్షంతో కళ్ళు కంపిస్తూ కన్నీళ్లు తొణికాయి।

Verse 46

अहंसखातेकाकुत्स्थ प्रियःप्राणोबहिश्चरः ।गरुत्मानिहसम्प्राप्तोयुवयोःसाह्यकारणात् ।।6.50.46।।

హే కాకుత్స్థా! నేను నీ స్నేహితుడను—దేహం వెలుపల సంచరించే ప్రాణవాయువులా నీకు అత్యంత ప్రియుడను. నేను గరుత్మానుడను; మీ ఇద్దరికీ సహాయం చేయుటకే ఇక్కడికి వచ్చాను।

Verse 47

असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः ।सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ।।6.50.47।।नेमंमोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् ।मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितंक्रूरकर्मणा ।।6.50.48।।

మహావీర్యులైన అసురులైనా, మహాబలులైన వానరయోధులైనా, లేదా గంధర్వులతో కూడిన దేవతలు—శతక్రతు (ఇంద్రుడు)ను ముందుంచుకున్నా—(ఈ బంధనాన్ని) అత్యంత దుర్జయమని భావిస్తారు।

Verse 48

असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः ।सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ।।6.50.47।।नेमंमोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् ।मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितंक्रूरकर्मणा ।।6.50.48।।

ఈ అత్యంత భయంకరమైన శరబంధం నుండి ఎవ్వరూ విముక్తి చేయలేరు; క్రూరకర్ముడైన ఇంద్రజితుడు మాయాబలంతో దీనిని నిర్మించాడు।

Verse 49

एतेनागाःकाद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्राविषोल्बणाः ।रक्षोमायाप्रभावेणशराभूत्वास्त्वदाश्रिताः ।।6.50.49।।

ఇవి కాద్రవేయ నాగాలు—తీక్ష్ణదంష్ట్రలు, ఘోర విషంతో నిండినవి. రాక్షసమాయ ప్రభావంతో ఇవి శరాలై నీపై అంటుకున్నాయి।

Verse 50

सभाग्यश्चासिधर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्रासमरेरिपुघातिना ।।6.50.50।।

ధర్మజ్ఞా, సత్యపరాక్రముడైన రామా! నీవు భాగ్యవంతుడవు; యుద్ధంలో శత్రుఘాతకుడైన సోదరుడు లక్ష్మణుడు నీతో ఉన్నాడు।

Verse 51

इमंश्रुत्वातुवृत्तान्तंत्वरमाणोऽहमागतः ।सहसायुवयोःस्नेहात्सखित्वमनुपालयन् ।।6.50.51।।

ఈ వార్త విని నేను తొందరగా ఇక్కడికి వచ్చాను; మీ ఇద్దరిపై స్నేహంతో ప్రేరితుడై, మన సఖ్యతను కాపాడుతూ।

Verse 52

मोक्षितौचमहाघोरादस्मात्सायकबन्धनात् ।अप्रमादश्चकर्तव्योयुवाभ्यांनित्यमेवच ।।6.50.52।।

మీరు ఇద్దరూ ఈ మహాభయంకరమైన శరబంధనము నుండి విముక్తులవుతారు. మరియు మీరు ఇద్దరూ నిత్యము అప్రమత్తులై ఉండవలెను—ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

Verse 53

प्रकृत्याराक्षसाःसर्वेसङ्ग्रामेकूटयोधिनः ।शूराणांशुद्धभावानांभवतामरार्जवंबलम् ।।6.50.53।।

స్వభావముచేత రాక్షసులందరూ యుద్ధంలో కూటయోధులే. కానీ శుద్ధభావముగల మీ వంటి వీరులకు ఆర్జవమే (సరళతే) బలము.

Verse 54

तन्नविश्वसनीयंवोराक्षसानांरणाजिरे ।एतेनैवोपमानेननित्यंजिह्माहिराक्षसाः ।।6.50.54।।

కాబట్టి యుద్ధరంగంలో రాక్షసులను నమ్మకూడదు. ఈ అనుభవమే చెబుతోంది—రాక్షసులు నిత్యము జిహ్ములు, కపటులు.

Verse 55

एवमुक्त्वातदारामंसुपर्णस्सुमहाबलः ।परिष्वज्यचसुहृत्स्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ।।6.50.55।।

ఇలా చెప్పి మహాబలవంతుడైన సుపర్ణుడు స్నేహితుని స్నిగ్ధభావంతో రాముని ఆలింగనం చేసి, తరువాత వీడ్కోలు తీసుకొనుటకు సిద్ధమయ్యాడు.

Verse 56

सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपिवत्सल ।अभ्यनुज्ञातुमिच्छामिगमिष्यामियथामतम् ।।6.50.56।।

సఖా రాఘవా! ధర్మజ్ఞా, శత్రువుల పట్ల కూడా వాత్సల్యముగలవాడా—నేను నీ అనుమతి కోరుచున్నాను; యథోచితంగా నేను ప్రయాణమగుదును.

Verse 57

नचकौतूहलंकार्यंसखित्वंप्रतिराघव ।कृतकर्मारणेवीर सखित्वंप्रतिवेत्स्यसि ।।6.50.57।।

హే రాఘవా, ఈ సఖ్యత గురించి కుతూహలం అవసరం లేదు. హే రణవీరా, యుద్ధంలో నీ కార్యం పూర్తైన తరువాత ఈ మైత్రిని నీవు పూర్తిగా గ్రహిస్తావు।

Verse 58

बालवृद्धावशेषांतुकृत्वालङ्कांशरोर्मिभिः ।रावणंचरिपुंहत्वासीतांत्वंसमुलप्स्यते ।।6.50.58।।

నీ బాణాల తరంగాల వంటి ప్రవాహంతో లంకను పిల్లలు, వృద్ధులు మాత్రమే మిగిలేలా చేస్తావు. శత్రువు రావణుణ్ని సంహరించి నీవు సీతను తిరిగి పొందుతావు।

Verse 59

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

ఇలా పలికి, శీఘ్రపరాక్రముడైన సుపర్ణుడు వానరుల మధ్యనే రాముణ్ని వేదనారహితుడిగా చేశాడు. తరువాత భక్తితో ప్రదక్షిణ చేసి, మరల ఆలింగనం చేసి, ఆకాశంలోకి ప్రవేశించి గాలివలె వెళ్లిపోయాడు।

Verse 59

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

ఇలా పలికి, శీఘ్రపరాక్రముడైన సుపర్ణుడు వానరుల మధ్యనే రాముణ్ని వేదనారహితుడిగా చేశాడు. తరువాత భక్తితో ప్రదక్షిణ చేసి, మరల ఆలింగనం చేసి, ఆకాశంలోకి ప్రవేశించి గాలివలె వెళ్లిపోయాడు।

Verse 60

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

అప్పుడు ఇద్దరు రాఘవులు వేదనారహితులై ఉన్నట్లు చూసి వానరయూథపతులు సింహనాదాలు చేశారు; ఆనందంతో తమ తోకలను ఊపారు।

Verse 61

विरुजौराघवौदृष्टवाततोवानरयूथपाः ।सिंहनादांस्तदानेदुर्लङ्गूलंन्दुधुवुस्तदा ।।6.50.61।।

అప్పుడు ఇద్దరు రాఘవులు వేదనారహితులై ఉన్నట్లు చూసి వానరయూథపతులు సింహనాదాలు చేశారు; ఆనందంతో తమ తోకలను ఊపారు।

Verse 62

ततोभेरीस्समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यनादयन् ।दध्मुश्शङ्खान्सम्प्रहृष्टाःक्षेवलन्त्यपियथापुरम् ।।6.50.62।।

అప్పుడు వారు భేరీలను మ్రోగించి, మృదంగాలను కూడా నినదింపజేశారు. పరమ హర్షంతో శంఖాలను ఊదుతూ, పూర్వంలాగానే మళ్లీ కేరింతలు కొడుతూ ఉల్లాసించారు।

Verse 63

आस्फोट्याःस्पोट्यविक्रान्ताःवानराःनगयोधिनः ।द्रुमानुत्पट्यविविधांस्तस्थुश्शतसहस्रशः ।।6.50.63।।

వేళ్లను చటుక్కున చటుక్కున మోగిస్తూ పరాక్రమం చూపిన, చెట్లను పెకలించి యుద్ధం చేసే వానరులు అనేక రకాల వృక్షాలను పెకలించి లక్షల సంఖ్యలో అక్కడ నిలిచారు।

Verse 64

विसृजन्तोमहानादांस्त्रासयन्तोनिशाचरान् ।लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर्युद्धकामाःप्लवङ्गमाः ।।6.50.64।।

మహానాదాలు చేస్తూ, నిశాచర రాక్షసులను భయపెడుతూ, యుద్ధకాంక్ష గల వానరులు లంక ద్వారాల వద్దకు చేరుకున్నారు।

Verse 65

तेषांसुखीमस्तुमुलोनिनादोबभूवशाखामृगयूथपानाम् ।क्षयेनिदाघस्ययथाघनानांनादस्सुभीमोनदतांनिशीथे ।।6.50.65।।

అప్పుడు శాఖలలో నివసించే వానరయూథపతుల ఘోరమైన, తుముల నినాదం ఉద్భవించింది—నిదాఘాంతంలో మేఘగర్జనల వలె; అర్ధరాత్రి ఆ భయంకర ధ్వని దిక్కులన్నీ నింపింది।