Sarga 39
लङ्कादर्शनम् (Viewing Laṅkā and its Forest-Gardens)
युद्धकाण्ड
సువేల శిఖరంపై రాత్రి జాగరణ చేసిన వానర నాయకులు లంక యొక్క వనాలు, ఉద్యానవనాలు దర్శించారు. అక్కడ కోకిలలు, కొంగలు, నెమళ్లు, తేనెటీగల నాదాలతో ఆ కాననాలు మ్రోగుతున్నాయి; పుష్పసుగంధభరితమైన గాలులు వాటిని మరింత రమ్యంగా చేశాయి. రూపం మార్చగల కొందరు వానరులు ఉల్లాసంగా ఆ తోటల్లో ప్రవేశించారు; మరికొందరు సేనానాయకులు సుగ్రీవుని అనుమతితో ధ్వజపతాకలతో అలంకృతమైన నగరంవైపు వేగంగా దూసుకెళ్లి, తమ గర్జనలతో పక్షులను, పెద్ద జంతువులను భయపెట్టి, ధూళిని లేపారు. తదుపరి దృష్టి త్రికూట శిఖరంపై నిలుస్తుంది—పుష్పావృతం, కాంతిమంతం, దుర్గమమై కనిపించేది—దాని మీదే లంక స్థితమై ఉంది; నగర విస్తీర్ణం, దీర్ఘత కూడా సూచించబడుతుంది. ఆకాశరేఖలో ఎత్తైన గోపురాలు, స్వర్ణ-రజత ప్రాకారాలు, మేఘసమూహాలవంటి ప్రాసాదాలు కనిపిస్తాయి; మధ్యలోని ఒక భవనం వైష్ణవధామంలా ఉపమించబడింది. సహస్రస్తంభాల ప్రాసాదం, వందమంది రాక్షసుల రక్షణలో ఉన్నది, లంకకు ప్రత్యేక అలంకారంగా పేర్కొనబడింది. చివరికి శ్రీరాముడు లక్ష్మణుడితో, వానరసేనతో కలిసి రత్నభూషితమైన, సమృద్ధమైన, యంత్రబద్ధ ద్వారాలున్న ఆ మహానగరాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపడతాడు. ఈ లంకాదర్శనంతో కథ ముట్టడి మరియు యుద్ధసిద్ధత వైపు సాగుతుంది.
Shlokas
Verse 1
तांरात्रिमुषितास्तत्रसुवेलेहरिपुङ्गवाः ।लङ्कायांददृशुर्वीरावनान्युपवनानिच ।।6.39.1।।
సువేలమున ఆ రాత్రి నివసించిన హరిపుంగవ వీరులు లంకలోని వనములను, ఉపవనములను చూచిరి।
Verse 2
समसौम्यानिरम्याणिविशालान्यायतानिच ।दृष्टिरम्याणितेदृष्टवाबभूवुर्जातविस्मयाः ।।6.39.2।।
ఆ శిఖరం శతయోజన విస్తీర్ణమై, నిర్మలంగా, మనోహరంగా ఉండింది; మృదువుగా, శ్రీమంతంగా, మహత్తరంగా—పక్షులకు కూడా అందనిది. మనసుతోనే ఎక్కడం కష్టం, ఇక మనుష్యుల ప్రయత్నంతో అయితే ఏమని చెప్పాలి! అక్కడి సమతలమైన, సౌమ్యమైన, రమ్యమైన, విశాలంగా దూరం వరకూ విస్తరించిన ప్రదేశాలను చూసి వారు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు।
Verse 3
चम्पकाशोकपुन्नागसालतालसमाकुला ।तमालवनसञ्छन्नानागमालासमावृता ।।6.39.3।।हिन्तालैरर्जुनैर्नीपैस्सप्तपर्णैश्चपुष्पितैः ।तिलकैःकर्णिकारैश्चपाटलैश्चसमन्ततः ।।6.39.4।।शुशुभेपुष्पिताग्रैश्चलतापरिगतैर्द्रुमैः ।लङ्काबहुविधैर्दिव्यैर्यथेन्द्रस्यामरावती ।।6.39.5।।विचित्रकुसुमोपेतैरक्तकोमलपल्लवैः ।शाद्वलैश्चतथानीपैश्चित्राभिर्वनराजिभिः ।।6.39.6।।
లంక చంపక, అశోక, పున్నాగ, శాల, తాల మొదలైన వృక్షాలతో నిండిపోయి, తామాల వనాలతో కప్పబడి, నాగమాలలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది। చుట్టూ హింతాల, అర్జున, నీప, సప్తపర్ణ, తిలక, కర్ణికార, పాటల వంటి పుష్పిత వృక్షాలు శోభించాయి। పుష్పభారిత శిఖరాలు, వృక్షకాండాలను చుట్టుకున్న లతలతో కూడిన దివ్య వనసంపద వల్ల లంక ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశించింది। విచిత్ర పుష్పాలు, ఎర్రని కోమల పల్లవాలు, హరిత శాద్వలాలు మరియు రంగురంగుల వనరాజులతో అది అపూర్వంగా విరాజిల్లింది।
Verse 4
चम्पकाशोकपुन्नागसालतालसमाकुला ।तमालवनसञ्छन्नानागमालासमावृता ।।6.39.3।।हिन्तालैरर्जुनैर्नीपैस्सप्तपर्णैश्चपुष्पितैः ।तिलकैःकर्णिकारैश्चपाटलैश्चसमन्ततः ।।6.39.4।।शुशुभेपुष्पिताग्रैश्चलतापरिगतैर्द्रुमैः ।लङ्काबहुविधैर्दिव्यैर्यथेन्द्रस्यामरावती ।।6.39.5।।विचित्रकुसुमोपेतैरक्तकोमलपल्लवैः ।शाद्वलैश्चतथानीपैश्चित्राभिर्वनराजिभिः ।।6.39.6।।
లంక చంపక, అశోక, పున్నాగ, శాల, తాల మొదలైన వృక్షాలతో నిండిపోయి, తామాల వనాలతో కప్పబడి, నాగమాలలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది। చుట్టూ హింతాల, అర్జున, నీప, సప్తపర్ణ, తిలక, కర్ణికార, పాటల వంటి పుష్పిత వృక్షాలు శోభించాయి। పుష్పభారిత శిఖరాలు, వృక్షకాండాలను చుట్టుకున్న లతలతో కూడిన దివ్య వనసంపద వల్ల లంక ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశించింది। విచిత్ర పుష్పాలు, ఎర్రని కోమల పల్లవాలు, హరిత శాద్వలాలు మరియు రంగురంగుల వనరాజులతో అది అపూర్వంగా విరాజిల్లింది।
Verse 5
चम्पकाशोकपुन्नागसालतालसमाकुला ।तमालवनसञ्छन्नानागमालासमावृता ।।6.39.3।।हिन्तालैरर्जुनैर्नीपैस्सप्तपर्णैश्चपुष्पितैः ।तिलकैःकर्णिकारैश्चपाटलैश्चसमन्ततः ।।6.39.4।।शुशुभेपुष्पिताग्रैश्चलतापरिगतैर्द्रुमैः ।लङ्काबहुविधैर्दिव्यैर्यथेन्द्रस्यामरावती ।।6.39.5।।विचित्रकुसुमोपेतैरक्तकोमलपल्लवैः ।शाद्वलैश्चतथानीपैश्चित्राभिर्वनराजिभिः ।।6.39.6।।
లంక చంపక, అశోక, పున్నాగ, శాల, తాల మొదలైన వృక్షాలతో నిండిపోయి, తామాల వనాలతో కప్పబడి, నాగమాలలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది। చుట్టూ హింతాల, అర్జున, నీప, సప్తపర్ణ, తిలక, కర్ణికార, పాటల వంటి పుష్పిత వృక్షాలు శోభించాయి। పుష్పభారిత శిఖరాలు, వృక్షకాండాలను చుట్టుకున్న లతలతో కూడిన దివ్య వనసంపద వల్ల లంక ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశించింది। విచిత్ర పుష్పాలు, ఎర్రని కోమల పల్లవాలు, హరిత శాద్వలాలు మరియు రంగురంగుల వనరాజులతో అది అపూర్వంగా విరాజిల్లింది।
Verse 6
चम्पकाशोकपुन्नागसालतालसमाकुला ।तमालवनसञ्छन्नानागमालासमावृता ।।6.39.3।।हिन्तालैरर्जुनैर्नीपैस्सप्तपर्णैश्चपुष्पितैः ।तिलकैःकर्णिकारैश्चपाटलैश्चसमन्ततः ।।6.39.4।।शुशुभेपुष्पिताग्रैश्चलतापरिगतैर्द्रुमैः ।लङ्काबहुविधैर्दिव्यैर्यथेन्द्रस्यामरावती ।।6.39.5।।विचित्रकुसुमोपेतैरक्तकोमलपल्लवैः ।शाद्वलैश्चतथानीपैश्चित्राभिर्वनराजिभिः ।।6.39.6।।
లంక చంపక, అశోక, పున్నాగ, శాల, తాల మొదలైన వృక్షాలతో నిండిపోయి, తామాల వనాలతో కప్పబడి, నాగమాలలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది। చుట్టూ హింతాల, అర్జున, నీప, సప్తపర్ణ, తిలక, కర్ణికార, పాటల వంటి పుష్పిత వృక్షాలు శోభించాయి। పుష్పభారిత శిఖరాలు, వృక్షకాండాలను చుట్టుకున్న లతలతో కూడిన దివ్య వనసంపద వల్ల లంక ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశించింది। విచిత్ర పుష్పాలు, ఎర్రని కోమల పల్లవాలు, హరిత శాద్వలాలు మరియు రంగురంగుల వనరాజులతో అది అపూర్వంగా విరాజిల్లింది।
Verse 7
गन्धाढ्यान्यभिरम्याणिपुष्पाणिचफलानिच ।धारयन्त्यगमास्तत्रभूषणानीवमानवाः ।।6.39.7।।
అక్కడికి చేరగానే వృక్షాలు సుగంధభరితమైన మనోహర పుష్పములు, ఫలములు ధరించియుండెను; మనుష్యులు ఆభరణములు ధరించినట్లుగా అనిపించెను।
Verse 8
तच्चैत्ररथसङ्काशंमनोज्ञंनन्दनोपमम् ।वनंसर्वरर्तुकंरम्यंशुशुभेषटपदायुतम् ।।6.39.8।।
ఆ మనోహర వనం చైత్రరథమునకు సమానమై, ఇంద్రుని నందనవనమువలె ఉండెను; అన్ని ఋతువులలో రమ్యమై, తేనెటీగల గుంపులతో ప్రకాశించెను।
Verse 9
नत्यूहकोयष्टिमकैर्नृत्यमानैश्चबर्हिभि ।रुतंपरभृतानांचशुश्रुवुर्वन्निर्झरे ।।6.39.9।।
జలపాతములు కలిగిన ఆ వనంలో నట్యూహ, కోయష్టిమక వంటి జలపక్షుల కేకలు, నర్తించు నెమళ్ల కలకలము, అలాగే కోకిలల మధుర కూయుటను వారు వినిరి।
Verse 10
नित्यमत्तविहङ्गानिभ्रमराचरितानिच ।कोकिलाकुलषण्डानिविहगाभिरुतानिच ।।6.39.10।।भृङ्गराजाभिगीतानिभ्रमरैस्सेवितानिच ।कोणालकविघुष्टानिसारसाभिरुतानिच ।।6.39.11।।विविशुस्तेततस्तानिवनान्युपवनानिच ।हृष्टाःप्रमुदितावीराहरयःकामरूपिणः ।।6.39.12।।
అప్పుడు ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించగల ఆ వీర వానరులు హర్షంతో, పరమానందంతో ఆ వనాలు, ఉపవనాలలో ప్రవేశించారు—ఎల్లప్పుడూ ఉల్లాసంగా కూయే పక్షుల కిలకిల, సంచరించే భ్రమరాల గుంజు; కోకిలలతో నిండిన కుంజాల మధురనాదం; భృంగరాజుల గానం, తేనెటీగల గుంపుల మ్రోగు; అనేక పక్షుల కూయుడు మరియు సారసాల కేకలు ప్రతిధ్వనించుచుండెను।
Verse 11
नित्यमत्तविहङ्गानिभ्रमराचरितानिच ।कोकिलाकुलषण्डानिविहगाभिरुतानिच ।।6.39.10।।भृङ्गराजाभिगीतानिभ्रमरैस्सेवितानिच ।कोणालकविघुष्टानिसारसाभिरुतानिच ।।6.39.11।।विविशुस्तेततस्तानिवनान्युपवनानिच ।हृष्टाःप्रमुदितावीराहरयःकामरूपिणः ।।6.39.12।।
వారు భృంగరాజుల గానంతో మార్మోగే, తేనెటీగల గుంపులతో నిండిన, కోణాల పక్షుల కేకలతో ప్రతిధ్వనించే, సారసాల కూయుడుతో నినదించే కుంజాలలో ప్రవేశించారు।
Verse 12
नित्यमत्तविहङ्गानिभ्रमराचरितानिच ।कोकिलाकुलषण्डानिविहगाभिरुतानिच ।।6.39.10।।भृङ्गराजाभिगीतानिभ्रमरैस्सेवितानिच ।कोणालकविघुष्टानिसारसाभिरुतानिच ।।6.39.11।।विविशुस्तेततस्तानिवनान्युपवनानिच ।हृष्टाःप्रमुदितावीराहरयःकामरूपिणः ।।6.39.12।।
అప్పుడు ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించగల ఆ వీర వానరులు హర్షంతో, ఆనందంతో ఆ వనాలు మరియు ఉపవనాలలో ప్రవేశించారు।
Verse 13
तेषांप्रविशतांतत्रवानराणांमहौजसाम् ।पुष्पसंसर्गसुरभिर्ववौघ्राणसुखोऽनिलः ।।6.39.13।।
ఆ మహాబల వానరులు అక్కడ ప్రవేశించుచుండగా, పుష్పాల సమ్మిళిత సువాసనతో పరిమళించే, ఘ్రాణేంద్రియానికి ఆనందం కలిగించే గాలి వీచింది।
Verse 14
अन्येतुहरिवीराणांयूथान्निष्क्रम्ययूथपाः ।सुग्रीवेणाभ्यनुज्ञातालङ्कांजग्मुःपताकिनीम् ।।6.39.14।।
ఇతర వానరవీరులలో కొందరు యూథపతులు తమ తమ దళాల నుండి బయలుదేరి, సుగ్రీవుని అనుమతి పొంది, పతాకలతో అలంకృతమైన లంకానగరమునకు వెళ్లిరి।
Verse 15
वित्रासयन्तोविहगांस्त्रासयन्तोमृगद्विपान् ।कम्पयन्तश्चतांलङ्कांनादैस्तेनदतांवराः ।।6.39.15।।
గర్జనలో శ్రేష్ఠులైన ఆ వీరులు ఘోర నాదాలు చేస్తూ ముందుకు సాగారు. వారి ధ్వనితో పక్షులు భయపడ్డాయి, జింకలు మరియు గజాలు త్రాసపడ్డాయి, లంకానగరమే కంపించింది।
Verse 16
कुर्वन्तस्तेमहावेगामहींचरणपीडिताम् ।रजश्चसहसैवोर्थ्वंजगामचरणोत्थितम् ।।6.39.16।।
ఆ మహావేగులు పాదాలతో భూమిని బలంగా తొక్కుతూ సాగారు; వారి అడుగుల దెబ్బతో లేచిన ధూళి ఒక్కసారిగా పైకి ఎగసింది।
Verse 17
ऋक्षास्सिंहावराहाश्चमहिषावारणामृगाः ।तेनशब्देनवित्रस्ताजग्मुर्भीतादिशोदश ।।6.39.17।।
ఎలుగుబంట్లు, సింహాలు, వరాహాలు, మహిషాలు, గజమృగసమూహాలు—ఆ ఘోర శబ్దంతో త్రాసపడి—భయంతో పది దిక్కులకూ పారిపోయాయి।
Verse 18
शिखरंतत्त्रिकूटस्यप्रांशुचैकंदिविस्पृशम् ।समन्तात्पुष्पसंञ्छन्नंमहारजतसन्निभम् ।।6.39.18।।शतयोजनविस्तीर्णंविमलंचारुदर्शनम् ।श्लक्ष्णंश्रीमन्महच्छैवदुष्प्रापंशकुनैरपि ।।6.39.19।।मनसाऽपिदुरारोहंकिंपुनःकर्मणाजनैः ।
త్రికూట పర్వతంలోని ఆ ఏకైక మహోన్నత శిఖరం ఆకాశాన్ని తాకినట్లుగా నిలిచింది. అది చుట్టూరా పుష్పాలతో కప్పబడి, మహారజతంలా ప్రకాశించింది।
Verse 19
शिखरंतत्त्रिकूटस्यप्रांशुचैकंदिविस्पृशम् ।समन्तात्पुष्पसंञ्छन्नंमहारजतसन्निभम् ।।6.39.18।।शतयोजनविस्तीर्णंविमलंचारुदर्शनम् ।श्लक्ष्णंश्रीमन्महच्छैवदुष्प्रापंशकुनैरपि ।।6.39.19।।मनसाऽपिदुरारोहंकिंपुनःकर्मणाजनैः ।
త్రికూట పర్వతంలోని ఆ ఏకైక మహోన్నత శిఖరం ఆకాశాన్ని తాకినట్లుగా నిలిచింది. అది చుట్టూరా పుష్పాలతో కప్పబడి, మహారజతంలా ప్రకాశించింది।
Verse 20
निविष्टातत्रशिखरेलङ्कारावणपालिता ।।6.39.20।।शतयोजनविस्तीर्णात्रिंशद्योजनमायता ।
ఆ శిఖరంపై రావణపాలితమైన లంక స్థితమై ఉంది—అది వెడల్పున శత యోజనాలు, పొడవున ముప్పై యోజనాలు విస్తరించింది।
Verse 21
सापुरीगोपुरैरुच्चैःपाण्डुराम्बुदसन्निभैः ।काञ्चनेनचशालेनराजतेनचशोभते ।।6.39.21।।
ఆ నగరం ఎత్తైన గోపురాలతో శోభించింది; అవి తెల్లని మేఘాల వలె కనిపించాయి. స్వర్ణమూ రజతమూ అలంకరించిన భవనాలతో అది ప్రకాశించింది।
Verse 22
प्रासादैश्चविमानैश्चलङ्कापरमभूषिता ।घनैरिवाऽतपापायेमध्यमंवैष्णवंपदम् ।।6.39.22।।
ప్రాసాదాలు, విమానాలతో లంక పరమంగా అలంకృతమైంది; దాని మధ్యభవనం మేఘాల మధ్య నుంచి సూర్యకాంతి వెలువడినట్లు ప్రకాశించి, విష్ణుపదంలా అనిపించింది।
Verse 23
यस्यांस्तम्भसहस्रेणप्रासादस्समलङ्कृतः ।कैलासशिखराकारोदृश्यतेखमिवोललिखन् ।।6.39.23।।चैत्यस्सराक्षसेन्द्रस्यबभूवपुरभूषणम् ।शतेनरक्षसांनित्यंयस्समग्रेणरक्ष्यते ।।6.39.24।।
ఆ నగరంలో సహస్ర స్తంభాలతో అలంకరింపబడిన, కైలాస శిఖరాకారమైన ఒక ప్రాసాదం ఉండెను; అది ఆకాశాన్ని గీకి వేస్తున్నట్లుగా కనిపించెను. రాక్షసేంద్రుని ఆ చైత్యసదృశ మహాభవనం నగరానికి ప్రధాన భూషణమై నిలిచెను; దానిని నూరుమంది రాక్షసులు నిత్యం సంపూర్ణంగా కాపాడుచుండిరి।
Verse 24
यस्यांस्तम्भसहस्रेणप्रासादस्समलङ्कृतः ।कैलासशिखराकारोदृश्यतेखमिवोललिखन् ।।6.39.23।।चैत्यस्सराक्षसेन्द्रस्यबभूवपुरभूषणम् ।शतेनरक्षसांनित्यंयस्समग्रेणरक्ष्यते ।।6.39.24।।
ఆ నగరంలో సహస్ర స్తంభాలతో అలంకరింపబడిన, కైలాస శిఖరాకారమైన ఒక ప్రాసాదం ఉండెను; అది ఆకాశాన్ని గీకి వేస్తున్నట్లుగా కనిపించెను. రాక్షసేంద్రుని ఆ చైత్యసదృశ మహాభవనం నగరానికి ప్రధాన భూషణమై నిలిచెను; దానిని నూరుమంది రాక్షసులు నిత్యం సంపూర్ణంగా కాపాడుచుండిరి।
Verse 25
मनोज्ञांकाननवतींपर्वतैरुपशोभिताम् ।नानाधातुविचित्रैश्चउद्यानैरुपशोभिताम् ।।6.39.25।।नानाविहङ्गासङ्घुष्टांनानामृगनिषेविताम् ।नानाकुसुमसञ्छन्नांनानाराक्षससेविताम् ।।6.39.26।।तांसमृद्धांसमृद्धार्धांलक्ष्मीनान्लक्ष्मणाग्रजः ।रावणस्यपुरींरामोददर्शसहवानरैः ।।6.39.27।।
ఆ పురి అత్యంత మనోహరమైనది—అరణ్యాలతో నిండినది, పర్వతాలతో శోభించినది, నానా ధాతువుల వర్ణవిచిత్రతతో మెరిసినది, ఉద్యానాలతో అలంకృతమైనది. అనేక పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగినది, నానావిధ మృగాలు సంచరించినది, వివిధ పుష్పాలతో కప్పబడినది, అనేక రాక్షసులు సేవించినది. అటువంటి సమృద్ధి, వైభవంతో నిండిన రావణుని పురిని లక్ష్మణుని అగ్రజుడైన శ్రీరాముడు వానరులతో కలిసి దర్శించెను।
Verse 26
मनोज्ञांकाननवतींपर्वतैरुपशोभिताम् ।नानाधातुविचित्रैश्चउद्यानैरुपशोभिताम् ।।6.39.25।।नानाविहङ्गासङ्घुष्टांनानामृगनिषेविताम् ।नानाकुसुमसञ्छन्नांनानाराक्षससेविताम् ।।6.39.26।।तांसमृद्धांसमृद्धार्धांलक्ष्मीनान्लक्ष्मणाग्रजः ।रावणस्यपुरींरामोददर्शसहवानरैः ।।6.39.27।।
ఆ పురి అత్యంత మనోహరమైనది—అరణ్యాలతో నిండినది, పర్వతాలతో శోభించినది, నానా ధాతువుల వర్ణవిచిత్రతతో మెరిసినది, ఉద్యానాలతో అలంకృతమైనది. అనేక పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగినది, నానావిధ మృగాలు సంచరించినది, వివిధ పుష్పాలతో కప్పబడినది, అనేక రాక్షసులు సేవించినది. అటువంటి సమృద్ధి, వైభవంతో నిండిన రావణుని పురిని లక్ష్మణుని అగ్రజుడైన శ్రీరాముడు వానరులతో కలిసి దర్శించెను।
Verse 27
मनोज्ञांकाननवतींपर्वतैरुपशोभिताम् ।नानाधातुविचित्रैश्चउद्यानैरुपशोभिताम् ।।6.39.25।।नानाविहङ्गासङ्घुष्टांनानामृगनिषेविताम् ।नानाकुसुमसञ्छन्नांनानाराक्षससेविताम् ।।6.39.26।।तांसमृद्धांसमृद्धार्धांलक्ष्मीनान्लक्ष्मणाग्रजः ।रावणस्यपुरींरामोददर्शसहवानरैः ।।6.39.27।।
ఆ పురి అత్యంత మనోహరమైనది—అరణ్యాలతో నిండినది, పర్వతాలతో శోభించినది, నానా ధాతువుల వర్ణవిచిత్రతతో మెరిసినది, ఉద్యానాలతో అలంకృతమైనది. అనేక పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగినది, నానావిధ మృగాలు సంచరించినది, వివిధ పుష్పాలతో కప్పబడినది, అనేక రాక్షసులు సేవించినది. అటువంటి సమృద్ధి, వైభవంతో నిండిన రావణుని పురిని లక్ష్మణుని అగ్రజుడైన శ్రీరాముడు వానరులతో కలిసి దర్శించెను।
Verse 28
तांमहागृहसम्बाधांदृष्टवालक्ष्मणपूर्वजः ।नगरीममरप्रख्योविस्मयंप्राप्यवीर्यवान् ।।6.39.28।।
మహాభవనాలతో కిక్కిరిసిన ఆ నగరాన్ని చూచి, అమరసమాన కాంతిగల పరాక్రమవంతుడైన లక్ష్మణుని అగ్రజుడు శ్రీరాముడు విస్మయాన్ని పొందెను।
Verse 29
तांरत्नपूर्णांबहुसंविधानांप्रासादमालाभिरलङ्कृतांच ।पुरींमहायन्त्रकवाटमुख्यांददर्शरामोमहताबलेन ।।6.39.29।।
మహాబలంతో శ్రీరాముడు ఆ నగరాన్ని దర్శించెను—రత్నాలతో నిండినది, అనేక విధాలుగా సమృద్ధిగా నిర్మితమైనది, ప్రాసాదమాలలతో అలంకృతమైనది, మరియు భయంకర మహాయంత్రాలతో కూడిన మహాద్వారాలతో విశిష్టమైనది।
Frequently Asked Questions
The pivotal action is controlled entry and reconnaissance: some Vānara leaders enter the groves joyfully, while others proceed toward the city only after Sugrīva’s authorization—framing movement into enemy space as disciplined, command-governed action rather than impulsive violence.
The chapter teaches that perception precedes action: careful observation of terrain, civic defenses, and morale-relevant symbols (flags, towers, engineered gates) is integral to righteous strategy, balancing wonder at prosperity with preparedness for duty.
Key landmarks include Suvela (the vigil point), Trikūṭa’s peak (the city’s elevated seat), Laṅkā’s forest-gardens with cascades and birdlife, the gopura skyline, gold-and-silver fortifications, the central palace compared to a Vaiṣṇava abode, and the guarded thousand-pillared palace.