Sarga 38

Verse 1

सतुकृत्वासुवेलस्यमतिमारोहणंप्रति ।लक्ष्मणानुगतोरामःसुग्रीवमिदमब्रवीत् ।।।।विभीषणंचधर्मज्ञमनुरक्तंनिशाचरम् ।मन्त्रज्ञंचविधिज्ञंचश्लक्क्ष्णयापरयागिरा ।।।।

సువేలగిరిని అధిరోహించుటకు నిశ్చయించుకొని, లక్ష్మణునితో కూడిన శ్రీరాముడు సుగ్రీవునితో ఈ మాటలు పలికెను; అలాగే ధర్మజ్ఞుడు, హృదయపూర్వక భక్తితో అనురక్తుడు, జన్మతః రాక్షసుడైనను మంత్రవిధిజ్ఞుడైన విభీషణునితో కూడ శ్లక్ష్ణమైన, గౌరవభరితమైన వాణితో సంభాషించెను।

Verse 2

सतुकृत्वासुवेलस्यमतिमारोहणंप्रति ।लक्ष्मणानुगतोरामःसुग्रीवमिदमब्रवीत् ।।6.38.1।।विभीषणंचधर्मज्ञमनुरक्तंनिशाचरम् ।मन्त्रज्ञंचविधिज्ञंचश्लक्क्ष्णयापरयागिरा ।।6.38.2।।

అనంతరం శ్రీరాముడు ధర్మజ్ఞుడైన, అనురక్తుడైన నిశాచరుడు విభీషణుని—మంత్రజ్ఞుడును విధిజ్ఞుడును—అత్యంత మృదువైన, ఉత్తమమైన వాక్యములతో సంభోదించెను।

Verse 3

सुवेलंसाधुशैलेन्द्रमिमंधातुशतैश्चितम् ।अध्यारोहामहेसर्वेवत्स्यामोऽत्रनिशामिमाम् ।।।।

శతశత ధాతువులతో అలంకృతమైన ఈ ఉత్తమ శైలేంద్రుడు సువేలమును మనమందరం అధిరోహిద్దాం; ఈ రాత్రి ఇక్కడే నివసిద్దాం।

Verse 4

लङ्कांचालोकयिष्यामोनिलयंतस्यरक्षसः ।येनमेमरणान्तायहृताभार्यादुरात्मना ।।।।येनधर्मोनविज्ञातोनतद्वृत्तंनकुलंतथा ।राक्षस्यानीचयाबुद् ध्यायेनतद्गर्हितंकृतम् ।।।।

మరియు మనము లంకను కూడా దర్శించుదాం—ఆ రాక్షసుని నివాసమును—ఆ దురాత్ముడు నన్ను మరణాంతానికి నెట్టివేయునట్లు నా భార్యను అపహరించాడు. అతనికి ధర్మం తెలియదు, సదాచారం తెలియదు, కులమర్యాద కూడా లేదు; నీచ రాక్షసీ బుద్ధితో ఆ గర్హిత కార్యాన్ని చేసినవాడు అతడే।

Verse 5

लङ्कांचालोकयिष्यामोनिलयंतस्यरक्षसः ।येनमेमरणान्तायहृताभार्यादुरात्मना ।।6.38.4।।येनधर्मोनविज्ञातोनतद्वृत्तंनकुलंतथा ।राक्षस्यानीचयाबुद् ध्यायेनतद्गर्हितंकृतम् ।।6.38.5।।

మనం లంకను కూడా చూడుదాం—ఆ రాక్షసుని నివాసమును—ఆ దుష్టబుద్ధి నన్ను మరణాంతానికి నెట్టివేయునట్లు నా భార్యను అపహరించాడు. అతనికి ధర్మం గానీ, ఆచారనీతి గానీ, కులమర్యాద గానీ తెలియదు; నీచ రాక్షసీ బుద్ధితో ఆ అవమానకర కార్యాన్ని చేసినవాడు అతడే।

Verse 6

तस्मिन्मेवर्ततेरोषःकीर्तितेराक्षसाधमे ।यस्यापराधाननीचस्यवधंद्रक्ष्यामिरक्षसाम् ।।।।

ఆ రాక్షసాధముని పేరు వినగానే నా కోపము ఉప్పొంగుతుంది; ఆ నీచుని అపరాధాల కారణంగా రాక్షసుల సంహారాన్ని నేను ప్రత్యక్షంగా చూచెదను।

Verse 7

एकोहिकुरुतेपापंकालपाशवशंगतः ।नीचेनात्मापचारेणकुलंतेनविनश्यति ।।।।

నిజముగా ఒకడే పాపము చేసి కాలపాశాధీనుడగును; ఆ నీచుని స్వదురాచారమువల్ల అతని వంశమంతయు నశించును।

Verse 8

एवंसम्मन्त्रयन्नेवसक्रोधोरावणंप्रति ।रामःसुवेलमासाद्यचित्रसानुमुपारुहत् ।।।।

ఇట్లు ఆలోచించుచు, రావణుని పట్ల కోపముతో రాముడు సువేలమును చేరి, చిత్రమైన శిఖర-ఢాళ్లపైకి ఎక్కెను।

Verse 9

पृष्ठतोलक्ष्मणश्चैवमन्वगच्छत्समाहितः ।सशरंचापमुद्यम्यसुमहद्विक्रमेरतः ।।।।अन्वारोहत्सुग्रीवस्सामात्यस्सविभीषणः ।

వెనుకన సమాధానముతో లక్ష్మణుడు అనుసరించెను; బాణములతో కూడిన ధనుస్సును ఎత్తి మహావిక్రమమునకు సిద్ధుడై. సుగ్రీవుడును తన మంత్రులతోను విభీషణునితోను వెంటనే ఎక్కెను।

Verse 10

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

హనుమంతుడు, అంగదుడు, నీలుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు; గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు; పనసుడు, కుముదుడు, హరుడు, రంభుడు—ఈ యూథపతులు; జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, మహామతి ఋషభుడు; మహాతేజస్సు గల దుర్ముఖుడు, శతవలి కపి—ఇవీ మరియు మరెన్నో శీఘ్రగామి వానరులు, వాయువేగానికి అలవాటైనవారు, పర్వతం నుండి పర్వతానికి సంచరించువారు, వందల సంఖ్యలో సువేలగిరిని అధిరోహించి, రాఘవుడు ఉన్న చోటికి చేరిరి।

Verse 11

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు; పనసుడు, కుముదుడు, హరుడు, రంభుడు—ఇవీ వానరసేన యూథపతులు.

Verse 12

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, మహామతి ఋషభుడు; మహాతేజస్సు గల దుర్ముఖుడు, అలాగే కపి శతవలి—ఇవీ నాయకులలో ఉన్నారు.

Verse 13

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

ఇవీ మరియు మరెన్నో వానరులు శీఘ్రగాములు; వారు వాయువేగానికి అలవాటైనవారు, పర్వతం నుండి పర్వతానికి సంచరించువారు.

Verse 14

तेत्वदीर्घेणकालेनगिरिमारुह्यसर्वतः ।।।।ददृशुशशिखरेतस्यविषक्तामिवखेपुरीम् ।

వారు అన్ని వైపుల నుండీ పర్వతాన్ని ఎక్కి, కొద్ది సమయంలోనే దాని శిఖరంపై ఆ నగరాన్ని చూశారు—ఆకాశానికే అంటుకున్నట్లుగా కనిపించింది।

Verse 15

तांशुभांप्रवरद्वारांप्राकारपरिशोभिताम् ।।।।लङ्कांराक्षससम्पूर्णांददृशुर्हरियूथपाः ।

వానర యూథపతులు ఆ శుభమైన లంకను చూశారు—ఉత్తమ ద్వారాలతో, ప్రాకారాలతో శోభించినదైనా, అంతటా రాక్షసులతో నిండినది।

Verse 16

प्राकारवरसंस्थैश्चतथानीलैश्चराक्षसैः ।।।।ददृशुस्तेहरिश्रेष्ठाःप्राकारमपरंकृतम् ।

ఆ శ్రేష్ఠ వానరులు ఉత్తమ ప్రాకారాలపై నిలిచిన ఆ నల్లని రాక్షసులను చూసి, అది మరొక ప్రాకారమే నిర్మించినట్లుగా కనిపించిందని గ్రహించారు।

Verse 17

तेदृष्टवावानराःसर्वेराक्षसान् युद्धकाङ् क्षिणः ।।।।मुमुचुर्विविधान्नादांतत्ररामस्यपश्यतः ।

రాక్షసులను చూసిన యుద్ధాకాంక్ష గల వానరులందరూ, రాముడు చూస్తుండగానే, అక్కడ అనేక విధాలైన యుద్ధనాదాలను విడిచారు।

Verse 18

ततोऽस्तमगमत्पूर्यःसन्ध्ययाप्रतिरञ्जितः ।।।।पूर्णचन्द्रप्रदीप्ताचक्षपासमभिवर्तते ।

అప్పుడు సంధ్యారాగంతో ఎర్రబడిన సూర్యుడు అస్తమించాడు; పూర్ణచంద్రుని కాంతితో ప్రకాశించిన రాత్రి ముందుకు సాగింది।

Verse 19

ततस्सरामोहरिवाहिनीपतिर्विभीषणेनप्रतिनन्द्यसत्कृतः ।सलक्ष्मणोयूथपयूथसम्वृतस्सुवेलपृष्ठेन्यवसद्यथासुखम् ।।।।

అనంతరం హరివాహినీపతి శ్రీరాముడు, విభీషణునిచే సాదరంగా అభినందింపబడి సత్కరింపబడినవాడై, లక్ష్మణునితో కూడి యూథపతుల సమూహాలతో పరివృతుడై, సువేల పర్వతపృష్ఠమున యథాసుఖంగా విశ్రాంతి పొందెను।