
युद्धकाण्डे द्वितीयः सर्गः — Sugriva’s Counsel: From Grief to Strategy (Bridge to Lanka)
युद्धकाण्ड
ఈ సర్గలో సుగ్రీవుడు శోకంతో కుంగిపోయిన రామునికి దీర్ఘ ఉపదేశం చేస్తాడు. క్షత్రియ నాయకునికి ఇలాంటి శోకం తగదని గట్టిగా చెప్పి, శోకం శౌర్యాన్ని క్షీణింపజేసి కార్యసిద్ధిని నాశనం చేస్తుందని వివరిస్తాడు. అందువల్ల నిరాశను విడిచి ధైర్యం, తేజస్సుతో నిలబడాలని, అవసరమైతే నియంత్రిత క్రోధాన్ని కూడా స్వీకరించాలని ప్రేరేపిస్తాడు. తర్వాత సుగ్రీవుడు తర్కంతో చెబుతాడు—సీత స్థానం తెలిసింది, త్రికూట శిఖరంపై ఉన్న లంక కూడా నిర్ధారితమైంది; కాబట్టి స్థబ్ధతకు కారణం లేదు. వానర నాయకులు సమర్థులు, ఉత్సాహవంతులు; రామకార్యార్థం అగ్నిలోకైనా ప్రవేశించేందుకు సిద్ధమని చెప్పి సమాఖ్య బలాన్ని గుర్తుచేస్తాడు. ముఖ్యంగా అతని భావం—వరుణుని నివాసమైన భయంకర సముద్రాన్ని దాటకుండా లంకను జయించడం సాధ్యం కాదు; అందుకే ముందుగా సముద్రంపై సేతు నిర్మాణం అవసరం. సేతువు కట్టబడి సేన దాటిన వెంటనే విజయాన్ని దాదాపు నిశ్చితమని భావించవచ్చని అతడు పునఃపునః విజయ ప్రమాణంగా చెబుతాడు. చివరికి శుభ నిమిత్తాలను సూచించి, రాముడు ధనుస్సు ఎత్తినప్పుడు మూడు లోకాలలో ఏ శత్రువూ ఎదురుగా నిలువలేడని ధైర్యం నింపుతాడు.
Verse 1
तंतुशोकपरिद्यूनंरामंदशरथात्मजम् ।उवाचवचनंश्रीमान् सुग्रीवश्शोकनाशनम् ।।।।
శోకంతో క్షీణించిన దశరథనందనుడైన రామునితో శ్రీమంతుడైన సుగ్రీవుడు శోకనాశకమైన మాటలు పలికాడు।
Verse 2
किंत्वंसन्तप्यसेवीर यथान्यःप्राकृतस्तथा ।मैवंभूस्त्यजसन्तापंकृतघ्नइवसौहृदम् ।।।।
హే వీరా! సాధారణ మనిషిలా నీవెందుకు దుఃఖంతో తపిస్తున్నావు? అలా కాకుము; ఈ సంతాపాన్ని విడిచిపెట్టు—కృతఘ్నుడు స్నేహాన్ని వదిలినట్లుగా॥
Verse 3
सन्तापस्यचतेस्थानंनहिपश्यामिराघव ।प्रवृत्तावुपलब्धायांज्ञातेचनिलयेरिपोः ।।।।
రాఘవా! ఇప్పుడు నీలో సంతాపానికి స్థానం నేను చూడను; కావలసిన ఉపాయం లభించింది, శత్రువు నివాసస్థానమూ తెలిసింది॥
Verse 4
मतिमान्शास्त्रवित्प्राज्ञःपण्डितश्चासिराघव ।त्यजेमांपापिकांबुद्धिंकृतात्मेवार्थदूषणीम् ।।।।
రాఘవా! నీవు మతిమంతుడు, శాస్త్రవేత్త, ప్రాజ్ఞుడు, పండితుడవు. ఈ పాపభావనను విడిచిపెట్టు—సంయమి పురుషుడు అర్థాన్ని చెడగొట్టే వృత్తిని వదిలినట్లుగా॥
Verse 5
समुद्रंलङ्घयित्वातुमहानक्रसमाकुलम् ।लङ्कामारोहयिष्यामोहनिष्यामश्चतेरिपुम् ।।।।
మహా మకరాలతో నిండిన సముద్రాన్ని దాటి మేము లంకపైకి ఎక్కుతాము; తరువాత నీ శత్రువును సంహరిస్తాము॥
Verse 6
निरुत्साहस्यदीनस्यशोकपर्याकुलात्मनः ।सर्वार्थाव्यवसीदन्तिव्यसनंचाधिगच्छति ।।।।
ఉత్సాహం కోల్పోయినవాడికి, దైన్యస్థితిలో ఉన్నవాడికి, శోకంతో మనస్సు కలత చెందినవాడికి—అన్ని కార్యాలు క్షీణిస్తాయి; విపత్తు అతనిని చేరి పట్టుకుంటుంది।
Verse 7
इमेशूरास्समर्थाश्चसर्वनोहरियूथपाः ।त्वत्प्रियार्थंकृतोत्साहाःप्रवेष्टुमपिपावकम् ।एषांहर्षेणजानामितर्कश्चास्मिन् दृढोमम ।।।।
మన ఈ వానరయూథపతులందరూ వీరులు, సమర్థులు. మీ ప్రియార్థం కోసం ఉత్సాహంతో అగ్నిలోకూడా ప్రవేశించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారి హర్షం చూసి నేను తెలుసుకుంటున్నాను; ఈ విషయంలో నా నిర్ణయం దృఢం.
Verse 8
विक्रमेणसमानेष्येसीतांहत्वायथारिपुम् ।रावणंपापकर्माणंतथात्वंकर्तुमर्हसि ।।।।
పరాక్రమంతో శత్రువును సంహరించి మేము సీతను తిరిగి తీసుకొస్తాము—పాపకర్ముడైన రావణుణ్ని వధించి. ఇది సిద్ధించునట్లు మీరు కార్యం చేయవలసినది।
Verse 9
सेतुरत्रयथाबध्येद्यथापश्येमतांपुरीम् ।तस्यराक्षसराजस्यतथात्वंकुरुराघव ।।।।
హే రాఘవా! ఇక్కడ సేతువు కట్టబడునట్లు, మేము ఆ రాక్షసరాజుని నగరాన్ని దర్శించునట్లు, అట్లే మీరు ఏర్పాటు చేయండి।
Verse 10
दृष्टवातांतुपुरींलङ्कांत्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।हतंचरावणंयुद्धेदर्शनावधारय ।।।।
త్రికూట శిఖరంపై నిలిచిన ఆ లంకా నగరాన్ని చూచిన వెంటనే, ఆ దర్శనముచేతనే యుద్ధంలో రావణుడు హతుడయ్యాడని నిశ్చయించుకొనుము।
Verse 11
अबध्वासागरेसेतुंघोरेचतुवरुणालये ।लङ्कांनमर्दितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।।।।
భయంకరమైన సముద్రం—వరుణుని నివాసం—దానిపై సేతువు కట్టకపోతే, ఇంద్రునితో కూడిన దేవాసురులకైనా లంకను మర్దించుట సాధ్యము కాదు।
Verse 12
सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।।।
సముద్రంపై సేతువు కట్టబడి లంక సమీపమువరకు చేరి, నా సైన్యమంతా దాటినపుడు, విజయము సిద్ధమైందని భావించుము; ఎందుకంటే ఈ వానర వీరులు సమరంలో పరాక్రమశాలులు, ఇష్టానుసారంగా రూపములు ధరించగలరు।
Verse 13
सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।6.2.12।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।6.2.13।।
సముద్రంపై సేతువు లంక సమీపమువరకు కట్టబడి, నా బలమంతా దాటినపుడు, విజయము సిద్ధమని గ్రహించుము; ఈ వానర వీరులు సమరంలో పరాక్రమవంతులు, ఇష్టానుసారంగా రూపములు ధరించగలరు।
Verse 14
तदलंविक्लबांबुद्धिम् राजन सर्वार्थनाशनीम् ।पुरुषस्यहिलोकेऽस्मिन् शोकश्शौर्यापकर्षणः ।।।।
అతః ఓ రాజా, సమస్త ప్రయోజనాలను నాశనం చేసే ఈ వికలమైన బుద్ధిని విడిచిపెట్టు. ఈ లోకంలో శోకం పురుషుని శౌర్యాన్ని హరించును.
Verse 15
यत्तुकार्यंमनुष्येणशौण्डीर्यमवलम्बता ।अस्मिन् कालेमहाप्राज्ञसत्त्वमातिष्ठतेजसा ।।।।
మనిషి చేయవలసిన కార్యం వీరసంకల్పాన్ని ఆశ్రయించినప్పుడే సిద్ధిస్తుంది. ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ఈ సమయంలో తేజస్సుతో ధైర్యబలంలో స్థిరంగా నిలువు.
Verse 16
शूराणांहिमनुष्याणांत्वद्विधानांमहात्मनाम् ।विनष्टेवाप्रणष्टेवाशोकस्सर्वार्थनाशनः ।।।।
నీ వంటి మహాత్ములైన శూర పురుషులకు, నశించినదానిగానీ పోయినదానిగానీ శోకించడం సమస్త ప్రయోజనాలను నాశనం చేస్తుంది.
Verse 17
तत्त्वंबुद्धिमतांश्रेष्ठस्सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।मद्विधैस्सचिवैस्सार्थमरिंजेतुमिहार्हसि ।।।।
నీవు బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడవు, సమస్త శాస్త్రార్థాలలో నిపుణుడవు. నా వంటి మంత్రులు, సహాయులతో కలిసి ఇక్కడ శత్రువును జయించుటకు నీవు అర్హుడవు.
Verse 18
नहिपश्याम्यहंकंचित् त्रिषुलोकेषुराघव ।गृहीतधनुषेयस्तेतिष्ठेदभिमुखोरणे ।।।।
ఓ రాఘవా, నీవు ధనుస్సు గ్రహించినప్పుడు మూడు లోకాలలోనూ యుద్ధంలో నీ ఎదుట నిలువగలవాడెవడూ నాకు కనిపించడు.
Verse 19
वानरेषुसमासक्तंनतेकार्यंविपत्स्यते ।अचिराद्द्रक्ष्यसेसीतांतीर्त्वासागरमक्ष्यम् ।।।।
ఈ కార్యం వానరులకు అప్పగించబడినది; కాబట్టి నీ ప్రయత్నం విఫలమగదు. అజేయమైన సముద్రాన్ని దాటి నీవు త్వరలోనే సీతను దర్శిస్తావు॥
Verse 20
तदलंशोकमालम्ब्यक्रोधमालम्बभूपते ।निश्चेष्टाःक्षत्रियामन्दास्सर्वेचण्डस्यबिभ्यति ।।।।
హే భూపతీ! శోకాన్ని ఆశ్రయించడం చాలును; ధర్మసమ్మతమైన క్రోధాన్ని ఆశ్రయించు. నిష్క్రియులైన క్షత్రియులు బలహీనులవుతారు; కాని చండుడైన దృఢనిశ్చయుడిని అందరూ భయపడతారు।
Verse 21
लङ्घनार्थंचघोरस्यसमुद्रस्यनदींपतेः ।सहास्माभिरिहोपेतस्सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ।।।।
హే సూక్ష్మబుద్ధీ! నదీపతి అయిన ఈ ఘోర సముద్రాన్ని లంఘించుటకు ఉపాయాన్ని విచారించేందుకు మా వెంట ఇక్కడికి రా।
Verse 22
लङ्घितेतस्यतैस्सैन्यंजितमित्युपधारय ।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्यवधार्यताम् ।।।।
ఇలా భావించు—వారు దానిని లంఘిస్తే, విజయం సాధించినట్టే. అలాగే దృఢంగా గ్రహించండి—నా సమస్త సైన్యం దాటిన వెంటనే విజయము నిశ్చితం।
Verse 23
इमेहिहरयश्शूरास्समरेकामरूपिणः ।तानरीन्विधमिष्यन्तिशिलापादपवृष्टिभिः ।।।।
ఈ వానరులు శూరులు; సమరంలో ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించగలరు. శిలలు, వృక్షాలు, పర్వతఖండాలను వర్షింపజేసి శత్రువులను నాశనం చేస్తారు।
Verse 24
कथञ्चित्सन्तरिष्यामस्तेवयंवरुणालयम् ।हतमित्येवतंमन्येयुद्धेशत्रुनिबर्हण ।।।।
హే శత్రునిబర్హణా! ఏ విధమైనా మేము వరుణాలయమైన ఈ సముద్రాన్ని దాటుతాము; యుద్ధంలో ఆ శత్రువు ఇప్పటికే హతుడైనట్టే నేను భావిస్తున్నాను।
Verse 25
किमुक्त्वाबहुधाचापिसर्वथाविजयीभवान् ।निमित्तानिचपश्यामिमनोमेसम्प्रहृष्यति ।।।।
ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? మీరు అన్ని విధాలా విజేతవే. నేను శుభనిమిత్తాలను చూస్తున్నాను; నా మనస్సు ఆనందంతో ఉప్పొంగుతోంది।
The dilemma is leadership under grief: whether Rāma should remain inwardly consumed by sorrow or reassert kṣatriya responsibility. Sugrīva urges the actionable choice—abandon despondency and proceed with the campaign, anchored in known intelligence about Sītā and Laṅkā.
Sorrow is portrayed as sarvārtha-nāśinī—destroying purpose, courage, and outcomes—whereas disciplined courage (tejas/sattva) restores agency. Ethical victory begins with inner governance before external conquest.
Laṅkā is described as situated on Trikūṭa’s peak, and the samudra is named Varuṇa’s abode and “lord of rivers,” underscoring the cultural sacrality of the ocean and the practical necessity of constructing the setu to reach Laṅkā.