Sarga 19

Verse 1

राघवेणाभयेदत्तेसन्नतोरावणानुजः ।विभीषणोमहाप्राज्ञोभूमिंसमवलोकयन् ।।6.19.1।।

రాఘవుడు అభయం ప్రసాదించినప్పుడు, రావణుని తమ్ముడు మహాప్రాజ్ఞ విభీషణుడు వినయంగా వంగి, నేలను చూస్తూ (శరణాగతిగా) అవనతుడయ్యాడు।

Verse 2

खात्पपातावनींहृष्टोभक्तेरनुचरैस्सह ।सतरामस्यपरमात्मानिपपातविभीषणः ।।6.19.2।।

ఆనందంతో విభీషణుడు భక్తితో తన అనుచరులతో కలిసి ఆకాశం నుండి భూమికి దిగివచ్చి, పరమాత్మస్వరూపుడైన రాముని పాదాల వద్ద శరణాగతుడై పడి నమస్కరించాడు.

Verse 3

पादयोश्शरणान्वेषीचतुर्भिस्सहराक्षसैः ।अब्रवीच्चतदावाक्यंरामंप्रतिविभीषणः ।।6.19.3।।धर्मयुक्तंचयुक्तंचसाम्प्रतंसम्प्रहर्षणम् ।

రాముని పాదాల వద్ద శరణం కోరుతూ విభీషణుడు నాలుగు రాక్షసులతో కలిసి అప్పుడు రామునితో పలికెను—ధర్మసమ్మతమైనది, యుక్తమైనది, తక్షణ హర్షం మరియు ధైర్యంతో నిండిన వాక్యం।

Verse 4

अनुजोरावणस्याहंतेनचाप्यवमानितः ।भवन्तंसर्वभूतानांशरण्यंशरणागतः ।।6.19.4।।

నేను రావణుని అనుజుడను; అతనిచేతనే అవమానింపబడ్డాను. మీరు సమస్త భూతాలకు శరణ్యులు; నేను మీ శరణు పొందాను।

Verse 5

परित्यक्तामयालङ्कमित्राणिचधनानिच ।भवद्गतंहिमेराज्यंजीवितंचसुखानिच ।।6.19.5।।

నేను లంకను, మిత్రులను, ధనాన్ని కూడా త్యజించాను. నా రాజ్యం, నా జీవితం, నా సుఖమంతా ఇప్పుడు మీ అధీనంలోనే ఉంది।

Verse 6

तथ्यतद्वचनंश्रुत्वारामोवचनमब्रवीत् ।।6.19.6।।वचसासान्त्वयित्वैनंलोचनाभ्यांपिबन्निव ।आख्याहिममतत्त्वेनराक्षसानांबलाबलम् ।।6.19.7।।

ఆ సత్యవాక్యాలను విని రాముడు పలికాడు. మృదువాక్యాలతో అతనిని సాంత్వనపరుస్తూ, నేత్రాలతో నెమ్మదిగా త్రాగుతున్నట్లుగా చూచి—“రాక్షసుల బలాబలాలను నిజంగా నాకు చెప్పు” అన్నాడు।

Verse 7

तथ्यतद्वचनंश्रुत्वारामोवचनमब्रवीत् ।।6.19.6।।वचसासान्त्वयित्वैनंलोचनाभ्यांपिबन्निव ।आख्याहिममतत्त्वेनराक्षसानांबलाबलम् ।।6.19.7।।

అక్లిష్టకర్ముడైన రాముడు ఇలా అనగా, ఆ రాక్షసుడు (విభీషణుడు) అప్పుడు రావణుని సమస్త బలాన్ని వివరించుటకు ప్రారంభించాడు।

Verse 8

एवमुक्तंतदारक्षोरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।रावणस्यबलंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.19.8।।

అక్లిష్టకర్ముడైన రాముడు ఇలా అనగా, ఆ రాక్షసుడు (విభీషణుడు) అప్పుడు రావణుని సమస్త బలాన్ని వివరించుటకు ప్రారంభించాడు।

Verse 9

अवध्यस्सर्वभूतानांगन्धर्वोरगरक्षसाम् ।राजपुत्रदशग्रीवोवरदानात्स्वयंभुवः ।।6.19.9।।

హే రాజకుమారా! స్వయంభూ బ్రహ్మ వరదానబలంతో దశగ్రీవుడైన రావణుడు గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు—అలాగే ఇతర భూతగణాలచేత కూడా అవధ్యుడు।

Verse 10

रावणानन्तरोभ्राताममज्येष्ठश्चवीर्यवान् ।कुम्भकर्णोमहातेजाश्शक्रप्रतिबलोयुधि ।।6.19.10।।

రావణుని తరువాత వయసులో నా జ్యేష్ఠుడు, పరాక్రమశాలి మహాతేజస్సు కుంభకర్ణుడు—యుద్ధంలో శక్రునితో సమాన బలవంతుడు।

Verse 11

रामसेनापतिस्तस्यप्रहास्तोयदिवाश्रुतः ।कैलासेयेनसङ्ग्रामेमणिभद्रःपराजितः ।।6.19.11।।

హే రామా, అతని సేనాపతి ప్రహస్తుని గురించి నీవు వినే ఉంటావు—కైలాస యుద్ధంలో మణిభద్రుణ్ని అతడే పరాజయం చేశాడు।

Verse 12

बद्धगोधाङ्गुळित्रश्चअवध्यकवचोयुधि ।धनुरादाययस्तिष्टन्नदृश्योभवतीन्द्रजित् ।।6.19.12।।

యుద్ధంలో గోదా-చర్మంతో బద్ధమైన అంగుళిత్రాలు ధరించి, అవధ్య కవచంతో ఆవృతుడై, ధనుస్సు ఎత్తుకొని నిలిచి అదృశ్యుడగు వాడు ఇంద్రజిత్।

Verse 13

सङ्ग्रामसमयव्यूहेतर्पयित्वाहुताशनम् ।अन्तर्धानगतश्शत्रूनिन्द्रजिद् हन्तिराघव:।। 6.19.13।।

హే రాఘవా! సంగ్రామ వ్యూహంలో హుతాశనుడు (అగ్నిదేవుడు)ను తర్పింపజేసి, ఇంద్రజిత్ అంతర్ధానమై శత్రువులను సంహరిస్తాడు।

Verse 14

महोदरमहापार्श्वौराक्षसश्चाप्यकम्पनः ।अनीकस्थास्तुतस्यैतेलोकपालसमायुधि ।।6.19.14।।

మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు మరియు రాక్షసుడు అకంపనుడు—ఇవే అతని సేనానాయకులు; యుద్ధంలో లోకపాలుల సమానమైన ఆయుధబలంతో భయంకరులు।

Verse 15

दशकोटिसहस्राणिरक्षसांकामरूपिणाम् ।मांसशोणितभक्ष्याणांलङ्कापुरनिवासिनाम् ।।6.19.15।।

లంకాపురంలో కామరూపులు, మాంస-శోణితభక్షకులైన రాక్షసులు దశకోటి సహస్రాలుగా—అసంఖ్యాకంగా—నివసిస్తున్నారు।

Verse 16

सतैस्तुसहितोराजालोकपालानयोधयत् ।सहदेवैस्तुतेभग्नारावणेनमहात्मना ।।6.19.16।।

ఆ రాజు వందల సహాయకులతో కూడి లోకపాలులనుకూడా యుద్ధానికి సవాలు చేశాడు. దేవతలతో సహా వారు అందరూ మహాత్ముడైన రావణునిచేత భంగమై పరాజితులయ్యారు.

Verse 17

विभीषणवच: श्रुत्वारामोदृढपराक्रमः ।अन्वीक्ष्यमनसासर्वमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.19.17।।

విభీషణుని మాటలు విని, దృఢపరాక్రముడైన రాముడు మనసులో అన్నిటినీ పరిశీలించి, అనంతరం ఈ వాక్యాన్ని పలికాడు.

Verse 18

यानिकर्मापदानानिरावणस्यविभीषण: ।अख्यातानिचतत्त्वेनह्यवगच्छामितान्यहम् ।।6.19.18।।

హే విభీషణా! రావణుని కార్యాలు, పరాక్రమకథలు నీవు తత్త్వంగా వివరించినవన్నీ నేను వాటి నిజమైన భావాన్ని గ్రహించాను.

Verse 19

अहंहत्वादशग्रीवंसप्रहस्तंसबान्धवम् ।राजानंत्वांकरिष्यामिसत्यमेतद्ब्रवीमिते ।।6.19.19।।

నేను ప్రహస్తుడితో పాటు అతని బంధువులతో కూడిన దశగ్రీవుని సంహరించి నిన్ను రాజుగా చేస్తాను—ఇది నీకు నేను సత్యంగా చెబుతున్నాను.

Verse 20

रसातलंवाप्रविशेत्पाताळंवापिरावणः ।पितामहासकाशंवानमेजीवन्विमोक्ष्यते ।।6.19.20।।

రావణుడు రసాతలంలో ప్రవేశించినా, పాతాళంలోకి దిగినా, పితామహ బ్రహ్మలోకానికైనా చేరినా—అతడు నా చేతుల నుంచి ప్రాణాలతో తప్పించుకోడు।

Verse 21

अहत्वारावणंसङ् ख्येसपुत्रजनबान्धवम् ।अयोध्यांनप्रवेक्ष्यामित्रिभिस्तैर्भ्रातृभिश्शपे ।।6.19.21।।

యుద్ధంలో రావణుణ్ని అతని కుమారులు, అనుచరులు, బంధువులతో సహా సంహరించకపోతే నేను అయోధ్యలో ప్రవేశించను—నా ముగ్గురు సోదరులపై శపథం।

Verse 22

श्रुत्वातुवचनंतस्यरामस्याक्लिष्टकर्मणः ।शिरसावन्द्यधर्मात्मावक्तुमेवोपचक्रमे ।।6.19.22।।

అక్లిష్టకర్ముడైన శ్రీరాముని వాక్యాలు విని ధర్మాత్ముడు విభీషణుడు శిరస్సు వంచి నమస్కరించి మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు।

Verse 23

राक्षसानांवधेसाह्यंलङ्कायाश्चप्रधर्षणे ।करिष्यामियथाप्राणंप्रवेक्ष्यामिचवाहिनीम् ।।6.19.23।।

రాక్షసుల వధలోను, లంకాపై దాడిలోను నేను సంపూర్ణ సహాయం చేస్తాను; నా ప్రాణశక్తి అంతటితో సేనను లోనికి ప్రవేశింపజేస్తాను।

Verse 24

इतिब्रुवाणांरामस्तुपरिष्वज्यविभीषणम् ।अब्रवील्लक्ष्मणंप्रीतस्समुद्राज्जलमानय ।।6.19.24।।

ఇలా పలికిన విభీషణుణ్ని శ్రీరాముడు సంతోషంతో ఆలింగనం చేసి లక్ష్మణునితో—“సముద్రం నుంచి జలాన్ని తీసుకురా” అని అన్నాడు।

Verse 25

तेनचेमंमहाप्राज्ञमभिषिञ्चविभीषणम् ।राजानंरक्षसांक्षिप्रंप्रसन्नेमयिमानद ।।6.19.25।।

ఆ జలంతో మహాప్రాజ్ఞుడైన విభీషణుని అభిషేకించు; హే మానదా, నేను అతనిపై ప్రసన్నుడను, కనుక అతనిని వెంటనే రాక్షసుల రాజుగా చేయి।

Verse 26

एवमुक्तस्तुसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।मध्येवानरमुख्यानांराजानंरामशासनात् ।।6.19.26।।

ఇలా చెప్పబడిన సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) రాముని ఆజ్ఞచేత వానరముఖ్యుల మధ్యనే విభీషణుని అభిషేకించి రాజుగా నిలిపెను।

Verse 27

तंप्रसादंतुरामस्यदृष्टवासद्यःप्लवङ्गमाः ।प्रचुक्रुशुर्महात्मानंसाधुसाध्वितिचाब्रुवन् ।।6.19.27।।

రాముని ఆ ప్రసాదాన్ని చూచి వానరులు ప్లవంగములు వెంటనే ఆనందంతో కేకలు వేసి, మహాత్ముని ‘సాధు! సాధు!’ అని ప్రశంసించారు।

Verse 28

अथाब्रवीद् हनूमांश्चसुग्रीवश्चविभीषणम् ।कथंसागरमक्षोभ्यंतरामवरुणालयम् ।।6.19.28।।सैन्यैःपरिवृतास्सर्वेवानराणांमहौजसाम् ।

అప్పుడు మహౌజసులైన వానరసేనలతో పరివృతులై హనుమంతుడు మరియు సుగ్రీవుడు విభీషణునితో అన్నారు—“వరుణాలయమైన ఈ అక్షోభ్య సముద్రాన్ని మనం ఎలా దాటగలం?”

Verse 29

उपायंनाधिगच्छामोयथानदनदीपतिम् ।तरामतरसासर्वेससैन्यावरुणालयम् ।।6.19.29।।

మనమందరం సైన్యంతో కూడి వేగంగా వరుణాలయమైన, నదనదీపతియైన సముద్రాన్ని దాటేందుకు ఏ ఉపాయమూ మనకు దొరకడం లేదు।

Verse 30

एवमुक्तस्तुधर्मज्ञःप्रत्युवाचविभीषणः ।समुद्रंराघवोराजाशरणंगन्तुमर्हति ।।6.19.30।।

ఇలా పలికినపుడు ధర్మజ్ఞుడైన విభీషణుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చెను—“రాజైన రాఘవుడు సముద్రుని వద్దకు వెళ్లి శరణం (విన్నపం) చేయుట యోగ్యం.”

Verse 31

खानितस्सगरेणायमप्रमेयोमहोदधिः ।कर्तुमर्हतिरामस्यज्ञाते: कार्यंमहामतिः ।।6.19.31।।

సగరునిచే తవ్వబడిన ఈ అప్రమేయ మహాసముద్రుడు మహామనస్సుతో రాముని కార్యాన్ని నెరవేర్చుట యోగ్యం; ఎందుకంటే రాముడు అదే వంశానికి చెందినవాడు।

Verse 32

एवंविभीषणेनोक्तोराक्षसेनविपश्चिता ।अजगामाथसुग्रीवोयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.19.32।।

విపశ్చిత్తుడైన రాక్షసుడు విభీషణుడు ఇలా చెప్పగా, సుగ్రీవుడు లక్ష్మణసహితుడైన రాముడు ఉన్న చోటుకు వెళ్లెను।

Verse 33

ततश्चाख्यातुमारेभेविभीषणवचश्शुभम् ।सुग्रीवोविपुलग्रीवोस्सागरस्योपवेशनम् ।।6.19.33।।

అనంతరం విపులగ్రీవుడైన సుగ్రీవుడు విభీషణుని శుభవచనాన్ని వివరించసాగెను—సముద్రుని సమీపించి అతనిని సముపవేశించి (విన్నపించి) కోరవలెనని।

Verse 34

प्रकृत्याधर्मशीलस्यराघवस्याप्यरोचत ।।6.19.34।।सलक्ष्मणंमहातेजास्सुग्रीवंचहरीश्वरम् ।सत्क्रियार्थंक्रियादक्षंस्मितपूर्वमुवाचह ।।6.29.35।।

స్వభావతః ధర్మనిష్ఠుడైన రాఘవునికీ ఆ ఉపదేశము రుచించింది।

Verse 35

प्रकृत्याधर्मशीलस्यराघवस्याप्यरोचत ।।6.19.34।।सलक्ष्मणंमहातेजास्सुग्रीवंचहरीश्वरम् ।सत्क्रियार्थंक्रियादक्षंस्मितपूर्वमुवाचह ।।6.29.35।।

అనంతరం మహాతేజస్వి రాముడు ముందుగా చిరునవ్వు చిందించి, లక్ష్మణునితో కూడ వానరసేనాధిపతి సుగ్రీవునితో—ఇద్దరూ కార్యదక్షులు—యథోచితంగా చేయవలసిన కార్యమును గురించి పలికెను।

Verse 36

विभीषणस्यमन्त्रोऽयंममलक्ष्मण रोचते ।सुग्रीवःपण्डितोनित्यंभवान्मन्त्रविचक्षणः ।।6.19.36।।उभाभ्यांसम्प्रधार्यार्थंरोचतेयत्तदुच्यताम् ।

లక్ష్మణా, విభీషణుని ఈ మంత్రం నాకు నచ్చింది. సుగ్రీవుడు నిత్యం పండితుడు; నీవు మంత్రవిచక్షణుడవు. మీరు ఇద్దరూ సమ్యకంగా ఆలోచించి నిజంగా హితకరమై రుచించేది ఏదో, అది నాకు చెప్పండి।

Verse 37

एवमुक्तौततोवीरावुभौसुग्रीवलक्ष्मणौ ।समुदाचारसंयुक्तमिदंवचनमूचतुः ।।6.19.37।।

ఇలా పలికిన తరువాత ఆ ఇద్దరు వీరులు—సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు—సదాచారసంపన్నమైన, గౌరవరీతితో కూడిన వచనముతో ప్రత్యుత్తరం పలికిరి।

Verse 38

किमर्थनौनरव्याघ्र: नरोचिष्यतिराघव: ।विभीषणेनयच्चोक्तमस्मिन् कालेसुखावहम् ।।6.19.38।।

హే నరవ్యాఘ్ర రాఘవా! విభీషణుడు చెప్పినది ఈ సమయంలో హితకరమై సుఖావహమై ఉంది; మరి దానిని మేమెందుకు సమ్మతించకూడదు?

Verse 39

अबध्वासागरेसेतुंघोरेऽस्मिन्वरुणालये ।लङ्कानासादितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।।6.19.39।।

ఈ ఘోరమైన వరుణాలయమైన సముద్రంపై సేతువు కట్టకపోతే లంకను చేరడం సాధ్యం కాదు—ఇంద్రునితో కూడిన దేవాసురులకైనా కాదు।

Verse 40

विभीषणस्यशूरस्ययथार्थंक्रियतांवचः ।।6.19.40।।अलंकालात्ययंकृत्वासागरोऽयंनियुज्यताम् ।यथासैन्येनगच्छामपुरींरावणपालिताम् ।।6.19.41।।

శూరుడైన విభీషణుని వచనం యథార్థం; అతని మాటలను యథాతథంగా కార్యరూపం దాల్చనివ్వండి।

Verse 41

विभीषणस्यशूरस्ययथार्थंक्रियतांवचः ।।6.19.40।।अलंकालात्ययंकृत्वासागरोऽयंनियुज्यताम् ।यथासैन्येनगच्छामपुरींरावणपालिताम् ।।6.19.41।।

ఇక కాలాన్ని వృథా చేయడం చాలును; ఈ సముద్రాన్ని వశపరచాలి, తద్వారా మనం సైన్యంతో రావణపాలిత పురికి సాగుదాం।

Verse 42

एवमुक्तःकुशास्तीर्नोतीरेनदनदीपतेः ।संविवेशतदारामोवेद्यामिवहुताशनः ।।6.19.42।।

ఇలా చెప్పబడినపుడు, నదనదీపతి తీరంలో కుశలు పరచిన చోట రాముడు అప్పుడు కూర్చున్నాడు—వేదిపై స్థితమైన హుతాశనంలా।