Sarga 18

Verse 1

अथरामःप्रसन्नात्माशृत्वावायुसुतस्यह ।प्रत्यभाषतदुर्धषश्रुतवानात्मनिस्थितम् ।।।।

అప్పుడు వాయుపుత్రుడు హనుమంతుని మాటలు విని హృదయం ప్రసన్నమైన దుర్ధర్షుడైన శ్రీరాముడు, తన మనస్సులో స్థిరపడిన భావాన్నే ప్రత్యుత్తరంగా పలికెను।

Verse 2

ममापितुविवक्षाऽस्तिकाचित्प्रतिविभीषणम् ।श्रोतुमिच्छामितत्सर्वंभवद्भिश्श्रेयसिस्थितैः ।।।।

విభీషణుని విషయమై నాకూ కొంత చెప్పవలసినది ఉంది. నా శ్రేయస్సులో నిలిచిన మీరందరూ నేను చెప్పేదంతా పూర్తిగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను।

Verse 3

मित्रभावेनसम्प्राप्तंनत्यजेयंकथञ्चन ।दोषोयद्यपितस्यस्यात्सतामेतदगर्हितम् ।।।।

మిత్రభావంతో వచ్చినవానిని ఏ విధంగానూ త్యజించకూడదు; అతనిలో దోషాలు ఉన్నా సజ్జనుల దృష్టిలో ఈ ఆచరణ నిందనీయం కాదు।

Verse 4

सुग्रीस्त्वथतद्वाक्यमाभाष्यचविमृश्यच ।ततश्शुभतरंवाक्यमुवाचहरिपुङ्गवः ।।।।

అప్పుడు వానరశ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడు ఆ మాటలకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పి, బాగా ఆలోచించి, మరింత శుభప్రదమైన వాక్యాన్ని పలికెను।

Verse 5

सुदुष्टोवाप्यदुष्टोवाकिमेषरजनीचरः ।ईदृशंव्यसनंप्राप्तंभ्रातरंयःपरित्यजेत् ।।।।कोनामसभवेत्तस्ययमेषनपरित्यजेत् ।

ఈ రజనీచరుడు అత్యంత దుష్టుడైనా లేదా అదుష్టుడైనా—మనకు భయం ఏముంది? ఇతడు విపత్తులో పడి తన సోదరునిచే పరిత్యజింపబడి వచ్చాడు. ఇలాంటి వానిని ఎవరు స్వీకరించరు? ఎవరు ఇతనిని తిరస్కరిస్తారు?

Verse 6

वानराधिपतेर्वाक्यंश्रुत्वासर्वानुदीक्ष्यच ।।।।ईषदुत्स्मयमानस्तुलक्ष्मणंपुण्यलक्षणम् ।इतिहोवाचकाकुत्स्थोवाक्यंसत्यपराक्रमः ।।।।

వానరాధిపతి మాటలు విని, అందరినీ పరిశీలించి, సత్యపరాక్రముడైన కాకుత్స్థ శ్రీరాముడు పుణ్యలక్షణుడైన లక్ష్మణుని వైపు స్వల్పంగా చిరునవ్వు చిందించి, ఈ విధంగా పలికెను।

Verse 7

वानराधिपतेर्वाक्यंश्रुत्वासर्वानुदीक्ष्यच ।।6.18.6।।ईषदुत्स्मयमानस्तुलक्ष्मणंपुण्यलक्षणम् ।इतिहोवाचकाकुत्स्थोवाक्यंसत्यपराक्रमः ।।6.18.7।।

వానరాధిపతి మాటలు విని, అందరినీ పరిశీలించి, సత్యపరాక్రముడైన కాకుత్స్థ శ్రీరాముడు పుణ్యలక్షణుడైన లక్ష్మణుని వైపు స్వల్పంగా చిరునవ్వు చిందించి, ఈ విధంగా పలికెను।

Verse 8

अनधीत्यचशास्त्राणिवृद्धाननुपसेव्यच ।नशक्यमीदृशंवक्तुंयदुवाचहरीश्वरः ।।।।

శాస్త్రాలను అధ్యయనం చేయక, పెద్దలను సేవించక, వానరేశ్వరుడు పలికినట్లైన ఈ వాక్యాన్ని పలకడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు।

Verse 9

अस्तिसूक्ष्मतरंकिंचिद्यदत्रप्रतिभातिमे ।प्रत्यक्षंलौकिकंचापिविद्यतेसर्वराजसु ।।।।

అయితే ఈ విషయంలో నాకు ఇంకా సూక్ష్మమైన ఒక విషయం తోస్తోంది—అది ప్రత్యక్షంగా లోకవ్యవహారంలో ప్రసిద్ధమై, సమస్త రాజులలోనూ కనిపిస్తుంది।

Verse 10

अमित्रास्तत्कुलीनाश्चप्रातिदेश्याश्चकीर्तिताः ।व्यसनेषुप्रहर्तारस्तस्मादयमिहागतः ।।।।

స్వకులస్థులైనవారూ, పొరుగుదేశాల రాజులూ కూడా శత్రువులుగా చెప్పబడతారు; ఎందుకంటే విపత్తు వేళ వారు దాడి చేస్తారు. అందువల్ల ఈ కారణంతోనే అతడు ఇక్కడికి వచ్చెను।

Verse 11

अपापास्तत्कुलीनाश्चमानयन्तिस्वकान्हितान् ।एषप्रायोनरेन्द्राणांशङ्कनीयस्तुशोभनः ।।।।

నిర్దోషులూ, స్వకులస్థులూ తమ హితైషులను గౌరవిస్తారు; అయితే రాజుల నడవడికలో మహనీయుడైనవాడుకూడా తరచుగా అనుమానాస్పదుడవుతాడు।

Verse 12

यस्तुदोषस्त्वयाप्रोक्तोह्यादानेऽरिबलस्यच ।तत्रतेकीर्तयिष्यामियथाशास्त्रमिदंशृणु ।।।।

శత్రుబలానికి చెందినవానిని స్వీకరించుటలో నీవు చెప్పిన దోషం విషయమై, శాస్త్రోక్తమైన బోధను నీకు వివరిస్తాను; ఇది శాస్త్రప్రకారం వినుము।

Verse 13

नवयंतत्कुलीनाश्चराज्यकाङ् क्षीचराक्षसः ।पण्डिताहिभविष्यन्तितस्माद्ग्राह्योविभीषणः ।।।।

మేము ఆ వంశస్థులు కాము; రాక్షసుల్లో రాజ్యకాంక్ష కలవాడే మాత్రమే ఉండడు. వారిలోనూ వివేకవంతులు, పండితులు ఉండగలరు; అందువల్ల విభీషణుణ్ని స్వీకరించాలి॥

Verse 14

अव्यग्राश्चप्रहृष्टाश्चनभविष्यन्तिसङ्गता ।प्रणादश्चमहानेषततोऽस्यभयमागतम् ।।।।इतिभेदंगमिष्यन्तितस्माग्राह्योविभीषणः ।

వారు కలసి ఉన్నా ఆందోళనలేక ఆనందంగా ఏకమై నిలువరు. ఈ మహా గర్జన అతనికి భయం వచ్చిందని తెలియజేస్తుంది; అందువల్ల వారిలో చీలిక ఏర్పడుతుంది. కాబట్టి విభీషణుణ్ని స్వీకరించాలి॥

Verse 15

नसर्वेभ्रातरस्तातभवन्तिभरतोपमाः ।मद्विथावापितुःपुत्रास्सुहृदोनाभवद्विथाः ।।।।

ప్రియుడా, అన్నదమ్ములందరూ భరతునివలె ఉండరు; కుమారులందరూ నావలె ఉండరు; మిత్రులందరూ నీవలె ఉండరు॥

Verse 16

एवमुक्तस्तुरामेणसुग्रीवस्सहलक्ष्मणः ।उत्थायेदंमहाप्राज्ञःप्रणतोवाक्यमब्रवीत् ।।।।

రాముడు ఇలా చెప్పగా మహాప్రాజ్ఞుడైన సుగ్రీవుడు—లక్ష్మణునితో కలిసి—లేచి, నమస్కరించి, ఈ మాటలు పలికాడు॥

Verse 17

रावणेनप्रणिहितंतमवेहिविभीषणम् ।तस्याहंनिग्रहंमन्येक्षमंक्षमवतांवर ।।।।

విభీషణుణ్ని రావణుడే పంపాడని తెలుసుకో. ఓ క్షమాశీలులలో శ్రేష్ఠుడా, అతనిని నియంత్రించడం సముచితమని నేను భావిస్తున్నాను॥

Verse 18

राक्षसोजिह्मयाबुध्यासन्दिष्टोऽयमिहागतः ।प्रहर्तुंत्वयिविश्वस्तेप्रच्छन्नोमयिवानघ ।।।।लक्ष्मणेवामहाबाहो सवध्यस्सचिवैस्सहा ।रावणस्यनृशंसस्यभ्राताह्येषविभीषणः ।।एवमुक्त्वारघुश्रेष्ठंसुग्रीवोवाहिनीपतिः ।वाक्यज्ञोवाक्यकुशलंततोमौनमुपागमत् ।।।।

ఈ రాక్షసుడు వంకర బుద్ధితో పంపబడినవాడై ఇక్కడికి వచ్చాడు. నీవు నమ్మిన తరువాత నీపైన గాని, నాపైన గాని, మహాబాహు లక్ష్మణునిపైన గాని దాడి చేయుటకై, ఓ అనఘా। ఇతడు తన మంత్రులతో కూడ వధింపబడవలసినవాడు; ఎందుకంటే ఇతడు క్రూరుడైన రావణుని సోదరుడు విభీషణుడు। ఇలా రఘుశ్రేష్ఠుడైన శ్రీరామునితో చెప్పి, వాక్యజ్ఞుడూ వాక్యకుశలుడైన సేనాధిపతి సుగ్రీవుడు తరువాత మౌనమునకు చేరెను।

Verse 19

राक्षसोजिह्मयाबुध्यासन्दिष्टोऽयमिहागतः ।प्रहर्तुंत्वयिविश्वस्तेप्रच्छन्नोमयिवानघ ।।6.18.18।।लक्ष्मणेवामहाबाहो सवध्यस्सचिवैस्सहा ।रावणस्यनृशंसस्यभ्राताह्येषविभीषणः ।।एवमुक्त्वारघुश्रेष्ठंसुग्रीवोवाहिनीपतिः ।वाक्यज्ञोवाक्यकुशलंततोमौनमुपागमत् ।।6.18.19।।

ఈ రాక్షసుడు వంకర బుద్ధితో పంపబడినవాడై ఇక్కడికి వచ్చాడు. నీవు నమ్మిన తరువాత నీపైన గాని, నాపైన గాని, మహాబాహు లక్ష్మణునిపైన గాని దాడి చేయుటకై, ఓ అనఘా। ఇతడు తన మంత్రులతో కూడ వధింపబడవలసినవాడు; ఎందుకంటే ఇతడు క్రూరుడైన రావణుని సోదరుడు విభీషణుడు। ఇలా రఘుశ్రేష్ఠుడైన శ్రీరామునితో చెప్పి, వాక్యజ్ఞుడూ వాక్యకుశలుడైన సేనాధిపతి సుగ్రీవుడు తరువాత మౌనమునకు చేరెను।

Verse 20

सुग्रीवस्यतुतद्वाक्यंरामश्रुत्वाविमृश्यच ।ततश्शुभतरंवाक्यमुवाचहरिपुङ्गवम् ।।।।

సుగ్రీవుని మాటలు విని, వాటిని ఆలోచించిన శ్రీరాముడు, తరువాత వానరశ్రేష్ఠుడైన అతనితో మరింత శుభకరమైన తగిన మాటలు పలికెను।

Verse 21

सुदुष्टोवाप्यदुष्टोवाकिमेषरजनीचरः ।सूक्ष्ममप्यहितंकर्तुंममाशक्तःकथञ्चन ।।।।

ఈ రజనీచరుడు దుష్టుడైనా అదుష్టుడైనా—నాకు అతనితో ఏమి? అతడు ఏ విధంగానూ నాకు అతి స్వల్పమైన అపకారమును కూడా చేయలేడు।

Verse 22

पिशाचानदानवान् यक्ष I नपृथिव्यांचैवराक्षसान् ।अङ्गुल्यग्रेणतान् हन्यामिच्छन् हरिगणेश्वर ।।।।

ఓ హరిగణేశ్వరా! నేను కోరితే, ఈ భూమిపై సంచరించే పిశాచులు, దానవులు, యక్షులు, రాక్షసులను వేలి మొనతోనే సంహరించగలను।

Verse 23

श्रूयतेहिकपोतेनशत्रुश्शरणमागतः ।अर्चितश्चयथान्यायंस्वैश्चमांसैर्निमन्त्रितः ।।।।

వినబడుచున్నది—కపోతము శరణమొచ్చిన శత్రువునకును యథావిధిగా సత్కారము చేసి, తన మాంసముతోనే అతిథి-భోజనమునకు ఆహ్వానించెను।

Verse 24

सहितंप्रतिजग्राहभार्याहर्तारमागतः ।कपोतोवानरश्रेष्ठ: किंपुनर्मद्विधोजनः ।।।।

హే వానరశ్రేష్ఠా! ఆ కపోతము తన భార్యను హరించినవాడు సమీపమొచ్చి శరణు కోరినపుడు కూడ అతనిని స్వీకరించి ఆశ్రయమిచ్చెను; మరి నావంటి మనుష్యుడు ఎంత ఎక్కువగా చేయవలెను!

Verse 25

ऋषेःकण्वस्यपुत्रेणकण्डुनापरमर्षिणा ।शृणुगाथांपुरागीतांधर्मिष्ठासत्यवादिना ।।।।

కణ్వ ఋషి పుత్రుడైన పరమర్షి కండువు—ధర్మనిష్ఠుడు, సత్యవాది—పూర్వము పాడిన ఆ గాథను వినుము।

Verse 26

बद्धाञ्जलिपुटंदीनंयाचन्तंशरणागतम् ।नहन्यदानृशंस्यार्थमपिशत्रुंपरन्तप ।।।।

హే పరంతపా! దయనీయుడై అంజలి బద్ధముగా వేడుకొనుచు శరణమొచ్చినవానిని—శత్రువైనను—అనృశంస్యార్థమునకై కూడ హతముచేయరాదు।

Verse 27

आर्तोवायदिवादृप्तःपरेषांशरणांगतः ।अरिःप्राणान्परित्यज्यरक्षितव्यःकृतात्मना ।।।।

అతడు ఆర్తుడైనను గాని దర్పితుడైనను గాని—ఇతరులను విడిచి శరణమొచ్చిన శత్రువును, కృతాత్ముడైనవాడు తన ప్రాణములు త్యజించినను రక్షించవలెను।

Verse 28

सचेद्भयाद्वामोहाद्वाकामाद्वापिनरक्षति ।स्वयाशक्त्यायथासत्त्वंतत्पापंलोकगर्हितम् ।।।।

భయం వల్లగానీ, మోహం వల్లగానీ, లాభకామన వల్లగానీ ఎవడైనా శరణాగతుని తన శక్తి మేరకు యథాశక్తి రక్షించకపోతే, ఆ పాపం లోకమందు నిందనీయం అవుతుంది।

Verse 29

विनष्टःपश्यतस्तस्यारक्षिणश्शरणागतः ।आदायसुकृतंतस्यसर्वंगच्छेदरक्षित:।। ।।

రక్షకుడు చూస్తుండగానే శరణాగతుడు నశిస్తే, ఆ రక్షణలో విఫలమైన రక్షకుడు అపకీర్తితో నాశనమవుతాడు; ఆ అరక్షితుడు అతని సమస్త పుణ్యాన్ని తీసుకొని వెళ్లిపోతాడు।

Verse 30

एवंदोषोमहानत्रप्रपन्नानामरक्षणे ।अस्वर्ग्यंचायशस्यंचबलवीर्यविनाशनम् ।।।।

ఇలా శరణాగతులను రక్షించకపోవడం మహాదోషం; అది స్వర్గప్రాప్తిని అడ్డుకుంటుంది, అపకీర్తిని కలిగిస్తుంది, బలవీర్యాలను నాశనం చేస్తుంది।

Verse 31

करिष्यामियथार्थंतुकण्डोर्वचनमुत्तमम् ।धर्मिष्ठंचयशस्यंचस्वर्ग्यंस्यात्तुफलोदये ।।।।

కండు మహర్షి యొక్క ఉత్తమమైన సత్యవచనానుసారంగా నేనే కార్యం చేస్తాను; ఆ ఆచరణ పరమధర్మమయమైనది, కీర్తిదాయకమైనది, కాలానుగుణంగా స్వర్గఫలాన్ని ప్రసాదించేది।

Verse 32

सकृदेवप्रपन्नायतवास्मीतिचयाचते ।अभयंसर्वभूतेभ्योददाम्येतद्व्रतंमम ।।।।

ఎవడు ఒక్కసారి అయినా శరణాగతుడై ‘నేను నీ వాడను’ అని వేడుకుంటాడో, అతనికి నేను సమస్త భూతముల నుండి అభయమును ప్రసాదిస్తాను—ఇదే నా వ్రతము।

Verse 33

अनयैनंहरिश्रेष्ठ: दत्तमस्याभयंमया ।विभीषणोवासुग्रीव: यदिवारावणस्स्वयम् ।।।।

హే హరిశ్రేష్ఠా! ఇతనిని ఇక్కడికి తీసుకురా; నేను ఇతనికి అభయమును ఇచ్చితిని. అతడు విభీషణుడైనా, హే సుగ్రీవా—లేదా స్వయంగా రావణుడైనా సరే।

Verse 34

रामस्यतुवच्शुत्वासुग्रीवःप्लवगेश्वरः ।प्रत्यभाषतकाकुत्स्थंसौहार्देनप्रचोदितः ।।।।

రాముని వచనములు విని, ప్లవగేశ్వరుడైన సుగ్రీవుడు సౌహార్దముచే ప్రేరితుడై కాకుత్స్థ రామునకు ప్రత్యుత్తరం పలికెను।

Verse 35

किमत्रचित्रंधर्मज्ञ: लोकनाथ: सुखावहा: ।यत्त्वमार्यंप्रभाषेथास्सत्त्ववान् सत्पथेस्थितः ।।।।

హే ధర్మజ్ఞా, లోకనాథా, సుఖావహా! ఇందులో ఆశ్చర్యమేముంది? నీవు సత్త్వవంతుడవు, సత్పథమున నిలిచినవాడవు; అందుకే ఇలాంటి ఆర్యవచనములు పలుకుతావు।

Verse 36

ममचाप्यन्तरात्मायंशुद्धंवेत्तिविभीषणम् ।अनुमानाच्चभावाच्चसर्वतस्सुपरीक्षितः ।।।।

నా అంతరాత్మ కూడా విభీషణుడిని శుద్ధుడని ఎరుగును; అనుమానముచేతను అతని భావముచేతను అతడు అన్ని విధములా సుపరీక్షితుడై ఉన్నాడు।

Verse 37

तस्मात् क्षिप्रंसहास्माभिस्तुल्योभवतराघव: ।विभीषणोमहाप्राज्ञस्सखित्वंचाभ्युपैतुनः ।।।।

కాబట్టి, ఓ రాఘవా! మహాప్రాజ్ఞుడైన విభీషణుడు త్వరగా మా మధ్య మా సమానుడై, మా తో పవిత్ర సఖ్యతను స్వీకరించుగాక।

Verse 38

ततस्तुसुग्रीववचोनिशम्यतद्दरीश्वरेणाभिहितंनरेश्वरः ।विभीषणेनाशुजगामसङ्गमंपतत्त्रिराजेनयथापुरन्दरः ।।।।

అప్పుడు నరశ్రేష్ఠుడైన శ్రీరాముడు, గుహావాసి (దరీశ్వరుడు) సుగ్రీవుడు చెప్పిన యుక్తమైన మాటలు విని, విభీషణుని కలుసుకోవడానికి వెంటనే వెళ్లెను—పురందరుడైన ఇంద్రుడు పక్షిరాజుని కలుసుకోవడానికి వెళ్లినట్లుగా।