Sarga 17

Verse 1

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వచనములు పలికి, రావణానుజుడు కొద్ది క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను॥

Verse 2

तंमेरुशिखराकारंदीप्तामिवशतह्रदाम् ।गगनस्थंमहीस्थास्तेददृशुसर्ववानराः ।।6.17.2।।

భూమిపై ఉన్న సమస్త వానరులు అతనిని ఆకాశంలో నిలిచినవాడిగా చూచిరి—మేరు శిఖరమువలె మహత్తరుడై, విద్యుత్తు మెరుపువలె దీప్తిమంతుడై।

Verse 3

येचाप्यनुचरास्तस्य चत्वारो भीमविक्रमा: ।तेsपि सर्वायुधोपेता भूषणैश्चापि भूषिता ।।6.17.3।।

అతని నలుగురు అనుచరులూ—భయంకర పరాక్రమశాలులు—అక్కడ ఉన్నారు; వారు అన్ని ఆయుధాలతో సిద్ధంగా, ఆభరణాలతో అలంకరింపబడి ఉన్నారు।

Verse 4

स च मेघाचलप्रख्यो वज्रायुधसमप्रभः ।वरायुधधरो वीरो दिव्याभरणभूषितः ।।6.17.4।।

అతడు (విభీషణుడు) మేఘావృత పర్వతంలా కనిపించెను, వజ్రాయుధధారి ఇంద్రుని వలె ప్రకాశించెను; శ్రేష్ఠాయుధాలు ధరించిన వీరుడు, దివ్యాభరణాలతో అలంకృతుడై యుండెను।

Verse 5

तमात्मपञ्चमंदृष्टवासुग्रीवोवाहिनीपति: ।वानरैस्सहदुर्धर्षचिन्तयामासबुद्धिमान् ।।6.17.5।।

అతనిని—నాలుగురికి అదనంగా ఐదవ సహచరునిగా—చూసి, వానరసేనాధిపతి ధైర్యశాలి బుద్ధిమంతుడైన సుగ్రీవుడు వానరనాయకులతో కలిసి ఆలోచించసాగాడు।

Verse 6

चिन्तयित्वामुहूर्तंतुवानरांस्तानुवाचह ।हनुमत्प्रमुखान्सर्वानिदंवचनमुत्तमम् ।।6.17.6।।

క్షణమాత్రం ఆలోచించి, హనుమంతుని అగ్రగణ్యుడిగా చేసుకొని, ఆ వానరనాయకులందరితో ఈ ఉత్తమ వాక్యాన్ని పలికాడు।

Verse 7

एषसर्वायुधोपेतश्चतुर्भिस्सहराक्षसैः ।राक्षसोऽभ्येतिपश्यध्वमस्मान्हन्तुंनसंशयः ।।6.17.7।।

చూడండి, ఈ రాక్షసుడు అన్ని రకాల ఆయుధాలతో సన్నద్ధమై నాలుగు రాక్షసులతో కలిసి సమీపిస్తున్నాడు. మనలను సంహరించుటకే వస్తున్నాడు—సందేహమే లేదు.

Verse 8

सुग्रीवस्यवचश्रुत्वासर्वेतेवानरोत्तमाः ।सालानुद्यम्यशैलांश्चइदंवचनमब्रुवन् ।।6.17.8।।

సుగ్రీవుని మాటలు విని ఆ వానరశ్రేష్ఠులందరూ శాలవృక్షాలను, శిలాఖండాలను ఎత్తిపట్టి ఈ విధంగా పలికారు॥

Verse 9

शीघ्रंव्यादिशनोराजन्वधायैषांदुरात्मनाम् ।निपतन्तुहताश्चैतेधरण्यामल्पतेजसः ।।6.17.9।।

ఓ రాజా, ఈ దురాత్ముల వధకు శీఘ్రముగా ఆజ్ఞాపించుము; హతులైన ఈ అల్పతేజస్కులు ధరణిపై పడి మృతులగుదురు।

Verse 10

तेषासम्भाषमाणानामन्योन्यंसविभीषणः ।उत्तरंतीरमासाद्यखस्थएवव्यतिष्ठत ।।6.17.10।।

వారు పరస్పరం సంభాషించుచుండగా, విభీషణసహితుడు ఉత్తర తీరమును చేరి, ఆకాశములోనే నిలిచి ఉన్నాడు॥

Verse 11

उवाचमहाप्राज्ञस्स्वरेणमहतामहान् ।सुग्रीवंतांश्चसम्प्रेक्ष्यसर्वान्वानरयूथपान् ।।6.17.11।।

మహాప్రాజ్ఞుడైన మహానుభావుడు విభీషణుడు సుగ్రీవుని మరియు సమస్త వానరయూథపతులను సమ్యక్‌గా పరిశీలించి, గొప్ప స్వరంతో పలికెను।

Verse 12

रावणोनामदुर्वृत्तोराक्षसोराक्षसेश्वरः ।तस्याहमनुजोभ्राताविभीषणइतिश्रुतः ।।6.17.12।।

‘రావణుడు అనే ఈ రాక్షసుడు దుర్వృత్తుడు, రాక్షసాధిపతి. నేను అతని అనుజుడు, విభీషణుడని ప్రసిద్ధుడను.’

Verse 13

तेनसीताजनस्थानाद्धृताहत्वाजटायुषम् ।रुद्दाचविवशादीनाराक्षसीभिस्सुरक्षिता ।।6.17.13।।

అతడే (రావణుడు) జటాయువును సంహరించి జనస్థానము నుండి సీతను అపహరించాడు; ఆమె నిర్బంధితగా, అసహాయంగా దుఃఖితగా ఉండి, రాక్షసీ స్త్రీల కఠిన కాపలాలో రక్షింపబడుతోంది।

Verse 14

तमहंहेतुभिर्वाक्यैर्विविधैश्चन्यदर्शयम् ।साधुनिर्यात्यतांसीतारामायेतिपुनःपुनः ।।6.17.14।।

నేను అనేక విధమైన హేతువులతో కూడిన మాటలచే అతనికి బోధించితిని; మళ్లీ మళ్లీ—“ధర్మమిదే; సీతను శ్రీరామునకు అప్పగించుడి” అని చెప్పితిని।

Verse 15

सचनप्रतिजग्राहरावणःकालचोदितः ।उच्यमानंहितंवाक्यंविपरीतइवौषधम् ।।6.17.15।।

కాలప్రేరణచేత నడిపింపబడిన రావణుడు, తనకు చెప్పబడిన హితవాక్యమును స్వీకరించలేదు; నాశనాభిముఖుడైన వాడు రోగనాశక ఔషధమును కూడా విరుద్ధముగా భావించి త్రోసివేయునట్లు।

Verse 16

सोऽहंपरुषितस्तेनदासवच्चावमानितः ।त्यक्त्वापुत्रांश्चदारांश्चराघवंशरणंगतः ।।6.17.16।।

అతడు నన్ను కఠినంగా దూషించి దాసుడిలా అవమానించాడు; అందుకే కుమారులనూ భార్యనూ విడిచి నేను రాఘవుని శరణు చేరాను।

Verse 17

सर्वलोकशरण्यायराघवायमहात्मने ।निवेदयतमांक्षिप्रंविभीषणमुपस्थितम् ।।6.17.17।।

సర్వలోక శరణ్యుడైన మహాత్ముడు రాఘవునికి త్వరగా తెలియజేయండి—నేను విభీషణుడు ఇక్కడ హాజరై ఉన్నాను।

Verse 18

एतत्तुवचनंश्रुत्वासुग्रीवोलघुविक्रमः ।लक्ष्मणस्याग्रतोरामंसम्रब्धमिदमब्रवीत् ।।6.17.18।।

ఆ మాటలు విని శీఘ్రపరాక్రముడైన సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుని సమక్షంలో, అత్యంత ఆవేశంతో శ్రీరామునితో ఈ వాక్యము పలికెను।

Verse 19

रावणस्यानुजोभ्राताविभीषणइतिश्रुतः ।चतुर्भिस्सहरक्षोभिर्भवन्तंशरणंगतः ।।6.17.19।।

రావణుని అనుజుడైన సోదరుడు ‘విభీషణుడు’ అని ప్రసిద్ధుడు, నాలుగు రాక్షసులతో కలిసి మీ శరణు కోరుతూ వచ్చెను।

Verse 20

मन्त्रेव्यूहेनयेचारेयुक्तोभवितुमर्हसि ।वानराणांचभद्रंतेपरेषांचपरन्तप ।।6.17.20।।

హే శత్రుతాపకా! మంత్రణలో, వ్యూహరచనలో, గూఢచారుల వ్యవస్థలో నీవు సదా సిద్ధంగా ఉండవలెను—వానరుల క్షేమార్థమును, శత్రుపక్షంపై అప్రమత్తతకును।

Verse 21

अन्तर्धानगताह्येतेराक्षसाःकामरूपिणः ।शूराश्चनिकृतिज्ञाश्चतेषांजातुनविश्वसेत् ।।6.17.21।।

ఈ రాక్షసులు అంతర్ధానమగువారు, ఇష్టరూపధారులు; వీరు శూరులు, మాయాకపటజ్ఞులు—కాబట్టి వీరిపై ఎప్పుడూ విశ్వాసం పెట్టకూడదు।

Verse 22

प्रणिधीराक्षसेन्द्रस्यरावणस्यभवेदयम् ।अनुप्रविश्यसोऽस्मासुभेदंकुर्यान्नसंशयः ।।6.17.22।।

ఇతడు రాక్షసేంద్రుడు రావణుడు పంపిన గూఢచారి కావచ్చు. మన శిబిరంలో రహస్యంగా ప్రవేశించి మనలో భేదం కలిగించును—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 23

अथवास्वयमेवैषछिद्रमासाद्यबुद्धिमान् ।अनुप्रविश्यविश्वस्तेकदाचित्प्रहरेदपि ।।6.17.23।।

లేదా ఇతడు బుద్ధిమంతుడు; తానే ఒక బలహీనతను కనుగొని లోపలికి వచ్చి ఉండవచ్చు. నమ్మకం పొందిన తరువాత ఏదో సమయంలో దాడి కూడా చేయగలడు.

Verse 24

मित्राटवीबलंचैवमौलभृत्यबलंतथा ।सर्वमेतद्बलंग्राह्यंवर्जयित्वाद्विषद्बलम् ।।6.17.24।।

మిత్రుల బలం, అటవీ బలం, అలాగే వంశపారంపర్య రాజభృతుల బలం—ఇవన్నీ స్వీకరించదగినవే; కాని శత్రువునకు చెందిన బలాన్ని మాత్రం వర్జించాలి.

Verse 25

प्रकृत्याराक्षसेन्द्रस्यभ्राताऽमित्रस्यतेप्रभो: ।आगतश्चरिपोस्साक्षात्कथमस्मिन्हिविश्वसेत् ।।6.17.25।।

ప్రభో, స్వభావతః ఇతడు రాక్షసేంద్రుని బంధువు—మీ శత్రువైన వాడి సహోదరుడు. శత్రువుని నుండే ప్రత్యక్షంగా వచ్చాడు; మరి ఇతనిపై ఎలా విశ్వసించాలి?

Verse 26

रावणेनप्रणिहितंतमवेहिविभीषणम् ।तस्याहंनिग्रहंमन्येक्षमंक्षमवतांवर ।।6.17.26।।

విభీషణుడిని రావణుడు పంపినవాడిగా తెలుసుకోండి. ఓ క్షమాశీలులలో శ్రేష్ఠుడా, అతనిని నియంత్రించి ఉంచడం సముచితమని నేను భావిస్తున్నాను.

Verse 27

राक्षसोजिह्मयाबुद्ध्यासंदिष्टोऽयमुपागतः ।प्रहर्तुंमाययाच्छन्नोविश्वस्तेत्वयिराघव ।।6.17.27।।

హే రాఘవా! ఈ రాక్షసుడు వంకర బుద్ధితో పంపబడినవాడు; మాయచే దాగి, నీ విశ్వాసాన్ని సంపాదించి, దాడి చేయుటకు వచ్చాడు।

Verse 28

प्रविष्टश्शत्रुसैन्यंहिप्राप्तश्शत्रुरतर्कितः ।निहन्यादन्तरंलब्ध्वाउलूकवायसानिव ।।6.17.28।।

శత్రుసైన్యంలో ఎవరికీ తెలియకుండా ప్రవేశించిన శత్రువు, అవకాశం దొరికితే వారిని నాశనం చేయగలడు—లోపలికి చొరబడి కాకులను సంహరించే గుడ్లగూబ వలె।

Verse 29

वध्यतामेषतीव्रेणदण्डेनसचिवैस्सह ।रावणस्यनृशंसस्यभ्राताह्येषविभीषणः ।।6.17.29।।

“ఈ విభీషణుడిని అతని సహచరులతో కలిసి కఠిన దండంతో వధించాలి; ఎందుకంటే ఇతడు క్రూరుడైన రావణుని సోదరుడు.”

Verse 30

एवमुक्त्वातुतंरामंसम्रब्धोवाहिनीपतिः ।वाक्यज्ञोवाक्यकुशलंततोमौनमुपागमत् ।।6.17.30।।

ఇలా రామునితో చెప్పి, కోపోద్రిక్తుడైన సేనాధిపతి—వాక్యమర్మజ్ఞుడు, వాక్యకుశలుడు—ఆపై మౌనమయ్యాడు।

Verse 31

सुग्रीवस्यतुतद्वाक्यंश्रुत्वारामोमहायशाः ।समीपस्थानुवाचेदंहनुमत्प्रमुखान्हरीन् ।।6.17.31।।

సుగ్రీవుని ఆ మాటలు విని మహాయశస్సుగల శ్రీరాముడు సమీపంలో నిలిచిన హనుమంతుడు-ప్రధానులైన వానరులందరిని ఉద్దేశించి ఇలా పలికెను।

Verse 32

यदुक्तंकपिराजेनरावणावरजंप्रति ।वाक्यंहेतुमदत्यर्थंचभवद्भिरपितच्छ्रुतम् ।।6.17.32।।

కపిరాజు రావణుని అనుజుని గురించి చెప్పిన కారణసహితమైన, అత్యంత గంభీరమైన ఆ మాటలను మీరును వినియున్నారు।

Verse 33

सुहृदामर्थकृच्छेषुयुक्तंबुद्धिमतासदा ।समर्थेनोपनिर्देष्टुंशाश्वतींभूतिमिच्छता ।।6.17.33।।

కఠిన నిర్ణయాల సమయంలో ఎల్లప్పుడూ ఇదే సముచితం—శాశ్వత మంగళాన్ని కోరే బుద్ధిమంతుడు సమర్థుడైన సుహృదుని ఉపదేశంతో నడవాలి।

Verse 34

इत्येवंपरिपृष्टास्तेस्वंस्वंमतमतन्द्रिताः ।सोपचारंतदाराममूचुर्हितचिकीर्षवः ।।6.17.34।।

ఇలా ప్రశ్నించబడిన వారు—జాగ్రత్తగా, హితాన్ని చేయదలచి—అప్పుడు గౌరవంతో శ్రీరామునితో పలికిరి; ప్రతి ఒక్కరు తమ తమ అభిప్రాయాన్ని వెల్లడించిరి।

Verse 35

अज्ञातंनास्तितेकिंचित्त्रिषुलोकेषुराघव: ।आत्मानंसूचयन्राम: पृच्छस्यस्मान् सुहृत्तया ।।6.17.35।।

హే రాఘవా! మూడు లోకాలలోనూ మీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు. అయినా స్నేహవశాత్తు మమ్మల్ని గౌరవించి, మా అభిప్రాయాన్ని వెలికి తీయుటకు మమ్మల్ని ప్రశ్నించుచున్నారు।

Verse 36

त्वंहिसत्यव्रतश्शूरोधार्मिकोदृढविक्रमः ।परीक्ष्यकारीस्मृतिमान्निसृष्टात्मासुहृत्सुच ।।6.17.36।।

మీరు సత్యవ్రతుడు, శూరుడు, ధర్మనిష్ఠుడు, దృఢవిక్రముడు. పరిశీలించి మాత్రమే కార్యం చేసే వాడు, ప్రాచీన ధర్మమర్యాదలను స్మరించే వాడు, సుహృదుల పట్ల సంపూర్ణంగా అంకితుడవు।

Verse 37

तस्मादेकैकशस्तावद्ब्रुवन्तुसचिवास्तव ।हेतुतोमतिसम्पन्नास्समर्थाश्चपुन: पुनः ।।6.17.37।।

కాబట్టి మీ బుద్ధిమంతులైన, సమర్థులైన మంత్రులు కారణాలతో కూడి ఒక్కొక్కరుగా పలుకుదురు; అవసరమైతే మళ్లీ మళ్లీ వివరించుదురు।

Verse 38

इत्युक्तेराघवायाऽथमतिमानङ्गदोऽग्रतः ।विभीषणपरीक्षार्थमुवाचवचनंहरिः ।।6.17.38।।

ఇలా చెప్పిన తరువాత బుద్ధిమంతుడైన వానరుడు అంగదుడు ముందుకు వచ్చి, విభీషణుని పరీక్షించుటకై రాఘవునితో (శ్రీరామునితో) మాటలాడెను।

Verse 39

शत्रोस्सकाशात्सम्प्राप्तस्सर्वथाशङ् क्यएवहि ।विश्वासयोग्यस्सहसानकर्तव्योविभीषणः ।।6.17.39।।

విభీషణుడు శత్రుపక్షం నుండి వచ్చెను; అందువల్ల అతడు అన్ని విధాలా అనుమానాస్పదుడే. అతనిని అకస్మాత్తుగా విశ్వసనీయుడిగా చేయరాదు।

Verse 40

छादयित्वाऽत्मभावंहिचरन्तिशठबुद्धयः ।प्रहरन्तिचरन्ध्रेषुसोऽनर्थस्सुमहान्भवेत् ।।6.17.40।।

శఠబుద్ధులు తమ నిజమైన భావాన్ని దాచుకొని సంచరిస్తూ బలహీన స్థానాల్లో దెబ్బకొడతారు; అందువల్ల అతి మహా అనర్థం కలుగవచ్చు।

Verse 41

अर्थानर्थौविनिश्चित्यव्यवसायंभजेतह ।गुणतस्सङ्ग्रहंकुर्याद्दोषतस्तुविसर्जयेत् ।।6.17.41।।

లాభనష్టాలను నిర్ణయించి దృఢమైన కార్యనిశ్చయాన్ని ఆశ్రయించాలి; గుణాల ఆధారంగా స్వీకరించాలి, దోషాల వల్ల విడిచిపెట్టాలి।

Verse 42

यदिदोषोमहांस्तस्मिंस्त्यज्वतामविशङ्कितम् ।गुणान्वापिबहून् ज्ञात्वासङ्ग्रहःक्रियतांनृप ।।6.17.42।।

హే నృపా! అతనిలో మహా దోషం ఉంటే సందేహం లేకుండా విడిచిపెట్టాలి; అనేక గుణాలు తెలిసితే వాటి ఆధారంగా స్వీకరించాలి।

Verse 43

शरभस्त्वथनिश्चित्यसार्थंवचनमब्रवीत् ।क्षिप्रमस्मिन्नरव्याघ्र चारःप्रतिविधीयताम् ।।6.17.43।।

అప్పుడు శరభుడు కూడా నిర్ణయించి సార్థకమైన మాట పలికాడు— “హే నరవ్యాఘ్రా! ఇతనిపై వెంటనే ఒక గూఢచారిని నియమించండి।”

Verse 44

प्रणिधायहिचारेणयथावत्सूक्ष्मबुद्धिना ।परीक्ष्यचततःकार्योयथान्यायंपरिग्रहः ।।6.17.44।।

సూక్ష్మబుద్ధిగల గూఢచారిని యథావిధిగా నియోగించి, ఆపై సరిగా పరిశీలించిన తరువాతనే న్యాయానుసారం స్వీకరించాలి।

Verse 45

जाम्बवांस्त्वथसम्प्रेक्ष्यशास्त्रबुध्याविचक्षणः ।वाक्यंविज्ञापयामासगुणवद्दोषवर्जितम् ।।6.17.45।।

అప్పుడు శాస్త్రబుద్ధితో విచక్షణుడైన జాంబవాన్ విషయాన్ని సమ్యక్ పరిశీలించి, గుణవంతమైన దోషరహితమైన వాక్యాన్ని వినయంగా నివేదించాడు।

Verse 46

बद्धवैराच्चपापाच्चराक्षेसेन्द्राद्विभीषणः ।अदेशकालेसम्प्राप्तस्सर्वथाशङ् क्यतामयम् ।।6.17.46।।

పాపమైన రాక్షసేంద్రునితో బద్ధవైరంతో విభీషణుడు వచ్చాడు; అదేశకాలంలో వచ్చియున్నందున అతనిని అన్ని విధాలా అనుమానించవలెను।

Verse 47

ततोमैन्दस्तुसम्प्रेक्ष्यनयापनयकोविदः ।वाक्यंवचनसम्पन्नोबभाषेहेतुमत्तरम् ।।6.17.47।।

అనంతరం నయానయాలను తెలిసిన మైందుడు విషయాన్ని సమ్యక్ పరిశీలించి, వాక్యసంపన్నమైన హేతువంతమైన మాటను పలికాడు।

Verse 48

वजनंनामतस्यैषरावणस्यविभीषणः ।पृच्छयतांमधुरेणायंशनैर्नरपतीश्वर ।।6.17.48।।

హే నరపతీశ్వరా! ఇతడు రావణుని సోదరుడైన విభీషణుడే. ఇతనిని మధురంగా, నెమ్మదిగా, అవసరమైనంతసేపు ప్రశ్నించవలెను।

Verse 49

भावमस्यतुविज्ञायतत्त्वतस्त्वंकरिष्यसि ।यदिदुष्टोनदुष्टोवाबुद्धिपूर्वंनरर्षभ ।।6.17.49।।

హే నరశ్రేష్ఠా! అతని భావాన్ని యథాతథంగా తెలుసుకొని, అతడు దుష్టుడా అదుష్టుడా అని నిర్ణయించి, నీవు బుద్ధిపూర్వకంగా యథోచితంగా కార్యం చేయుము।

Verse 50

अथसंस्कारसम्पन्नोहनुमान् सचिवोत्तमः ।उवाचवचनंश्लक्ष्णमर्थवन्मधुरंलघु ।।6.17.50।।

అప్పుడు సంస్కారసంపన్నుడైన, మంత్రులలో ఉత్తముడైన హనుమంతుడు మృదువైన, అర్థవంతమైన, మధురమైన, సంక్షిప్తమైన వాక్యాన్ని పలికెను।

Verse 51

नभवन्तंमतिश्रेष्ठंसमर्थंवदतांवरम् ।अतिशाययितुंशक्तोबृहस्पतिरपिब्रुवन् ।।6.17.51।।

మీరు మతిశ్రేష్ఠులు, సమర్థులు, వక్తలలో వరులు; స్వయంగా బృహస్పతి కూడా పలికినా మిమ్మల్ని మించలేడు।

Verse 52

नवादान्नपिसङ्घर्षान्नाधिक्यान्नचकामतः ।वक्ष्यामिवचनंराजन्यथार्थंरामगौरवात् ।।6.17.52।।

హే రాజా! వాదం కోసం కాదు, సంఘర్షం కలిగించుటకూ కాదు, అధిక్యగర్వంతో కాదు, స్వకామనతో కూడా కాదు—శ్రీరామగౌరవంతోనే నేను యథార్థ వాక్యాన్ని పలుకుదును।

Verse 53

अर्थानर्थनिमित्तंहियदुक्तंसचिवैस्तव ।तत्रदोषंप्रपश्यामिक्रियानह्युपपद्यते ।।6.17.53।।

మీ మంత్రులు లాభనష్టాలను ఆధారంగా చేసుకొని చెప్పిన మాటలో నాకు దోషం కనిపిస్తోంది; ఎందుకంటే అటువంటి కార్యాచరణ యథోచితంగా సాధ్యపడదు।

Verse 54

ऋतेनियोगात्सामर्थ्यमवबोद्धुंनशक्यते ।सहसाविनियोगोहिदोषवान्प्रतिभातिमे ।।6.17.54।।

నియోగం (బాధ్యత) ఇవ్వకుండానే మనిషి సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకోలేం. ఆలోచన లేకుండా తొందరగా నియమించడం నాకు దోషమయంగా అనిపిస్తోంది।

Verse 55

चारप्रणिहितंयुक्तंयदुक्तंसचिवैस्तव ।अर्थस्यासम्भवात्तत्रकारणंनोपयुज्यते ।।6.17.55।।

నీ మంత్రులు చెప్పినట్లు—గూఢచారులను నియోగించి అతనిని పరీక్షించడం—యుక్తంగా అనిపిస్తుంది; కానీ ఇక్కడ అది సాధ్యం కాదు, అందువల్ల ఆ కారణం ప్రయోజనకరం కాదు।

Verse 56

अदेशकालेसम्प्राप्तइत्ययंयद्विभीषणः ।विवक्षातत्रमेऽस्तीयंतांनिबोधयथामति ।।6.17.56।।

‘ఈ విభీషణుడు అనుచిత దేశకాలంలో వచ్చాడు’—ఈ విషయమై నాకు చెప్పవలసినది ఉంది; నా మతప్రకారం దాన్ని గ్రహించండి।

Verse 57

सएषदेश: कालश्चभवतीतियथातथा ।पुरुषात्पुरुषंप्राप्यतथादोषगुणावपि ।।6.17.57।।

‘ఈ స్థలం, ఈ కాలం నిజంగా తగినవే; అలాగే ఒక మనిషి మరొక శ్రేష్ఠుడైన మనిషిని చేరడం కూడా సముచితమే—ప్రత్యేకించి ఒక వైపు దోషాలు, మరో వైపు గుణాలు కనిపించినప్పుడు।’

Verse 58

त्म्यंरावणेदृष्टवाविक्रमंचतथात्वयि ।युक्तमागमनंह्यत्रसदृशंतस्यबुद्धितः ।।6.17.58।।

రావణుని దుష్టత్వాన్ని, అలాగే నీ పరాక్రమాన్ని చూచి, అతని బుద్ధికి తగినట్లుగా ఇక్కడికి రావడం యుక్తమూ సముచితమూ అయింది।

Verse 59

अज्ञातरूपैःपुरुषैस्सराजन्पृच्छ् यतामिति ।यदुक्तमत्रमेप्रेक्षाकाचिदस्तिसमीक्षिता ।।6.17.59।।

‘ఓ రాజా, తెలియని రూపమున్న పురుషులచే అతనిని ప్రశ్నింపజేయండి’ అని ఇక్కడ చెప్పబడింది; అయితే విషయాన్ని పరిశీలించి నాకు భిన్నమైన అభిప్రాయం కలిగింది।

Verse 60

पृच्छयमानोविशङ्केतसहसाबुद्धिमान्वचः ।तत्रमित्रंप्रदुष्येतमिथ्यापृष्टंसुखागतम् ।।6.17.60।।

అకస్మాత్తుగా ప్రశ్నిస్తే బుద్ధిమంతుడైనా మాటల్లో అనుమానపడవచ్చు; అప్పుడు సద్భావంతో వచ్చిన మిత్రుడూ అనవసర ప్రశ్నల వల్ల కలుషితుడిగా కనిపించవచ్చు।

Verse 61

अशक्यस्सहसाराजन्भावोबोद्धुंपरस्यवै ।अन्तस्स्वभावैर्गीतैस्तैर्नैपुण्यंपश्यतांभृशम् ।।6.17.61।।

ఓ రాజా, ఇతరుని అంతర్భావాన్ని ఒక్కసారిగా గ్రహించడం అసాధ్యం; మాటల స్వర-శైలి, అంతఃస్వభావ సూచనల ద్వారా మహా నైపుణ్యమున్నవారే దానిని స్పష్టంగా గుర్తించగలరు।

Verse 62

नत्वस्यब्रुवतोजातुलक्ष्यतेदुष्टभावता ।प्रसन्नंवदनंचापितस्मान्मेनास्तिसंशयः ।।6.17.62।।

అయితే అతను మాట్లాడుతున్నప్పుడు ఎక్కడా దుష్టభావం కనిపించదు; అతని ముఖమూ ప్రసన్నంగా ఉంది, అందువల్ల అతనిపై నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు।

Verse 63

अशङ्कितमतिस्स्वस्थोनशठःपरिसर्पति ।नचास्यदुष्टावाक्चापितस्मान्नास्तीहसंशयः ।।6.17.63।।

కపటుడు నిశ్చింతమైన మనస్సుతో, స్వస్థంగా నిర్భయంగా తిరగలేడు; అతని మాటలలోనూ దోషం కనిపిస్తుంది. కానీ ఇతనిలో అవి కనిపించవు; కాబట్టి ఇక్కడ సందేహం లేదు।

Verse 64

आकारश्चाद्यमानोऽपिनशक्योविनिगूहितम् ।बलाद्धिविवृणोत्येवभावमन्तर्गतंनृणाम् ।।6.17.64।।

బాహ్య లక్షణాన్ని ఎంత దాచాలని ప్రయత్నించినా పూర్తిగా దాచలేం; ఎందుకంటే మనుష్యుల అంతర్భావం బలవంతంగా తానే వెలుగులోకి వస్తుంది।

Verse 65

హే రామా, కార్యనిపుణులలో శ్రేష్ఠుడా! దేశకాలాలకు తగినట్లు సరైన మార్గం ఎంచుకొని, ఉద్దేశానికి అనుగుణంగా అమలు చేస్తే, అది త్వరగా తగిన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది।

Verse 66

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

నీ ప్రయత్నం, పరాక్రమం చూసి, రావణుని అసత్యాచారాన్ని గ్రహించి; వాలిని సంహరించిన వార్తను, సుగ్రీవుని అభిషేకాన్ని విని—అతడు ఆలోచించి ఇక్కడికి వచ్చాడు, న్యాయమైన రాజ్యభాగాన్ని కోరుతూ. ఇంతటిని దృష్టిలో ఉంచుకొని అతనిని మిత్రసంఘంలో చేర్చడం సముచితం।

Verse 67

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, అతని తమ్ముడు (విభీషణుడు) కొద్దిసేపులోనే లక్ష్మణసహితుడైన రాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 68

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

యథాశక్తి నేను ఆ రాక్షసుని నిజాయితీ గురించి నాకు అనిపించినదాన్ని తెలిపాను. ఇది విని, హే జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడా, మిగతా విషయములో నిర్ణయానికి నీవే తుదిప్రమాణము.

Verse 69

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

చూడండి, ఈ రాక్షసుడు అన్ని రకాల ఆయుధాలతో సన్నద్ధమై నాలుగు రాక్షసులతో కలిసి సమీపిస్తున్నాడు. మనలను సంహరించుటకే వస్తున్నాడు—సందేహమే లేదు.

Verse 70

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అటువంటి కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు [విభీషణుడు] క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను.

Verse 71

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఈ కఠిన వాక్యాలు పలికి, అతని తమ్ముడు [విభీషణుడు] క్షణమాత్రములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నివసిస్తున్న చోటికి చేరెను.

Verse 72

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత రావణుని తమ్ముడు విభీషణుడు క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 73

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠినంగా పలికిన తరువాత అతని తమ్ముడు విభీషణుడు ముహూర్తంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి చేరుకున్నాడు।

Verse 74

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ కఠిన వాక్యాలు చెప్పి, అతని తమ్ముడు విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన స్థలానికి వెళ్లాడు।

Verse 75

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినంగా పలికి, అతని తమ్ముడు విభీషణుడు క్షణంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 76

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత రావణుని తమ్ముడు విభీషణుడు వేగంగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న స్థలానికి వచ్చి చేరాడు।

Verse 77

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణుని ఉద్దేశించి కఠినమైన మాటలు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు వెంటనే బయలుదేరాడు. క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకున్నాడు॥

Verse 78

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠిన వాక్యాలు చెప్పిన రావణానుజుడు విభీషణుడు త్వరగా వెళ్లాడు. క్షణంలోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు॥

Verse 79

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినంగా మాట్లాడిన రావణానుజుడు విభీషణుడు వెంటనే బయలుదేరాడు. క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముని సమీపానికి చేరాడు॥

Verse 80

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు త్వరగా అక్కడికి వెళ్లాడు. క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు॥

Verse 81

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినమైన మాటలు చెప్పి, రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకున్నాడు।

Verse 82

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠిన వాక్యాలు పలికి, అతని తమ్ముడు (విభీషణుడు) కొద్దిసేపులోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వేగంగా వచ్చాడు।

Verse 83

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 84

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినంగా పలికి, రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణంలోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 85

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణానుజుడు (విభీషణుడు) కొద్దిసేపులోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి వచ్చి చేరాడు।

Verse 86

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వచనములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 87

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వచనములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 88

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వచనములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 89

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వచనములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 90

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 91

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 92

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఇలా కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లి చేరాడు।

Verse 93

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఇలా కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లి చేరాడు।

Verse 94

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినంగా పలికిన అతని అనుజుడు (విభీషణుడు) త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు విరాజిల్లుచున్న చోటికి చేరాడు।

Verse 95

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు విభీషణుడు క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకున్నాడు।

Verse 96

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన విభీషణుడు త్వరగా ఆ స్థలానికి వెళ్లాడు; అక్కడ లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్నాడు।

Verse 97

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత, అతని తమ్ముడు విభీషణుడు క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి చేరాడు।

Verse 98

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన విభీషణుడు త్వరగా అక్కడికి వచ్చాడు; అక్కడ శ్రీరాముడు మరియు లక్ష్మణుడు ఉన్నారు।

Verse 99

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ తీక్ష్ణమైన కఠిన వాక్యాలు పలికి, విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న స్థలానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 100

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినమైన మాటలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 101

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠిన వాక్యాలు చెప్పి, అతని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 102

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అటువంటి కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చాడు।

Verse 103

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఈ కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 104

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఈ కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 105

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినమైన మాటలు పలికిన తరువాత రావణానుజుడు విభీషణుడు క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకున్నాడు।

Verse 106

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠిన వాక్యాలు చెప్పి, అతని అనుజుడు విభీషణుడు ఒక్క ముహూర్తంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 107

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠినంగా పలికి, అతని అనుజుడు విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 108

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠినంగా పలికి, రావణానుజుడు విభీషణుడు త్వరలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చి చేరాడు।

Verse 109

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 110

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణానుజుడు విభీషణుడు క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 111

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణుని కఠిన వాక్యాలతో సంబోధించి, విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి వచ్చెను।

Verse 112

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి ఆ కఠిన వాక్యాలు పలికి, విభీషణుడు క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 113

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, విభీషణుడు త్వరగా శ్రీరాముడు మరియు లక్ష్మణుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।

Verse 114

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణానుజుడు క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 115

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠినంగా పలికి, విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చాడు।

Verse 116

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, అతని అనుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 117

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

‘రావణుడు అనే ఈ రాక్షసుడు దుర్వృత్తుడు, రాక్షసాధిపతి. నేను అతని అనుజుడు, విభీషణుడని ప్రసిద్ధుడను.’

Verse 118

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, అతని అనుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 119

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అట్టి కఠిన వచనములు పలికి, రావణుని అనుజుడు విభీషణుడు క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను।

Verse 120

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అట్టి కఠిన వచనములు పలికి, రావణుని అనుజుడు విభీషణుడు క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 121

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అట్టి కఠిన వచనములు పలికి, రావణుని అనుజుడు విభీషణుడు క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను।

Verse 122

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అట్టి కఠిన వచనములు పలికి, అతని అనుజుడు విభీషణుడు క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను।

Verse 123

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 124

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠినంగా పలికి, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) వెంటనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న స్థలానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 125

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన అతని తమ్ముడు (విభీషణుడు) త్వరగా లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 126

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

అతడే (రావణుడు) జటాయువును సంహరించి జనస్థానము నుండి సీతను అపహరించాడు; ఆమె నిర్బంధితగా, అసహాయంగా దుఃఖితగా ఉండి, రాక్షసీ స్త్రీల కఠిన కాపలాలో రక్షింపబడుతోంది।

Verse 127

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చి చేరాడు।

Verse 128

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అటువంటి కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకొన్నాడు।

Verse 129

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఈ కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను।

Verse 130

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో అటువంటి కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 131

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఈ కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణుని కనిష్ఠ భ్రాత (విభీషణుడు) క్షణంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చి చేరాడు।

Verse 132

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినమైన మాటలు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణమాత్రంలో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకున్నాడు।

Verse 133

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠిన వాక్యాలు చెప్పి రావణానుజుడు విభీషణుడు, ముహూర్తంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చాడు।

Verse 134

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, రావణానుజుడు విభీషణుడు వేగంగా ముహూర్తంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 135

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి రావణానుజుడు విభీషణుడు, త్వరగా ముహూర్తంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 136

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణమాత్రంలోనే వేగంగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 137

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వాక్యములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 138

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునికి కఠిన వాక్యములు పలికి, రావణుని తమ్ముడు విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।

Verse 139

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠినంగా పలికి, రావణానుజుడు విభీషణుడు క్షణములోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న స్థలమునకు చేరెను।

Verse 140

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వాక్యములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, త్వరగా లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరెను।

Verse 141

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వాక్యములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణమాత్రములో లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వేగముగా వచ్చెను।

Verse 142

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి ఇట్లు కఠినంగా పలికి, అతని తమ్ముడు విభీషణుడు వెంటనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న స్థలమునకు వెళ్లెను।

Verse 143

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇట్లు రావణునితో కఠిన వాక్యములు పలికిన రావణానుజుడు విభీషణుడు, క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను।

Verse 144

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఇట్లు కఠిన వాక్యములు పలికి విభీషణుడు త్వరగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।

Verse 145

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినమైన మాటలు పలికిన తరువాత, రావణుని తమ్ముడు క్షణములోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకున్నాడు।

Verse 146

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠినంగా పలికి, విభీషణుడు త్వరలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను।

Verse 147

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఈ విధంగా కఠిన వచనాలు పలికిన విభీషణుడు, త్వరగా శ్రీరామ-లక్ష్మణులు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।

Verse 148

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ కఠిన వచనాలు పలికిన తరువాత, విభీషణుడు కొద్దిసేపులోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు నిలిచిన చోటికి చేరెను।

Verse 149

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠినంగా పలికిన తరువాత, రావణుని తమ్ముడు త్వరలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వచ్చెను।

Verse 150

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠినమైన మాటలు పలికిన తరువాత రావణానుజుడు విభీషణుడు క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరుకున్నాడు।

Verse 151

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ఇలా రావణునితో కఠినంగా పలికి రావణానుజుడు విభీషణుడు వేగంగా లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 152

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో ఆ కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత అతని తమ్ముడు విభీషణుడు క్షణంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి త్వరగా చేరాడు।

Verse 153

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత అతని తమ్ముడు విభీషణుడు కొద్దిసేపులోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 154

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికిన తరువాత రావణానుజుడు విభీషణుడు త్వరగా అక్కడికి వెళ్లి, లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోట హాజరయ్యాడు।

Verse 155

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో కఠిన వాక్యాలు పలికి, అతని తమ్ముడు (విభీషణుడు) క్షణమాత్రంలోనే లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 156

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునికి కఠినంగా పలికిన తరువాత, అతని తమ్ముడు విభీషణుడు వెంటనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న స్థలానికి వెళ్లాడు।

Verse 157

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

రావణునితో పరుష వాక్యాలు చెప్పి, రావణుని అనుజుడు విభీషణుడు క్షణంలోనే లక్ష్మణసహిత శ్రీరాముడు ఉన్న చోటికి చేరాడు।