Sarga 14

Verse 1

निशाचरेन्द्रस्यनिशम्यवाक्यंसकुम्भकर्णस्यचगर्जितानि ।विभीषणोराक्षसराजमुख्यमुवाचवाक्यंहितमर्थयुक्तम् ।।।।

నిశాచరేంద్రుని మాటలు మరియు కుంభకర్ణుని గర్జనలు విని, విభీషణుడు రాక్షసరాజుల్లో అగ్రగణ్యుడైన రావణునితో హితకరమైన, అర్థవంతమైన మాటలు పలికాడు।

Verse 2

न्तरभोगराशिश्चिन्ताविषस्सुस्मिततीक्ष्णदंष्ट्रः ।पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायस्सीतामहाहिस्तवकेनराजन् ।।।।

హే రాజా! నీవు సీతను ఎందుకు స్వీకరించితివి? ఆమె మహాసర్పిణిలా—బాహువుల మధ్య భోగరాశివలె చుట్టుకొని, చింతనే విషమై, సుమధుర స్మితంలో దాగిన తీక్ష్ణ దంష్ట్రలతో, ఐదు వేళ్లే ఐదు ఫణాలై అతి విస్తారంగా ఉన్నది.

Verse 3

यावन्नलङ्कांसमभिद्रवन्तिवलीमुखाःपर्वतकूटमात्राः ।दष्ट्रायुधाश्चैवनखायुधाश्चप्रदीयतांदाशरथायमैथिली ।।।।

పర్వతశిఖరములంత మహత్తరమైన, దంష్ట్రలు మరియు నఖాలే ఆయుధాలైన వానరసేన లంకపై దూసుకుపోయే ముందే, మైథిలిని దాశరథి రామునికి అప్పగించుడి.

Verse 4

यावन्नगृह्णन्तिशिरांसिबाणारामेरिताराक्षसपुङ्गवानाम् ।वज्रोपमावायुसमानवेगाःप्रदीयतांदाशरथायमैथिली ।।।।

రామునిచే ప్రయుక్తమైన వజ్రసమానమైన, వాయువేగంతో దూసుకుపోయే బాణాలు రాక్షసపుంగవుల శిరస్సులను గ్రహించకముందే, మైథిలిని దాశరథి రామునికి సమర్పించుడి.

Verse 5

नकुम्भकर्णेन्द्रजितौचराजंस्तथामहापार्श्वमहोदरौवा ।निकुम्भकुम्भौचतथाऽतिकायःस्थातुंनशक्तायुधिराघवस्य ।।।।

హే రాజా! యుద్ధంలో రాఘవుని ఎదుట కుంభకర్ణుడూ కాదు, ఇంద్రజితుడూ కాదు; మహాపార్శ్వుడూ మహోదరుడూ కాదు; నికుంభుడూ కుంభుడూ కాదు; అతి‌కాయుడుకూడా నిలువలేడు.

Verse 6

जीवंस्तुरामस्यनमोक्ष्यसेत्वंगुप्तस्सवित्राप्यथवामरुद्भि: ।नवासवस्याङ्कगतोनमृत्योर्नभोनपाताळमनुप्रविष्टः ।।।।

నీవు రాముని చేతిలోనుండి జీవించి తప్పించుకోలేవు—సూర్యుడు గాని మరుతులు గాని కాపాడినా కాదు. ఇంద్రుని ఒడిలో కూర్చున్నా కాదు, మృత్యువుని ఆశ్రయించినా కాదు; ఆకాశంలో ప్రవేశించినా కాదు, పాతాళంలో దిగిపోయినా కాదు.

Verse 7

निशम्यवाक्यंतुविभीषणस्यततःप्रहस्तोवचनंबभाषे ।ननोभयंविद्मनदैवतेभ्योनदानवेभ्योऽप्यथवाकुतश्चित् ।।।।

విభీషణుని మాటలు విని ప్రహస్తుడు ఇలా అన్నాడు—“మాకు భయం తెలియదు; దేవతల నుండీ కాదు, దానవుల నుండీ కాదు, ఎవరినుంచైనా ఎక్కడినుంచైనా కాదు.”

Verse 8

नयक्षगन्धर्वमहोरगेभ्योभयंनसंख्येपतगोरगेभ्यः ।कथंनुरामाद्भविताभयंनोनरेन्द्रपुत्रात्समरेकदाचित् ।।।।

యుద్ధంలో మాకు యక్షులు, గంధర్వులు, మహాసర్పుల పట్ల భయం లేదు; పక్షులు గాని సరీసృపాలు గాని కూడా కాదు. అట్లుంటే రాజపుత్రుడైన రాముని పట్ల సమరంలో మాకు ఎప్పుడైనా భయం ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 9

प्रहस्तवाक्यंत्वहितंनिशम्यविभीषणोराजहितानुकाङ्क्षी ।ततोमहार्थंवचनंबभाषेधर्मार्थकामेषुनिविष्टबुद्धि:।। ।।

ప్రహస్తుని హితంకాని మాటలు విని, రాజుకు నిజమైన మేలు కోరే విభీషణుడు—ధర్మార్థకామాలలో స్థిరబుద్ధితో—అప్పుడు మహత్తరార్థమున్న మాటలను పలికాడు.

Verse 10

प्रहस्त: राजाचमहोदरश्चत्वंकुम्भकर्णश्चयथाऽर्थजातम् ।ब्रवीतरामंप्रतितन्नशक्यंयथागतिस्स्वर्गमधर्मबुद्धेः ।।।।

ప్రహస్తా, హే రాజా, మహోదరా, నీవు మరియు కుంభకర్ణా—రాముని ఎదుట మీరు చెప్పే యోచనలు ఏవైనా, అవి నెరవేరవు; అధర్మబుద్ధి గలవాడు స్వర్గగతిని పొందనట్లే।

Verse 11

वधस्तुरामस्यमयात्वयाचप्रहस्तसर्वैरपिराक्षसैर्वा ।कथंभवेदर्थविशारदस्यमहार्णवंतर्तुमिवाप्लवस्य ।।।।

ప్రహస్తా, రాముని వధ నా చేత గానీ, నీ చేత గానీ, లేదా సమస్త రాక్షసుల చేత గానీ ఎలా సాధ్యం? ఆయన సర్వార్థవిశారదుడు; ఇది ఈదలేని వాడు మహాసముద్రం దాటటంలాంటిది।

Verse 12

धर्मप्रधानस्यमहारथस्यइक्ष्वाकुवंशप्रभवस्यराज्ञः ।पुरोस्यदेवाश्चतथाविधस्यकृत्येषुशक्तस्यभवन्तिमूढा ।।।।

ఇక్ష్వాకువంశజుడైన, మహారథుడైన, ధర్మాన్ని ప్రధానంగా భావించే, కార్యసాధనలో సమర్థుడైన ఆ రాజు ఎదుట దేవతలే ఒకప్పుడు మోహితులయ్యారు; మరి మీరు ఆయనకు ఎదురు ఏమి చేయగలరు?

Verse 13

तीक्ष्णानतायत्तवकङ्कपत्रादुरासदाराघवविप्रमुक्ताः ।भित्वाशरीरंप्रविशन्तिबाणाःप्रहस्ततेनैवविकत्थसेत्वम् ।।।।

ప్రహస్తా, రాఘవుడు విడిచిన పదునైన, కంకపక్షాలతో అలంకరించిన, దుర్నివార బాణాలు నీ శరీరాన్ని చీల్చి లోనికి ప్రవేశిస్తాయి; ఇది తెలిసి కూడా నీవెందుకు గొప్పలు చెబుతున్నావు?

Verse 14

भित्त्वानतावत्प्रविशन्तिकायंप्राणान्तिकास्तेऽशनितुल्यवेगाः ।शिताश्शराराघवविप्रमुक्ताःप्रहस्ततेनैवविकत्थसेत्वम् ।।।।

ప్రహస్తా, రాఘవుడు విడిచిన ఆ పదునైన బాణాలు—వజ్రసమ వేగంతో, ప్రాణాంతకంగా—ఇప్పటివరకు నీ శరీరాన్ని చీల్చి లోనికి ప్రవేశించలేదు; అందుకే నీవింకా గొప్పలు చెబుతున్నావు।

Verse 15

नरावणोनातिबलस्त्रिशीर्षोनकुम्भकर्णोऽस्यसुतोनिकुम्भः ।नचेन्द्रजिद्दाशरधिंप्रसोढुंत्वंवारणेशक्रसमंसमर्थ:।। ।।

రావణుడుగానీ, అతిబలవంతుడైన త్రిశీర్షుడుగానీ, కుంభకర్ణుని కుమారుడు నికుంభుడుగానీ, ఇంద్రజితుడుగానీ—శక్రసముడైన దాశరథిని యుద్ధంలో తట్టుకోలేరు; మరి నీవెట్లా సమర్థుడవు?

Verse 16

देवान्तकोवापिनरान्तकोवातथातिकायोऽतिरथोमहात्मा ।आकम्पनश्चाद्रिसमानसारःस्थातुंनशक्तायुधिराघवस्य ।।।।

దేవాంతకుడైనా, నరాంతకుడైనా, అలాగే అతికాయుడైనా, మహాత్ముడైన అతిరథుడైనా, పర్వతసమ దృఢుడైన ఆకంపనుడైనా—రాఘవుని ఎదుట యుద్ధంలో నిలువలేరు.

Verse 17

अयंचराजाव्यसनाभिभूतोमित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भि: ।अन्वास्यतेराक्षसनाशनार्थेतीक्ष्णःप्रकृत्याह्यसीक्षयकारी ।।।।

ఈ రాజు వ్యసనాలచే కబళింపబడ్డాడు; శత్రువుల్లా కనిపించే మీలాంటి ‘మిత్రులు’ అతనితోనే ఉంటున్నారు. స్వభావతః కఠినుడై, అవిచారిగా ప్రవర్తించి, రాక్షసనాశన దిశగా సాగుతున్నాడు.

Verse 18

अनन्तभोगेनसहस्रमूर्थ्नानागेनभीमेनमहाबलेव ।बलात्परिक्षिप्तमिमंभवन्तोराजानमुत्क्षिप्यविमोचयन्तु ।।।।

ఈ రాజు అనంత వలయాలున్న, సహస్రఫణధారి, భయంకర మహాబల నాగుడిచే బలాత్కారంగా చుట్టబడి బిగుసుకున్నాడు. మీరు అతనిని పైకి ఎత్తి, బలంతో ఆ బంధనంనుండి విడిపించండి.

Verse 19

यावद्धिकेशग्रहणातसुहृद्भि: समेत्यसर्वैःपरिपूर्णकामैः ।निगृह्यराजापरिरक्षितव्योभूतैर्यथाभीमबलैर्गृहीतः ।।।।

ఎంతవరకు అవసరమో—జుట్టు పట్టుకున్నా సరే—అన్ని హితైషి మిత్రులు కూడి, తమ ఉద్దేశం నెరవేర్చుటకు, రాజును నియంత్రించి రక్షించాలి; భయంకర బలవంతమైన భూతాలు పట్టుకున్న మనిషిని విడిపించునట్లు.

Verse 20

सुवारिणाराघवसागरेणप्रच्छाद्यमानस्तरसाभवद्भि: ।युक्तस्त्वयंतारयितुंसमेत्यकाकुत्स्थपातालमुखेपतन्सः ।।।।

మీరు వేగంగా ‘రాఘవ-సాగరం’ అనే శుభజలంతో అతనిని ముంచివేస్తున్నారు; కాకుత్స్థుడే పాతాళముఖమై అతడు అందులో పడుతున్నట్లుగా ఉంది. కనుక మీరు సమేతంగా వచ్చి అతనిని రక్షించి, ఆ అపాయంనుండి దాటించుట యుక్తము.

Verse 21

इदंपुरस्यास्यसराक्षसस्यराज्ञश्चपथ्यंससुहृज्जनस्य ।सम्यग्घिवाक्यंस्वमतंब्रवीमिनरेन्द्रपुत्रायददामपत्नीम् ।।।।

ఇది ఈ నగరానికి, సమస్త రాక్షసులకు, రాజుకు మరియు అతని సుహృదులకు హితకరమైన ఉపదేశం. నా సమ్యక్ అభిప్రాయం ఇదే—రాజపుత్రునికి అతని భార్యను తిరిగి ఇవ్వాలి.

Verse 22

परस्यवीर्यंस्वबलंचबुध्वास्थानंक्षयंचैवतथैववृद्धिम् ।तथास्वपक्षेप्यनुमृश्यबुध्वावदेत् क्षमंस्वामिहितंसमन्त्री ।।।।

శత్రువు పరాక్రమమును, తన బలమును, తన స్థితి, క్షయము, వృద్ధిని యథార్థంగా తెలిసికొని, స్వపక్ష విషయములనూ విచారించి, మంత్రి స్వామి హితమునకు తగినదైన, నిజంగా మేలైన ఉపదేశమును చెప్పవలెను।