Sarga 117

Verse 1

स उवाचमहाप्रामस्सोऽभिवाद्यप्लवङ्गमः ।रामंवचनमर्थज्ञोवरंसर्वधनुष्मताम् ।।।।

ఆ మహాప్రాజ్ఞుడైన, అర్థజ్ఞుడైన వానరుడు నమస్కరించి, సమస్త ధనుర్ధరులలో శ్రేష్ఠుడైన శ్రీరామునితో సారవంతమైన వచనమును పలికెను।

Verse 2

यन्निमित्तोऽयमारम्बःकर्मणांयःफलोदयः ।तांदेवींशोकसन्तप्तांद्रष्टुमर्हसिमैथिलीम् ।।।।

యేనిమిత్తముగా ఈ ఆరంభము జరిగినదో, యేనిమిత్తముగా కర్మఫలము ఇప్పుడు ఉదయించినదో, ఆ శోకసంతప్త దేవి మైథిలిని నీవు దర్శించవలెను।

Verse 3

साहिशोकसमाविष्टाबाष्पपर्याकुलेक्षणा ।मैथिलीविजयंश्रुत्वाद्रष्टुंत्वामभिकाङ्क्षति ।।।।

మైథిలి శోకంతో నిండిపోయి, కన్నీళ్లతో కళ్లెదుట మబ్బుగా ఉంది; మీ విజయవార్త విని మిమ్మల్ని దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో ఉంది।

Verse 4

पूर्वकात्प्रत्ययाच्चाहमुक्तोविश्वस्तयातया ।भर्तारंद्रष्टुमिच्छामिकृतार्थंसहलक्ष्मणम् ।।।।

ముందుగానే, నాపై విశ్వాసంతో, ఆమె ఇలా చెప్పింది—“లక్ష్మణునితో కూడ కృతార్థుడైన నా భర్తను నేను దర్శించాలనుకుంటున్నాను।”

Verse 5

एवमुक्तोहनुमतारामोधर्मभृतांवरः ।आगच्छत्सहसाध्यानमीषद्भाष्पपरिप्लुतः ।।।।

హనుమంతుడు ఇలా చెప్పగా, ధర్మాన్ని ధరించినవారిలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు అకస్మాత్తుగా ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు; అతని కన్నులు స్వల్పంగా కన్నీళ్లతో తడిచాయి।

Verse 6

दीर्घमुष्णंविनिःश्वस्यजगतीमवलोकयन् ।उवाचमेघसङ्काशंविभीषणमुपस्थितम् ।।।।

దీర్ఘంగా ఉష్ణ నిశ్వాసం విడిచి, చూపును భూమివైపు దించి, మేఘవర్ణుడై సమీపంలో నిలిచిన విభీషణునితో రాముడు పలికాడు।

Verse 7

दिव्याङ्गरागांवैदेहींदिव्याभरणभूषिताम् ।इहसीतांशिरःस्नातामुपस्थापयमाचिरम् ।।6.117.7।।

‘దివ్య అంగరాగాలతో అలంకరించబడిన, దివ్య ఆభరణాలతో భూషితమైన, శిరస్స్నానం చేసి శుద్ధిగా ఉన్న వైదేహి సీతను ఇక్కడికి ఆలస్యం లేకుండా తీసుకురా।’

Verse 8

एवमुक्तस्तुरामेणत्वरमाणोविभीषणः ।प्रविश्यान्तःपुरंसीतांस्त्रीभिस्स्वाभिरोचदयत् ।।।।

రాముడు ఇలా చెప్పగానే విభీషణుడు త్వరపడుతూ అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, తన సేవికా స్త్రీల ద్వారా సీతను పిలిపించాడు।

Verse 9

ततस्सीतांमहाभागांदृष्टवोवाचविभीषणः ।मूर्ध्निबद्धाञ्जलिश्रीमान्विनीतोराक्षसेश्वरः ।।।।

అప్పుడు మహాభాగ్యురాలైన సీతను చూచి, శ్రీమాన్ రాక్షసేశ్వరుడు విభీషణుడు శిరస్సుపై అంజలి బద్ధం చేసి వినయంతో పలికెను।

Verse 10

दिव्याङ्गरागावैदेहीदिव्याभरणभूषिता ।यानमारोहभद्रंतेभर्तात्वांद्रष्टुमिच्छति ।।।।

దివ్య అంగరాగముతో సుగంధితమై, దివ్యాభరణములతో అలంకృతమైన వైదేహీ! ఈ యానమును అధిరోహించు; నీకు మంగళం కలుగుగాక. నీ భర్త నిన్ను దర్శించదలచెను।

Verse 11

एवमुक्तातुवैदेहीप्रत्युवाचविभीषणम् ।अस्नात्वाद्रष्टुमिच्छामिभर्तारंराक्षसेश्वर ।।।।

ఇట్లు పలికినపుడు వైదేహీ విభీషణునితో పలికెను—హే రాక్షసేశ్వరా! నేను స్నానము చేయకుండానే నా భర్తను దర్శించదలచితిని।

Verse 12

तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाप्रत्युवाचविभीषणः ।यथाहरामोभहर्तातेतत्तथाकर्तुमार्हसिमार्हसि ।।।।

ఆమె వచనము విని విభీషణుడు పలికెను—నీ భర్త శ్రీరాముడు యథా ఆజ్ఞాపించెనో, తథా నీవు చేయవలెను।

Verse 13

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीपतिदेवता ।भर्तृभक्त्यावृतासाध्वीतथेतिप्रत्यभाषत ।।।।

ఆయన వాక్యము విని, పతినే దేవుడిగా భావించే మైథిలి, భర్తృభక్తితో ఆవరితమైన ఆ సతీమణి—“తథాస్తు” అని ప్రత్యుత్తరమిచ్చింది.

Verse 14

ततस्सीतांशिरःस्नातांसंयुक्तांप्रतिकर्मणा ।महार्हाभरणोपेतांमहार्हाम्बरधारिणीम् ।।।।आरोप्यशिबिकांदीप्तांपरार्घ्याम्बरसम्वृताम् ।राक्षसैर्भहुभिर्गुप्तामाजहारविभीषणः ।।।।

అనంతరం విభీషణుడు సీతమ్మకు శిరస్స్నానం చేయించి, విధివిధానంగా అలంకారం చేయించాడు. ఆమె అమూల్య ఆభరణాలతో విరాజిల్లుతూ, అమూల్య వస్త్రాలు ధరించి ఉండగా, పరమ విలువైన వస్త్రాలతో కప్పబడిన ప్రకాశవంతమైన శిబికలో ఆమెను ఎక్కించి, అనేక రాక్షసుల కాపలాతో (శ్రీరాముని సమీపానికి) తీసుకొచ్చాడు.

Verse 15

ततस्सीतांशिरःस्नातांसंयुक्तांप्रतिकर्मणा ।महार्हाभरणोपेतांमहार्हाम्बरधारिणीम् ।।6.117.14।।आरोप्यशिबिकांदीप्तांपरार्घ्याम्बरसम्वृताम् ।राक्षसैर्भहुभिर्गुप्तामाजहारविभीषणः ।।6.117.15।।

అనంతరం విభీషణుడు సీతమ్మకు శిరస్స్నానం చేయించి, విధివిధానంగా అలంకారం చేయించాడు. ఆమె అమూల్య ఆభరణాలతో విరాజిల్లుతూ, అమూల్య వస్త్రాలు ధరించి ఉండగా, పరమ విలువైన వస్త్రాలతో కప్పబడిన ప్రకాశవంతమైన శిబికలో ఆమెను ఎక్కించి, అనేక రాక్షసుల కాపలాతో (శ్రీరాముని సమీపానికి) తీసుకొచ్చాడు.

Verse 16

सोऽभिगम्यमहात्मानंज्ञातावपिध्यानमास्थितम् ।प्रणतश्चप्रहृष्टश्चप्राप्तांसीतांन्यवेदयत् ।।।।

అతడు మహాత్ముని సమీపానికి వెళ్లి, ఆయన ధ్యాననిమగ్నుడై ఉన్నాడని గ్రహించి, నమస్కరించి ఆనందంతో సీత వచ్చిందని నివేదించాడు.

Verse 17

तामागतामुपश्रुत्यरक्षोगृहचिरोषिताम् ।हर्षोदैन्यंच रोषश्चत्रयंराघवमाविशत् ।।।।

రాక్షసగృహంలో దీర్ఘకాలం నివసించిన సీత వచ్చిందని విని, రాఘవుని ఒకేసారి మూడు భావాలు ఆవరించాయి—హర్షం, దైన్యం, రోషం.

Verse 18

ततःपार्श्वगतंदृष्टवासविमर्शंविचारयन् ।विभीषणमिदंवाक्यमहृष्टोराघवोऽब्रवीत् ।।।।

అప్పుడు రాఘవుడు—అసంతృప్తితో, ఆలోచనతో విచారిస్తూ—పక్కనే ఉన్న విభీషణుని చూసి ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 19

राक्षसाधिपतेसौम्यनित्यंमद्विजयेरत ।वैदेहीसंनिकर्षंमेशीघ्रंसमुपगच्छतु ।।।।

హే సౌమ్య రాక్షసాధిపతీ, నిత్యం నా విజయమునే కోరువాడా—వైదేహిని త్వరగా నా సన్నిధికి తీసికొని రమ్ము।

Verse 20

तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवस्यविभीषणः ।तूर्णमुत्सारणंतत्रकारयामासधर्मवित् ।।।।

రాఘవుని ఆ వచనము విని ధర్మవేత్త విభీషణుడు అక్కడ తక్షణమే జనసమూహాన్ని తొలగింపజేసెను।

Verse 21

कञ्चुकोष्णीषिणस्तत्रवेत्रजर्जरपाणयः ।उत्सारयन्तस्तान्योधान्समन्तात् परिचक्रमुः ।।।।

అక్కడ కంచుకములు, ఉష్ణీషములు ధరించి, చేతులలో దండములు పట్టిన వారు చుట్టూరా తిరుగుచు యోధులను వెనుకకు తొలగించిరి।

Verse 22

ऋक्षाणांवानराणां च राक्षसानां च सर्वशः ।वृन्दान्युत्सार्यमाणानिदूरमुत्तस्थुरन्ततः ।।।।

ఋక్షముల, వానరముల, రాక్షసముల గుంపులు అన్నిచోట్ల నుండి తొలగింపబడి, చివరకు ఆ స్థలమునుండి దూరంగా నిలిచిరి।

Verse 23

तेषामुत्सार्यमाणानांनिःस्वनःसुमहानभूत् ।वायुनोद्धूयामानस्यसागरस्येवनिःस्वनः ।।।।

వారిని వెనక్కు తరిమివేస్తుండగా మహా ఘోరమైన నాదం ఉద్భవించింది—గాలిచేత ఉద్ధూతమైన సముద్ర గర్జనవలె।

Verse 24

उत्सार्यमाणान् दृष्टवाथजगत्यांजातसम्भ्रमान् ।दाक्षिण्यात्तदमर्षाच्चवारयामासराघवः ।।।।

ప్రజలను తరిమివేస్తుండగా వారు భీతితో కలవరపడటం చూచి, రాఘవుడు దాక్షిణ్యంతోను, ఆ విధానంపై అమర్షంతోను, వారిని ఆపివేశాడు।

Verse 25

संरम्बश्चाब्रवीद्रामश्चक्षुषाप्रदहन्निव ।विभीषणंमहाप्राज्ञंसोपालम्बमिदंवचः ।।।।

కోపావేశంతో, కళ్లతోనే దహింపజేస్తున్నట్లుగా, రాముడు మహాప్రాజ్ఞుడైన విభీషణునితో ఉపాలంభభరితమైన ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 26

किमर्थंमामनादृत्यक्लिश्यतेऽयंत्वयाजनः ।निवर्तयैनमुद्योगंजनोऽयंस्वजनोमम ।।।।

‘నన్ను అవమానించి ఈ ప్రజలను నీవెందుకు కష్టపెడుతున్నావు? ఈ కలకలాన్ని ఆపు—ఈ ప్రజలు నా స్వజనులే.’

Verse 27

न गृहाणि न वस्त्राणि न प्राकारास्तिरस्क्रिया ।नेदृशाराजसत्कारावृत्तमावरणंस्त्रियाः ।।।।

‘స్త్రీకి రక్షణగా గృహములు కావు, వస్త్రములు కావు, ప్రాకారములు కావు, తెరలు కావు; ఇలాంటి రాజసత్కారములు, ఆవర్తనములూ ఆమెకు నిజమైన కవచం కావు.’

Verse 28

व्यसनेषु न कृच्छ्रेषु न युद्धेषुस्वयंवरे ।न क्रतौनोविवाहेवादर्शनंदूष्यतेस्त्रियाः ।।।।

విపత్తులో గాని కష్టకాలంలో గాని, యుద్ధంలో, స్వయంవరంలో, యజ్ఞంలో లేదా వివాహంలో—స్త్రీ ప్రజల ముందర దర్శనమివ్వడం దోషముగా పరిగణింపబడదు।

Verse 29

सैषाविपद्गताचैवकृच्छ्रेव च महतिस्थिता ।दर्शनेनास्तिदोषोऽस्यामत्समीपेविशेषतः ।।।।

ఆమె నిజంగా విపత్తులో పడింది, మహా కష్టంలో నిలిచింది; ఆమె దర్శనంలో దోషమేమీ లేదు—ప్రత్యేకించి నా సమీపంలో।

Verse 30

विसृज्यशिबिकांतस्मात्पद्भ्यामेवोपसर्पतु ।समीपेममवैदेहींपश्यन्त्वेतेवनौकसः ।।।।

కాబట్టి శిబికను విడిచి, వైదేహి పాదయాత్రగా నా సమీపానికి రావాలి; ఈ వనవాసి వానరులు నా సన్నిధిలో ఆమెను దర్శించుగాక।

Verse 31

एवमुक्तस्तुरामेणसविमर्शोविभीषणम् ।रामस्योपानयसतीतांसन्निकर्षंविनीतवत् ।।।।

రాముడు ఇలా ఆజ్ఞాపించగా, ఆలోచించి, విభీషణుడు వినయంతో సీతను రాముని సన్నిధికి తీసుకొచ్చాడు।

Verse 32

ततोलक्ष्मणसुग्रीवौहनूमांश्चप्लवङ्गमः ।निशम्यवाक्यंरामस्यबभूवुर्व्यथिताभृशम् ।।।।

అప్పుడు రాముని మాటలు విని లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, వానరుడు హనుమంతుడు అత్యంతంగా వ్యథ చెందారు।

Verse 33

कलत्रनिरपेक्ष्षैश्चइङ्गितैरस्यदारुणैः ।अप्रीतमिवसीतायांतर्कयन्तिस्मराघवम् ।।।।

అతని కఠినమైన, భార్యను లెక్కచేయనట్టున్న సంకేతాలను చూసి, రాఘవుడు సీతపై అసంతుష్టుడేమో అని వారు తర్కించారు।

Verse 34

लज्जयात्ववलीयन्तीस्वेषुगात्रेषुमैथिली ।विभीषणेनानुगताभर्तारंसाभ्यवर्तत ।।।।

లజ్జతో తనలో తానే సంకుచితమవుతూ మైథిలి, విభీషణుడు వెంట రాగా, తన భర్త సమీపానికి చేరింది।

Verse 35

विस्मयाच्छप्रहर्षाच्चस्नेहाच्चपतिदेवता ।उदैक्षतमुखंभर्तुःसौम्यंसौम्यतरानना ।।।।

విస్మయం, హర్షం, స్నేహం కలగలిసి, భర్తనే దేవుడిగా భావించే పతిదేవత సీత తన భర్త యొక్క సౌమ్యమైన ముఖాన్ని దర్శించింది; ఆమె ముఖం మరింత సౌమ్యంగా ప్రకాశించింది।

Verse 36

अथसमपनुदन्मनःक्लमंसासुचिरमदृष्टमुदीक्ष्यवैप्रियस्य ।वदनमुदितचन्द्रपूर्णकान्तंविमलशशाङ्कनिभाननातदानीम् ।।।।

అప్పుడు నిర్మల చంద్రుని వంటి ముఖముగల సీత, ఎంతోకాలం చూడని ప్రియుని ముఖాన్ని—కొత్తగా ఉదయించిన పూర్ణచంద్రుని కాంతితో ప్రకాశించేదాన్ని—నిరీక్షించగానే హృదయక్లేశం తొలగిపోయింది; ఆ క్షణంలో ఆమె ముఖమూ నిష్కలంక చంద్రునిలా వెలిగింది।