Sarga 116

Verse 1

इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।प्रविवेशपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचरैः ।।6.116.1।।

ఇట్లు ఆజ్ఞ పొందిన మారుతాత్మజ హనుమంతుడు, రాక్షసులచే పూజింపబడుతూ లంకాపురిలో ప్రవేశించాడు.

Verse 2

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

లంకాపురిలో ప్రవేశించి, నిశాచరులచే పూజింపబడుతూ, విభీషణుని అనుమతి పొందిన హనుమాన్ తరువాత వృక్షవాటికకు వెళ్లాడు। విధిపూర్వకంగా ఉద్యానంలో ప్రవేశించి, సీతకు తెలిసిన ఆ వానరుడు ఆమెను చూచెను—స్నానం చేయని, క్షీణించిన, భయభ్రాంతురాలైన, రోహిణీదేవిలా। ఆమె వృక్షమూలంలో ఆనందరహితంగా కూర్చుండగా, రాక్షసీ స్త్రీలు చుట్టుముట్టి ఉన్నారు; అప్పుడు హనుమాన్ వినయంతో దగ్గరకు వెళ్లి, ప్రణామం చేసి, అభివాదం చేసి, నిశ్శబ్దంగా అక్కడే నిలిచెను।

Verse 3

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

లంకాపురిలో ప్రవేశించి, నిశాచరులచే పూజింపబడుతూ, విభీషణుని అనుమతి పొందిన హనుమాన్ తరువాత వృక్షవాటికకు వెళ్లాడు। విధిపూర్వకంగా ఉద్యానంలో ప్రవేశించి, సీతకు తెలిసిన ఆ వానరుడు ఆమెను చూచెను—స్నానం చేయని, క్షీణించిన, భయభ్రాంతురాలైన, రోహిణీదేవిలా। ఆమె వృక్షమూలంలో ఆనందరహితంగా కూర్చుండగా, రాక్షసీ స్త్రీలు చుట్టుముట్టి ఉన్నారు; అప్పుడు హనుమాన్ వినయంతో దగ్గరకు వెళ్లి, ప్రణామం చేసి, అభివాదం చేసి, నిశ్శబ్దంగా అక్కడే నిలిచెను।

Verse 4

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

లంకాపురిలో ప్రవేశించి, నిశాచరులచే పూజింపబడుతూ, విభీషణుని అనుమతి పొందిన హనుమాన్ తరువాత వృక్షవాటికకు వెళ్లాడు। విధిపూర్వకంగా ఉద్యానంలో ప్రవేశించి, సీతకు తెలిసిన ఆ వానరుడు ఆమెను చూచెను—స్నానం చేయని, క్షీణించిన, భయభ్రాంతురాలైన, రోహిణీదేవిలా। ఆమె వృక్షమూలంలో ఆనందరహితంగా కూర్చుండగా, రాక్షసీ స్త్రీలు చుట్టుముట్టి ఉన్నారు; అప్పుడు హనుమాన్ వినయంతో దగ్గరకు వెళ్లి, ప్రణామం చేసి, అభివాదం చేసి, నిశ్శబ్దంగా అక్కడే నిలిచెను।

Verse 5

दृष्टवासमागतंदेवीहनूमन्तंमहाबलम् ।तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ।।6.116.5।।

మహాబలుడైన హనుమంతుడు వచ్చి చేరినదాన్ని చూసి దేవి (సీత) మొదట మౌనంగా నిలిచింది; తరువాత అతనిని చూసి గుర్తుపట్టి హర్షంతో పరవశించింది।

Verse 6

सौम्यंतस्यामुखंदृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.116.6।।

ఆమె సౌమ్యమైన ముఖాన్ని చూచి వానరశ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు రాముని సందేశమంతటిని చెప్పుటకు ఆరంభించాడు।

Verse 7

वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ।।6.116.7।।

‘వైదేహీ! రాముడు కుశలమే—సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడుతో కూడి; విభీషణుని సహాయంతో, వానరబలములతో సహితుడై ఉన్నాడు।’

Verse 8

कुशलंचाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ।।6.116.8।।निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।

‘దేవీ! ఆయన మీ కుశలాన్ని అడుగుచున్నాడు. విభీషణుని సహాయంతో, వానరులతో కూడిన రాముడు—కార్యసిద్ధుడు, శత్రుహంత, అమిత్రజితుడు—విజయం పొందాడు; పరాక్రమవంతుడైన లక్ష్మణుడు రావణుని వధించాడు।’

Verse 9

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

‘దేవీ! నేను నీకు ప్రియమైన వార్తను తెలియజేస్తున్నాను; మరల నిన్ను గౌరవిస్తున్నాను. హే ధర్మజ్ఞే సీతా! నీ ప్రభావముచేతనే మహారాముడు యుద్ధంలో ఈ మహావిజయాన్ని పొందాడు. నీవు శాంతిగా ఉండు; శోకజ్వరం తొలగిపోవుగాక।’

Verse 10

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

దేవీ! నీకు ప్రియవార్తను తెలియజేస్తున్నాను; మరల నిన్ను సత్కరిస్తున్నాను. ధర్మజ్ఞ సీతా! నీ ప్రభావమువలన మహారాముడు యుద్ధంలో ఈ విజయాన్ని పొందెను. నీవు నిశ్చింతగా ఉండు; జ్వరదుఃఖం తొలగుగాక.

Verse 11

रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ।।6.116.11।।प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुंमहोदधौ ।

శత్రువు రావణుడు హతుడయ్యెను, లంక కూడా వశమైంది. నీ విమోచనార్థం నేను నిద్రలేక ధైర్యంగా నిలిచితిని; మహాసముద్రంపై సేతువు కట్టి ఈ ప్రతిజ్ఞ నెరవేరింది.

Verse 12

सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ।।6.116.12।।विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदंकृतम् ।

నీవు రావణాలయంలో ఉన్నావని కలవరపడవలసిన అవసరం లేదు. లంకాధిపత్యం ఇప్పుడు విభీషణుని అధీనంలో ఉంచబడింది.

Verse 13

तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ।।6.116.13।।अयंचाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।

కాబట్టి నీవు నిశ్చింతగా ధైర్యంగా ఉండు; నీవు స్వగృహంలో ఉన్నట్లే. ఇంకా విభీషణుడు కూడా హర్షంతో, నీ దర్శనానికి ఉత్సుకతతో, ఇక్కడికి వస్తున్నాడు।

Verse 14

एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ।।6.116.14।।प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।

ఇలా చెప్పబడగానే చంద్రవదన సీత లేచి నిలిచింది; ఆనందంతో గొంతు ఆడక, ఆమె మాట పలకలేకపోయింది।

Verse 15

ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ।।6.116.15।।किंत्वंचिन्तयसेदेविकिं च मांनाभिभाषसे ।

అప్పుడు వానరశ్రేష్ఠుడు హనుమంతుడు సీత సమాధానం ఇవ్వకపోవడం చూసి అన్నాడు— “దేవీ, నీవు ఏమి ఆలోచిస్తున్నావు? నాతో ఎందుకు మాట్లాడటం లేదు?”

Verse 16

एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ।।6.116.16।।अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।

హనుమంతుడు ఇలా అనగా ధర్మమార్గంలో స్థిరమైన సీత పరమానందంతో, కన్నీళ్లతో గద్గదమైన వాణితో పలికింది।

Verse 17

प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ।।6.116.17।।प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।

భర్త విజయానికి నిశ్చయాన్ని ఇచ్చే ఈ వార్త వినడం నాకు ఎంతో ప్రియం. ఇది విని నేను ఆనందావేశంలో క్షణమాత్రం మాటలేని దానిగా అవుతాను।

Verse 18

न हिपश्यामिसदृशंचिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ।।6.116.18।।मप्रतियाब्यानकस्येहदातुंप्रत्यभिनन्दनम् ।

హే వానరా! నేను ఎంత ఆలోచించినా, నీ హర్షకరమైన వార్తకు ప్రతిగా కృతజ్ఞతా-చిహ్నంగా ఇవ్వదగిన తగిన బహుమతి ఇక్కడ నాకు కనబడటం లేదు।

Verse 19

नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ।।6.116.19।।सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।

హే సౌమ్య వానరా! ఈ భూమిలోనూ నీ ప్రియవార్తకు తగినదైనదేమీ నాకు కనిపించదు; అది నీకు ఇచ్చినపుడే నాకు నిజమైన సంతోషం కలుగుతుంది।

Verse 20

हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ।।6.116.20।।राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।

బంగారం గానీ శ్రేష్ఠ స్వర్ణం గానీ, నానావిధ రత్నాలు గానీ, మూడు లోకాల రాజ్యమూ గానీ—నీవు పలికిన వాక్యానికి సమానమవు; ఇవేవీ దానికి తగినవి కావు।

Verse 21

एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ।।6.116.21।।प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

వైదేహి ఇలా పలికినప్పుడు, ఆ వానరుడు ఆనందంతో అంజలి ఘటించి, సీతమ్మ ఎదుట నిలిచి ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు।

Verse 22

भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिण: ।।6.116.22।।स्निग्धमेवंविधंवाक्यंत्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।

హే అనిందితా! భర్తకు ప్రియమూ హితమూ కోరుతూ, ఆయన విజయాన్ని ఆకాంక్షించే నీవే—ఇలాంటి స్నేహపూర్వక వాక్యాలు పలకటానికి అర్హురాలివి।

Verse 23

तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ।।6.116.23।।रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।

హే సౌమ్యే! నీ ఈ వచనం సారవంతమై స్నిగ్ధమై ఉంది; అది నానావిధ రత్నరాశులకన్నా, దేవరాజ్యముకన్నా కూడా అధికంగా విశిష్టమైంది।

Verse 24

अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ।।6.116.24।।हतशत्रुंविजयिनंरामंपश्यामिसुस्थितम् ।

శత్రువును హతమార్చి విజయం పొందిన, సుస్థిరంగా ప్రతిష్ఠితుడైన రాముని నేను ఇప్పుడు చూస్తున్నాను; అందువల్ల నాకు నిజంగా దేవరాజ్యముతో సమానమైన అన్ని వరాలు పొందినట్టుగా అనిపిస్తోంది।

Verse 25

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ।।6.116.25।।ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।

అతని మాటలు విని జనకనందిని మైథిలి, తరువాత పవనపుత్రునితో మరింత శుభప్రదమైన వాక్యాలను పలికింది।

Verse 26

अतिलक्षणसम्पन्नंमाधुर्यगुणभूषितम् ।।6.116.26।।बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तंत्वमेवार्हसिभाषितुम् ।

నీ వాక్యం ఉత్తమ లక్షణాలతో సమృద్ధిగా, మాధుర్యగుణంతో అలంకృతంగా ఉంది; అష్టాంగసంపన్నమైన బుద్ధితో యుక్తుడవై, నిజంగా మాట్లాడటానికి అర్హుడు నీవే।

Verse 27

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

నీవు వాయుదేవుని ప్రశంసనీయ కుమారుడవు, పరమధార్మికుడవు. బలం, శౌర్యం, శ్రుతి-జ్ఞానం, సత్త్వం, విక్రమం, ఉత్తమ దాక్ష్యం; తేజస్సు, క్షమ, ధృతి, స్థైర్యం, వినయం—సందేహం లేకుండా ఇవీ ఇంకా అనేక సద్గుణాలూ నీలోనే ప్రకాశిస్తున్నాయి.

Verse 28

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

అప్పుడు హనుమంతుడు—అసంభ్రాంతుడై వినయంతో—హర్షంతో అంజలి పట్టి సీతమ్మ ఎదుట నిలిచి ఆమెతో మళ్లీ పలికెను.

Verse 29

अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ।।6.116.29।।प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

అప్పుడు హనుమంతుడు—అసంభ్రాంతుడై వినయంతో—హర్షంతో అంజలి పట్టి సీతమ్మ ఎదుట నిలిచి ఆమెతో మళ్లీ పలికెను.

Verse 30

इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ।।6.116.30।।हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वंतर्जितापुरा ।

నీవు అనుమతిస్తే, ఇంతకు ముందు నిన్ను బెదిరించి బాధించిన ఈ రాక్షసీ స్త్రీలందరినీ నేను సంహరించదలచుకున్నాను.

Verse 31

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

దేవి, పతిదేవతను ఆశ్రయించిన నీవు అశోకవనికకు వెళ్లి క్లేశపడుచుండగా—ఇక్కడ నేను విన్నాను: వికృత ముఖాలైన, క్రూరాచారులైన, భయంకర రూపములైన, అత్యంత క్రూరదృష్టిగల రాక్షసీ స్త్రీలు రావణాజ్ఞతో మళ్లీ మళ్లీ కఠిన వాక్యాలు పలికిరని.

Verse 32

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

హే దేవీ! పతివ్రతయైన నిన్ను అశోకవనికకు తీసికొని వెళ్లి ఎలా బాధించారో నేను ఇక్కడే విన్నాను. భయంకర రూపాచారములు గల, క్రూరమైన, అత్యంత భయానక నేత్రములు గల, వికృత ముఖములైన ఆ రాక్షసీ స్త్రీలు రావణాజ్ఞచేత మళ్లీ మళ్లీ కఠిన వాక్యములతో నిన్ను బెదిరించిరి.

Verse 33

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

వారు వికృతమైన, వికరాళమైన ఆకారములు గలవారు; అత్యంత క్రూరులు, భయంకర కేశములు మరియు ఉగ్ర దృష్టి గలవారు.

Verse 34

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

నేను ఈ అత్యంత దారుణమైన రాక్షసీ స్త్రీలను నానావిధమైన ప్రహారములతో సంహరించదలచుకున్నాను; వారి క్రూరత్వం వర్ణనాతీతం. దయచేసి నాకు ఈ వరం ప్రసాదించు—అనుమతి ఇవ్వు.

Verse 35

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

ముష్టులతో, మడమల ప్రహారాలతో, విశాలమైన భుజబలంతో, జంఘా-మోకాళ్ల దెబ్బలతో, అలాగే దంతముల పీడనంతో—

Verse 36

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

చెవులను ముక్కులను కొరికివేయుటచేతను, తలవెండ్రుకలను పీకివేయుటచేతను, భయముచే ఎండిపోయిన ముఖములు గలవారై ఉండునట్లుగా, వారిని చీల్చివేయుటచేతను, కొట్టుటచేతను నేను వారిని చంపగోరుచున్నాను.

Verse 37

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

ఎముకలు, మెడలు, భుజములు, పక్కటెముకలు విరిగిపోయిన శరీరములతో, నీకు అపకారము చేసిన వారిని పడగొట్టి చంపాలని నేను కోరుకొనుచున్నాను.

Verse 38

एवंप्रहारैर्बहुभिःसंप्प्रहार्ययशस्विनि ।घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वंतर्जितापुरा ।।6.116.38।।

ఓ యశస్వినీ! పూర్వము నిన్ను భయపెట్టిన ఆ భయంకరమైన రూపము గల రాక్షసస్త్రీలను, అనేక విధములైన దెబ్బలతో కొట్టి నేను చంపివేసెదను.

Verse 39

इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।हनूमन्तमुवाचेदंचिन्तयित्वाविमृश्य च ।।6.116.39।।

హనుమంతుడు ఈ విధముగా పలుకగా, దీనులయందు వాత్సల్యము గల ఆ సీత, ఆలోచించి, విమర్శించి హనుమంతునితో ఇట్లు పలికెను.

Verse 40

राजसंश्रयवश्यानांकुर्वतीनांपराज्ञया ।विधेयानां च दासीनांकःकुप्यद्वानरोत्तम ।।6.116.40।।

హే వానరశ్రేష్ఠా! రాజాశ్రయమున ఉండి రాజాధీనులై, ఇతరుల ఆజ్ఞ ప్రకారమే నడుచుకొనవలసిన దాసీలపై ఎవరు కోపపడగలరు?

Verse 41

भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ।।6.116.41।।

భాగ్యవైషమ్య దోషముచేతను, పూర్వం నేను చేసిన దుష్కృతముచేతను ఇది నాకు సంభవించింది. మనిషి తన స్వకర్మఫలాన్ని తప్పక అనుభవించవలసిందే.

Verse 42

मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।प्राप्तव्यंतुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ।।6.116.42।।दासीनांरावणस्याहंमर्षयामीहदुर्बला ।

అలా అనకుము, హే మహాబాహో! ఇది దైవవిధానముచే నిర్ణయమైన పరమ గతి. పరిస్థితుల బలముచేత నాకు ఇది అనుభవించవలసిందే అని నేను నిశ్చయించుకున్నాను. ఇక్కడ అసహాయురాలనై రావణుని దాసీలను నేను క్షమిస్తున్నాను.

Verse 43

आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ।।6.116.43।।हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनंमारुतात्मज ।

ఇక్కడ రాక్షసాధిపతి ఆజ్ఞచేత రాక్షసీలు నన్ను బెదిరించేవారు. ఇప్పుడు అతడు హతుడైనందున, హే మారుతాత్మజా, వారు ఇక నన్ను బెదిరించరు.

Verse 44

अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ।।6.116.44।।ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितंनिबोधप्लवङ्गम ।

హే ప్లవంగమా! వ్యాఘ్రసన్నిధిలో ఒక ఋక్షుడు పాడిన, ధర్మసమ్మతమైన ప్రాచీన శ్లోకం ఒకటి ఉంది; దానిని వినుము.

Verse 45

न पर: पापमादत्तेपरेषांपापकर्मणाम् ।।6.116.45।।समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।

సజ్జనుడు ఇతరుల పాపకర్మలను చూసి తానూ పాపాన్ని ఆశ్రయించడు. సమయానుసారం సదాచారమును, సత్పథమును కాపాడాలి; ఉత్తమ శీలమే నిజమైన అలంకారం.

Verse 46

पापानांवाशुभानांवावधार्हाणांप्लवङ्गम ।।6.116.46।।कार्यंकरुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।

హే ప్లవంగమా! వారు పాపులైనా పుణ్యులైనా, వధార్హులైనా సరే—ఆర్యుడు కరుణతోనే వ్యవహరించాలి; ఎవరిపట్లనూ అపరాధం చేయకూడదు.

Verse 47

लोकहिंसाविहाराणांरक्षसांकामरूपिणाम् ।।6.116.47।।कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।

లోకహింసలో విహరించే, ఇష్టానుసారం రూపం ధరించే రాక్షసులు పాపాలు చేసినా, ప్రతిగా అశోభనమైన కార్యం చేయకూడదు.

Verse 48

एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ।।6.116.48।।प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।

సీత ఇలా పలికినప్పుడు, వాక్యనిపుణుడైన హనుమంతుడు ఆ యశస్వినీ రామపత్నీ సీతకు తదుపరి ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

Verse 49

युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ।।6.116.49।।प्रतिसन्दिशमांदेवि गमिष्येयत्रराघवः ।

దేవీ! మీరు రామునికి యథార్థమైన, యశస్వినీ ధర్మపత్నివి. నాకు సందేశం ఇచ్చి పంపండి; రాఘవుడు ఉన్న చోటుకు నేను వెళ్తాను.

Verse 50

एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ।।6.116.50।।साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।

హనుమంతుడు ఇలా చెప్పగా వైదేహి జనకాత్మజ పలికింది—“హే వానరోత్తమా, నా భర్తను దర్శించుకోవాలని ఉంది।”

Verse 51

तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ।।6.116.51।।हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदंमहामतिः ।

ఆమె మాటలు విని పవనాత్మజుడైన హనుమంతుడు, మహామతి, మైథిలిని హర్షింపజేయాలని మళ్లీ ఈ వాక్యాన్ని పలికాడు।

Verse 52

पूर्णचन्द्राननंरामंद्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ।।6.116.52।।स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।

హే ఆర్యే, నీవు ఇప్పుడు పూర్ణచంద్రవదనుడైన శ్రీరాముణ్ని లక్ష్మణునితో కలిసి దర్శిస్తావు—మిత్రుల పట్ల స్థిరుడు, శత్రువులను సంహరించినవాడు; శచీ దేవేంద్రుని దర్శించినట్లుగా।

Verse 53

तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ।।6.116.53।।आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।

ఇలా చెప్పి, సాక్షాత్తు శ్రీలక్ష్మిలా రాజసంగా ప్రకాశించే సీతను ఉద్దేశించి, మహావేగుడైన హనుమంతుడు రాఘవుడు ఉన్న చోటుకు వేగంగా చేరాడు।

Verse 54

అప్పుడు వానరశ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు తక్షణమే ఇంద్రసమ తేజస్సుగల రాఘవునికి సీతాదేవి ఇచ్చిన ప్రత్యుత్తరాన్ని అదే క్రమంలో, అదే పదాలతో యథాతథంగా నివేదించాడు।