Sarga 105

Verse 1

स तेनतुतदाक्रोधात्काकुत्स्थेनार्दितोरणे ।रावणस्समरश्लाघिमहाक्रोधामुपागमत् ।।।।

అప్పుడు యుద్ధంలో క్రోధోద్ధతుడైన కాకుత్స్థ రామునిచే గాయపడిన, సమరశౌర్యాన్ని గొప్పగా చెప్పుకునే రావణుడు మహాక్రోధంలో మునిగిపోయాడు।

Verse 2

स दीप्तनयनोरोषाच्चापमायाम्यवीर्यवान् ।अभ्यर्दयत्सुसङ्कृद्धोराघवंपरमाहवे ।।।।बाणधारसहस्रैस्तैस्सतोयदइवाम्बरात् ।राघवंरावणोबाणैस्तटकमिवपूरयन् ।।।।

అప్పుడు కోపంతో జ్వలించే నేత్రాలుగల పరాక్రమశాలి రావణుడు ధనుస్సును బిగించి, ఆ పరమ యుద్ధంలో అత్యంత క్రుద్ధుడై రాఘవునిపై ఉగ్రంగా దాడి చేశాడు. ఆకాశం నుండి జలధారల వలె వేలాది బాణవర్షాన్ని కురిపిస్తూ, వానతో చెరువు నిండినట్లు రాముని చుట్టూ బాణాలతో నింపసాగెను.

Verse 3

स दीप्तनयनोरोषाच्चापमायाम्यवीर्यवान् ।अभ्यर्दयत्सुसङ्कृद्धोराघवंपरमाहवे ।।6.105.2।।बाणधारसहस्रैस्तैस्सतोयदइवाम्बरात् ।राघवंरावणोबाणैस्तटकमिवपूरयन् ।।6.105.3।।

అప్పుడు రావణుడు ఆకాశం నుండి వర్షమేఘాల జలధారలవలె వేలాది బాణధారలను కురిపించి, రాఘవుని చుట్టూ ఉన్న ఆకాశప్రదేశాన్ని శరాలతో నింపెను—నీటితో చెరువును నింపినట్లుగా।

Verse 4

पूरितःशरजालेनधनुर्मुक्तेनसम्युगे ।महागिरिरिवाकम्प्यःकाकुत्स्थो न प्रकम्पते ।।।।

సమరంలో ధనుస్సు నుండి విడిచిన శరజాలంతో కప్పబడినప్పటికీ కాకుత్స్థుడు కంపించలేదు; మహాపర్వతంలా అచలంగా నిలిచెను।

Verse 5

स शरैश्शरजालानिवारयन् समरेस्थितः ।गभस्तीनिवसूर्यस्यप्रतिजग्राहवीर्यवान् ।।।।

ఆ వీరుడు సమరంలో స్థిరంగా నిలిచి, తన శరాలతో ఆ శరజాలాలను అడ్డుకొని, సూర్యకిరణాలవలె వాటిని సహించెను।

Verse 6

ततश्शरसहस्राणिक्षिप्रहस्तोनिशाचरः ।निजघानोरसिक्रुद्धोराघवस्यमहात्मनः ।।।।

అనంతరం శీఘ్రహస్తుడైన నిశాచరుడు క్రోధంతో మహాత్ముడైన రాఘవుని వక్షస్థలంపై వేల బాణాలతో ఘాతము చేసెను।

Verse 7

स शोणितसमादिग्धस्समरेलक्ष्मणाग्रजः ।दृष्टःफुल्लइवारण्येसुमहान् किंशुकद्रुमः ।।।।

ఆ సమరంలో రక్తంతో పూర్తిగా లేపితుడైన లక్ష్మణాగ్రజుడు, అరణ్యంలో పుష్పించిన మహావిశాల కింశుక వృక్షంలా కనిపించెను।

Verse 8

शराभिघातसम्रब्दःसोऽभिजग्राहसायकान् ।काकुत्स्थ: सुमहातेजायुगान्तादित्यतेजसः ।।।।

బాణాఘాతంతో ఉగ్రుడైన సుమహాతేజస్సు కాకుత్స్థుడు, యుగాంత సూర్యుని వంటి కాంతితో మండే తన శరాలను పట్టుకొనెను।

Verse 9

ततोऽन्योन्यंसुसम्रब्धौतावुभौरामरावणौ ।शरान्धकारेसमरेनोपलक्ष्यतांतदा ।।।।

తదనంతరం సమరంలో బాణాంధకారం వ్యాపించగా, పరస్పరం ఉగ్రంగా శరవర్షం చేసుకొనుచున్న రామరావణులు ఆ సమయంలో ఒకరినొకరు కనిపెట్టలేకపోయిరి।

Verse 10

ततःक्रोधसमाविष्टोरामोदशरथात्मजः ।उवाचरावणंवीरःप्रहस्यपरुषंवचः ।।।।

అప్పుడు క్రోధంతో ఆవిష్టుడైన దశరథపుత్రుడు వీర రాముడు నవ్వుతూ రావణునితో కఠినమైన మాటలు పలికాడు।

Verse 11

ममभार्याजनस्थानादज्ञानाद्राक्षसाधम ।हृतातेविवशायस्मात्तस्मात्त्वंनासिवीर्यवान् ।।।।

అధమ రాక్షసా! జనస్థానమున నా భార్యను, ఆమె అశక్తగా అజ్ఞానంగా ఉన్నప్పుడు నీవు అపహరించితివి; అందువల్ల నీవు నిజమైన వీరుడని చెప్పుకోలేవు।

Verse 12

मयाविरहितांदीनांवर्तमानांमहावने ।वैदेहींप्रसभंहृत्वाशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

నన్ను విడిచి దుఃఖితగా మహావనంలో నివసిస్తున్న వైదేహిని బలవంతంగా అపహరించి, నీవు ‘నేనే శూరుడను’ అని అనుకుంటున్నావా?

Verse 13

स्त्रीषुशूरविनाथासुपरदाराभिमर्शक ।कृत्वाकापुरुषंकर्मशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

రక్షకులేని స్త్రీలపై దాడి చేసే వాడా, పరస్త్రీని అపవిత్రంగా తాకే వాడా! కాపురుషపు కార్యం చేసి కూడా ‘నేనే శూరుడను’ అని అనుకుంటున్నావా?

Verse 14

भिन्नमर्यादनिर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित ।दर्पान्मृत्युमुपादायशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

మర్యాదలను ఛేదించినవాడా, నిర్లజ్జుడా, సదాచారంలో స్థిరం లేనివాడా! దర్పంతో మరణం వైపు పరుగెత్తుతూ కూడా ‘నేనే శూరుడను’ అని అనుకుంటున్నావా?

Verse 15

शूरेणधनदभ्रात्राबलैःसमुदितेन च ।श्लाघनीयंमहत्कर्मयशस्यं च कृतंत्वया ।।।।

ధనదుడు (కుబేరుడు) యొక్క శూర భ్రాతా, బలసామర్థ్యాలతో సమృద్ధుడవైన నీవు నిజంగా ప్రశంసనీయమైన, మహత్తరమైన, యశస్సును ప్రసాదించే కార్యాన్ని చేసితివి।

Verse 16

उत्सेकानाभिपन्नस्यगर्हितस्याहितस्य च ।कर्मणःप्राप्नुहीदानांतस्याद्यसुमहत्फलम् ।।।।

అహంకారంతో మూర్ఛితుడై నింద్యమైన, హానికరమైన కర్మను నీవు చేసితివి; ఇప్పుడు, ఈ రోజే ఆ కర్మ యొక్క మహత్తర ఫలాన్ని అనుభవించు.

Verse 17

शूरोऽहमितिचात्मानमवगच्छसिदुर्मते ।नैवलज्जास्तितेसीतांचौरवद्वृपकर्षतः ।।।।

దుర్మతీ! ‘నేను శూరుడను’ అని నీవు నీను భావించుచున్నావు; కానీ దొంగవలె సీతను బలవంతంగా లాగి తీసుకెళ్లినప్పుడు నీకు ఏ మాత్రం లజ్జ కలగలేదు.

Verse 18

यदिमत्सन्निधौसीताधर्षितास्यात्त्वयाबलात् ।भ्रातरंतुखरंपश्येस्तदामत्सायकैर्हतः ।।।।

నా సన్నిధిలోనే నీవు బలవంతంగా సీతను అవమానించివుంటే, నా బాణాలతో హతుడై నీవు నీ సోదరుడు ఖరుని చేరేవాడివి.

Verse 19

दिष्ट्यासिममदुष्टात्मश्चक्षुर्विषयमागतः ।अद्यत्वांसायकैस्तीक्ष्णैर्नयामियमसादनम् ।।।।

దృష్ట్యా, దుష్టాత్మా, నీవు నా దృష్టికి వచ్చితివి; ఈ రోజే నా తీక్ష్ణ బాణాలతో నిన్ను యమసదనానికి పంపుదును.

Verse 20

अद्यतेमच्छरैश्चिन्नंशिरोज्वलितकुण्डलम् ।क्रव्यादाव्यपकर्षन्तुविकीर्णंरणपांसुषु ।।।।

ఈ రోజు నా బాణాలతో ఛిన్నమైన, జ్వలించే కుండలాలతో ప్రకాశించే నీ శిరస్సు యుద్ధధూళిలో చెల్లాచెదురై పడుగాక; మాంసభక్షకులు దానిని లాగి తీసుకుపోవుగాక।

Verse 21

निपत्योरसिगृध्रास्तेक्षितौक्षिप्तस्यरावण ।पिबन्तुरुधिरंतर्षाद्बाणशल्यान्तरोत्थितम् ।।।।

ఓ రావణా, నీవు నేలపై పడవేయబడి కూలినప్పుడు, గద్దలు నీ వక్షస్థలంపై వాలీ, బాణశల్యగాయాల నుంచి ఉప్పొంగే రక్తాన్ని దాహంతో త్రాగుగాక।

Verse 22

अद्यमद्बाणभिन्नस्यगतासोःपतितस्यते ।कर्षन्त्वन्त्राणिपतगागरुत्मन्तइवोरगान् ।।।।

ఈ రోజు నా బాణాలతో చీలిపోయి ప్రాణం విడిచిన నీ దేహపు అంత్రములను పక్షులు లాగి బయటకు తీయుగాక—గరుత్మంతుడు సర్పాలను చీల్చి లాగినట్లుగా।

Verse 23

इत्येवं स वदन्वीरोरामश्शत्रुनिबर्हणः ।राक्षसेन्द्रंसमीपस्थंशरवर्षैरवाकिरत् ।।।।

ఇలా పలుకుతూ శత్రునాశక వీరుడు రాముడు సమీపంలో నిలిచిన రాక్షసేంద్రునిపై శరవర్షాన్ని కురిపించాడు।

Verse 24

बभूवद्विगुणंवीर्यंबलंहर्षश्चसंयुगे ।रामस्यास्त्रबलंचैवशत्रोर्निधनकाङ्क्षिणः ।।।।

యుద్ధంలో శత్రునిధనాన్ని కోరిన రాముని పరాక్రమం, బలం, హర్షం—అలాగే ఆయన అస్త్రబలం కూడా—ద్విగుణమైంది।

Verse 25

प्रादुर्भभूवुरस्त्राणिसर्वाणिविदितात्मनः ।प्रहर्षाच्चमहातेजाश्शीघ्रहस्ततरोऽभवत् ।।।।

ఆత్మజ్ఞుడైన శ్రీరామునికి సమస్తాస్త్రాలు స్వయంగా ప్రత్యక్షమయ్యాయి. హర్షావేశంతో ఆ మహాతేజస్వి వీరుడు మరింత శీఘ్రహస్తుడయ్యాడు॥

Verse 26

शुभान्येतानिचिह्नानिविज्ञायात्मगतानिसः ।भूयएवार्दयद्रामोरावणंराक्षसान्तकृत् ।।।।

తనలోనే ఉద్భవించిన ఈ శుభలక్షణాలను గ్రహించిన రాక్షసాంతకుడు శ్రీరాముడు రావణునిపై మళ్లీ మరింత బలంగా దాడి చేశాడు॥

Verse 27

हरीणांचाश्मनिकरैश्शरवर्षाच्चराघवात् ।हन्यमानोदशग्रीवोविघूर्णहृदयोऽभवत् ।।।।

వానరుల రాళ్ల వర్షం, రాఘవుని బాణవర్షం చేత తీవ్రంగా హతుడైన దశగ్రీవ రావణుని హృదయం కలవరపడింది॥

Verse 28

यदा च शस्त्रंनारेभे न चकर्षशरासनम् ।नास्यप्रत्यकरोवदीर्यंविक्लबेनान्तरात्मना ।।।।

అప్పుడు అంతరాత్మ కలవరంతో అతడు ఆయుధాన్ని ప్రయోగించలేకపోయాడు, ధనుస్సును కూడా లాగలేకపోయాడు. అతని వీర్యం క్షీణించింది; రాముని పరాక్రమాన్ని తట్టుకోలేకపోయాడు॥

Verse 29

क्षिप्ताःश्चाशुशरास्तेनशस्त्राणिविविधानि च ।मरणार्थायवर्तन्तेमृत्युकालोऽभ्यवर्तत ।।।।

అతడు వేగంగా విసిరిన బాణాలు, నానావిధ ఆయుధాలు అన్నీ వ్యర్థమయ్యాయి; అవి మరణహేతువులైపోయాయి, మరణకాలం సమీపించింది॥

Verse 30

सूतस्तुरथनेतास्यतदवस्थंनिरीक्ष्यतम् ।शनैर्युद्धासम्भ्रान्तोरथंतस्यापवाहयत् ।।।।

అతనిని ఆ స్థితిలో చూచి, అతని సారథి—యుద్ధభ్రాంతితో కలవరపడి—నెమ్మదిగా అతని రథాన్ని రణభూమి నుండి వెనక్కు తీసుకెళ్లెను।

Verse 31

रथं च तस्याथजवेनसाथिर्निवार्यभीमंजलदस्वनंतदा ।जगामभीत्यासमरान्महीपतिंनिरस्तवीर्यंपतितंसमीक्ष्य ।।।।

అప్పుడు సారథి వేగంగా ఆ భయంకరమైన, మేఘగర్జనవంటి ధ్వని చేసే రథాన్ని అదుపులో పెట్టి, పరాక్రమం క్షీణించి పడిపోయిన రాజును చూచి, భయంతో సమరభూమి నుండి పారిపోయెను।