Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

ममोरुजङ्घावेगेन भविष्यति समुत्थितः।सम्मूर्च्छितमहाग्राहस्समुद्रो वरुणालयः।।4.67.13।।

mamorujussaghāvegena bhaviṣyati samutthitaḥ | sammūrcchita-mahāgrāhaḥ samudro varuṇālayaḥ ||

నా ఊరు-జంఘల వేగంతో వరుణాలయమైన సముద్రం ఉప్పొంగి లేచును; అందులోని మహాగ్రాహాది మహాజలచరాలు ఆఘాతంతో మూర్ఛించును।

ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), षष्ठी (genitive), एकवचन (singular)
ऊरुजङ्घावेगेनby the force of (my) thighs and shanks
ऊरुजङ्घावेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootऊरु + जङ्घा + वेग (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (षष्ठी/कर्मधारय-सन्निकर्ष): ‘thigh-and-shank force’; पुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental), एकवचन (singular)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपदम्
समुत्थितःrisen up
समुत्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-स्था (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular); समुद्रः इति विशेषणम्—‘risen up’
सम्मूर्च्छितमहाग्राहःwith great crocodiles stunned
सम्मूर्च्छितमहाग्राहः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-मूर्च्छ् (कृदन्त) + महा + ग्राह (प्रातिपदिक)
Formसमासः—कर्मधारयः: ‘(having) great crocodiles that are stunned’; ‘सम्मूर्च्छित’ = भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुद्रः इति विशेषणम्
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)
वरुणालयःVaruṇa's abode
वरुणालयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण + आलय (प्रातिपदिक)
Formसमासः—षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘abode of Varuṇa’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुद्रः इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

'Thrust by my thighs,the ocean will rise up, carrying with it the shanks and mighty crocodiles stunned by the force.

H
Hanumān
S
Samudra (Ocean)
V
Varuṇa
G
Grāha (sea-creatures/crocodiles)

FAQs

Dharma requires strength to be accountable: even when one can shake the world, one’s duty is to apply power proportionately and for truth-aligned aims.

Hanumān uses cosmic-scale comparisons to convey that crossing the sea is well within his capacity.

Fearlessness rooted in capability, directed toward a just mission.