Shloka 22

पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम्

Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman

Devanagari script

न हि प्रेषयिता तात स्वामी प्रेष्यः कथञ्चन।भवताऽयं जनस्सर्वः प्रेष्यः प्लवगसत्तम।।4.65.22।।

Transliteration

na hi preṣayitā tāta svāmī preṣyaḥ kathañcana |

bhavatā ’yaṃ janaḥ sarvaḥ preṣyaḥ plavagasattama ||

Translation

తాతా! ఆజ్ఞాపకుడైన స్వామి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ దౌత్యానికి పంపబడడు. ఓ ప్లవగశ్రేష్ఠా, మీ ఆజ్ఞతోనే ఈ సమస్త బృందం పంపబడాలి।

Word by Word

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतु/निश्चय-अव्यय

• प्रेषयिता: the one who sends/commands
• प्रेषयिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्र + इष् (धातु)
• Form: तृच्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तात: dear (son)
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; स्नेहसम्बोधन

• स्वामी: master/lord
• स्वामी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रेष्यः: a servant to be sent
• प्रेष्यः: Pratijna (प्रतिज्ञा/statement complement)
• Type: Noun
• Root: प्रेष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)

• कथञ्चन: in any way
• कथञ्चन: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथञ्चन (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (in any way/at all)

• भवता: by you
• भवता: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• जनः: group/people
• जनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वः: all
• सर्वः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• प्रेष्यः: to be sent
• प्रेष्यः: Pratijna (प्रतिज्ञा/statement complement)
• Type: Adjective
• Root: प्रेष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be sent)

• प्लवगसत्तम: O best of monkeys
• प्लवगसत्तम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्लवग (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्लवगानां सत्तमः)

Characters & Entities

• Jāmbavān
• Angada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Role-based dharma: leadership entails directing and safeguarding the mission; it is improper for the commander to become the expendable messenger when others can be delegated.

What is the narrative situation?

Jāmbavān explains why Angada, as the leader, should remain to command while sending others on the dangerous crossing.

Which character virtue is emphasized?

Strategic responsibility—protecting command structure while still fulfilling the mission.