Shloka 20

आभरण-प्रत्यभिज्ञानम्

Recognition of Sītā’s Ornaments

Devanagari script

पश्य लक्ष्मण वैदेह्या सन्त्यक्तं ह्रियमाणया।उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद्भूषणानि च4.6.20।।

Transliteration

paśya lakṣmaṇa vaidēhyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |

uttarīyam idaṃ bhūmau śarīrād bhūṣaṇāni ca || 4.6.20 ||

Translation

లక్ష్మణా, చూడు! అపహరింపబడుతూ తీసుకుపోబడిన వైదేహి తన దేహం నుండి ఈ ఉత్తరీయాన్ని, ఈ ఆభరణాలను భూమిపై విడిచిపెట్టింది.

Word by Word

• पश्य: see
• पश्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन

• लक्ष्मण: O Lakshmana
• लक्ष्मण: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• वैदेह्या: by Vaidehi (Sita)
• वैदेह्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सन्त्यक्तम्: cast off
• सन्त्यक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + त्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त (PPP) ‘thrown away’

• ह्रियमाणया: while being abducted
• ह्रियमाणया: Kala (काल/सहभाव)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: शानच् (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘while being carried off’

• उत्तरीयम्: the upper garment
• उत्तरीयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उत्तरीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘this’

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• शरीरात्: from the body
• शरीरात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• भूषणानि: ornaments
• भूषणानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

Context

'O Lakshmana, behold the veil and the ornaments dropped on the ground by Vaidehi while she was being abducted.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Sita (Vaidehi)
• Uttariya (veil/upper cloth)
• Ornaments (bhushana)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya as evidence-based speech: Rama points to tangible signs to establish truth and guide the next righteous steps in the search.

What is the narrative situation?

Rama shows Lakshmana the veil and ornaments dropped by Sita during her abduction.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s attentive care and investigative clarity even amid grief.