Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

स्वयंप्रभा-संवादः

Svayamprabha’s Dialogue with the Vanaras

साध्वत्र प्रविशामेति मया तूक्ताः प्लवङ्गमाः।तेषामपि हि सर्वेषामनुमानमुपागतम्।।।।

sādhu atra praviśāmeti mayā tūktāḥ plavaṅgamāḥ | teṣām api hi sarveṣām anumānam upāgatam ||

“ఇక్కడ ప్రవేశిద్దాం, ఇదే సముచితం,” అని నేను వానరులకు చెప్పాను; వారందరికీ కూడా అదే అనుమానం కలిగింది।

साधुit is proper/well
साधु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formप्रशंसावाचक-अव्यय — Indeclinable (well/proper)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय — Adverb (here)
प्रविशामlet us enter
प्रविशाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलोट्-लकार, उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम् — Imperative, 1st person plural (let us enter)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय — Quotative particle
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन — Instrumental singular (by me)
तुindeed/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अनुक्रमसूचक — Particle
उक्ताःtold/addressed
उक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय; PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — PPP, Masculine, Nominative plural
प्लवङ्गमाःmonkeys
प्लवङ्गमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative plural
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन — Genitive plural (of them)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/सम्भावना-अव्यय — Particle (also/even)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतुवाचक/निश्चयार्थक-अव्यय — Particle (indeed/for)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Genitive plural
अनुमानम्an inference/suspicion
अनुमानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative singular
उपागतम्had arisen/come
उपागतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउप-आ-गम् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय; PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अनुमानम्) — PPP, Neuter, Nominative singular

'I suggested to the fellow-monkeys to enter this cave, inferring that there would be water and all of them came to the same conclusion.

FAQs

Dharma includes responsible leadership: proposing a course that is ‘sādhu’ (proper) and grounded in shared, truthful inference rather than impulse.

A leader recommends entering the cave, and the whole group independently reaches the same conclusion.

Leadership through reasoned counsel and consensus-building.