Shloka 1

वानरसेनानिर्गमनम्

Dispatch of the Vanara Search Parties

Devanagari script

सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः।समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये।।4.45.1।।एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम्।

Transliteration

sarvāṃś cāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |

samastān abravīd bhūyo rāma-kāryārtha-siddhaye || 4.45.1 ||

evam etad vicetavyaṃ yan mayā parikīrtitam |

Translation

ప్లవగశ్రేష్ఠుడు సుగ్రీవుడు సమస్త వానరులను పిలిపించి, రామకార్యసిద్ధి కొరకు మరల వారితో ఇలా అన్నాడు—“నేను చెప్పిన విధంగానే శోధించి విచారించండి।”

Word by Word

• सर्वान्: all (of them)
• सर्वान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• आहूय: having summoned
• आहूय: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: आ-ह्वे (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्लवगान्: monkeys
• प्लवगान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्लवग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्लवगर्षभः: bull among monkeys
• प्लवगर्षभः: कर्ता (Karta, qualifier)
• Type: Noun
• Root: प्लवग (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ‘प्लवगानाम् ऋषभः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सुग्रीवस्य विशेषण

• समस्तान्: all together
• समस्तान्: कर्म (Karma, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of प्लवगान्)

• अब्रवीत्: said/addressed
• अब्रवीत्: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भूयः: again/further
• भूयः: क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक अव्यय (adverb ‘again/further’)

• रामकार्यर्थसिद्धये: for accomplishing Rama's purpose
• रामकार्यर्थसिद्धये: सम्प्रदान (Sampradāna/Purpose-Dative)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग (सिद्धि); ‘रामस्य कार्यस्य अर्थस्य सिद्धये’

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (thus)

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र द्वितीया (object of विचेतव्यम् as impersonal)

• विचेतव्यम्: should be searched
• विचेतव्यम्: क्रिया (Impersonal obligation)
• Type: Verb
• Root: वि-चित् (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त विधिलिङ्गार्थक कृदन्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be searched/considered’

• यत्: which/whatever
• यत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• मया: by me
• मया: कर्ता/करण (Agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

• परिकीर्तितम्: described/declared
• परिकीर्तितम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Verb
• Root: परि-कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘यत्’ इत्यस्य विशेषण

Context

Summoning the entire body of vanaras, Sugriva, the bull among monkeys, said, 'Go to the places I have described and look for Sita in order to fulfil Rama's objective'.

Characters & Entities

• Sugriva
• Rama
• Vanaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as organized service: Sugriva coordinates collective effort to serve Rama’s righteous aim, emphasizing disciplined adherence to guidance.

What is the narrative situation?

Sugriva formally mobilizes the vanara forces and issues instructions to search for Sita according to his plan.

Which character virtue is emphasized?

Leadership and responsibility—Sugriva’s ability to marshal resources for a just cause.