Home›Ramayana›Kishkindha Kanda›Sarga 40›Shloka 44
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 44

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

Devanagari script

तस्य मध्ये महान् श्वेतो ऋषभो नाम पर्वतः।।4.40.43।।दिव्यगन्धैः कुसुमितै राजितैश्च नगैर्वृतः।सरश्च राजतैः पद्मैर्ज्वलितैर्हेमकेसरैः।।4.40.44।।नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैस्समाकुलम्।

Transliteration

tasya madhye mahān śveto ṛṣabho nāma parvataḥ || 4.40.43 ||

divya-gandhaiḥ kusumitai rājitaiś ca nagair vṛtaḥ | saraś ca rājataiḥ padmair jvalitair hema-kesaraiḥ || 4.40.44 ||

nāmnā sudarśanaṃ nāma rāja-haṃsaiḥ samākulam |

Translation

ఆ సముద్ర మధ్యమున ‘ఋషభ’ అనే మహా శ్వేత పర్వతము ఉంది; అది దివ్య సువాసన గల పుష్పితమై ప్రకాశించే వనశ్రేణులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. అక్కడ ‘సుదర్శన’ అనే సరస్సు కూడా ఉంది—రజత పద్మములతో దగదగలాడుతూ, స్వర్ణసమ కేశరములతో మెరుస్తూ, రాజహంసలతో నిండివుంది.

Word by Word
दिव्यगन्धैःwith divine fragrance
दिव्यगन्धैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदिव्य + गन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; (नगैः/पद्मैः) विशेषणम्
कुसुमितैःflowering
कुसुमितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootकुसुमित (कुसुम् धातु/कुसुम प्रातिपदिक; क्त/त-प्रत्ययान्त विशेषण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘flowering’
राजितैःshining
राजितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootराजित (राज् धातु, क्त; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘shining’
चand
च:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
नगैःby/with mountains
नगैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृ (वृ धातु, क्त; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; (ऋषभः पर्वतः)
सरःa lake
सरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
राजतैःsilvery
राजतैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootराजत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् पद्मैः प्रति
पद्मैःwith lotuses
पद्मैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
ज्वलितैःglittering
ज्वलितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootज्वल् (ज्वल् धातु, क्त; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् पद्मैः प्रति
हेमकेसरैःwith golden filaments
हेमकेसरैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootहेम + केसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् पद्मैः प्रति
नाम्नाby name
नाम्ना:
Visheshana-instrument (विशेषण-करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by name’ (instrumental of specification)
सुदर्शनम्Sudarśana (name)
सुदर्शनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सरः)
नामcalled
नाम:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामनिर्देशार्थक अव्यय
राजहंसैःwith royal swans
राजहंसैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराज + हंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
समाकुलम्crowded/filled
समाकुलम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-कुल (कुल्/कुल प्रातिपदिक; क्त/त-प्रत्ययान्त विशेषण-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् सरः प्रति
Context

'In the midst of that ocean stands a majestic white mountain named Rishaba surrounded by trees filled with silver flowers emitting wonderful fragrance.There is also a lake named Sudarsana with glittering silver lotuses having gleaming golden filaments. Royal swans inhabit these surroundings.

Characters & Entities
K
Kṣīroda (Milky Ocean)

FAQs

Dharma is reflected as harmony: the world contains ordered, sanctified spaces that support purity of mind—useful for those undertaking a truthful, righteous mission.

Sugriva continues giving navigational markers—describing Ṛṣabha mountain and the Sudarśana lake within the Milky Ocean region.

Attentiveness and discernment: the searchers must recognize precise landmarks and remain focused on their duty.

←Previous Verse
Next Verse→