Shloka 39

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

Devanagari script

गृहं च वैनतेयस्य नानारत्नविभूषितम्।तत्र कैलाससङ्काशं विहितं विश्वकर्मणा।।4.40.39।।

Transliteration

gṛhaṃ ca vainateyasya nānāratnavibhūṣitam | tatra kailāsasaṅkāśaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā || 4.40.39 ||

Translation

అక్కడ నానారత్నాలతో అలంకృతమైన వైనతేయుడు (గరుడుడు) యొక్క గృహమును కూడా మీరు దర్శించుదురు; విశ్వకర్మ నిర్మించినది, కైలాససమానంగా ప్రకాశించును।

Word by Word

• गृहम्: house
• गृहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• वैनतेयस्य: of Vainateya (Garuḍa)
• वैनतेयस्य: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वैनतेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• नानारत्नविभूषितम्: adorned with various gems
• नानारत्नविभूषितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नाना + रत्न + वि-भूषित (भूष् धातु, क्त; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् गृहम् प्रति

• तत्र: there
• तत्र: Desha (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• कैलाससङ्काशम्: resembling Mount Kailāsa
• कैलाससङ्काशम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कैलास + सङ्काश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गृहम्/विहितम्) प्रति

• विहितम्: constructed
• विहितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि-धा (धा धातु, क्त; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘made/constructed’

• विश्वकर्मणा: by Viśvakarman
• विश्वकर्मणा: Kartr-karana (कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

Context

'You would see there a house of Garuda constructed by Visvakarma. It looks like the Kailasa mountain and is adorned with different kinds of gems.

Characters & Entities

• Vainateya (Garuḍa)
• Viśvakarman
• Kailāsa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here appears as disciplined guidance: leaders give precise, truthful directions so that a collective mission (the search) proceeds without confusion or waste.

What is the narrative situation?

Sugriva is describing landmarks on the southern route so the vānaras can navigate correctly during the search for Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Sugriva’s responsibility and clarity in leadership—providing reliable knowledge to support a righteous objective.