Shloka 33

Devanagari script

ततस्स तु महाप्राज्ञो हनुमान्मारुतात्मजः।जगामादाय तौ वीरौ हरिराजाय राघवौ।।

Transliteration

tatas sa tu mahāprajño hanumān mārutātmajaḥ | jagāmādāya tau vīrau harirājāya rāghavau ||

Translation

అనంతరం మహాప్రాజ్ఞుడైన మారుతాత్మజ హనుమంతుడు ఆ ఇద్దరు వీర రాఘవులను తీసుకొని వానరరాజుని వద్దకు వెళ్లాడు॥

Word by Word

• ततः: then
• ततः: देश-कालाधिकरण (Time adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/अनन्तर (temporal adverb: then)

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोध (emphatic/contrast particle)

• महाप्राज्ञः: very wise
• महाप्राज्ञः: कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: महांश्च प्राज्ञश्च

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मारुतात्मजः: son of the Wind-god
• मारुतात्मजः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मारुत + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जगाम: went
• जगाम: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• आदाय: having taken (along)
• आदाय: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + दा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्यय)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund): ‘having taken’

• तौ: those two
• तौ: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन (Dual)

• वीरौ: two heroes
• वीरौ: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; तौ इति विशेष्यस्य apposition

• हरिराजाय: to the monkey-king
• हरिराजाय: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: हरि + राजन् (प्रातिपदिक); हरीणां राजा
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• राघवौ: the two Raghavas (Rama and Lakshmana)
• राघवौ: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; तौ वीरौ इति विशेष्यस्य

Context

Hanuman, son of the Wind-god, endowed with great wisdom carried both the Raghava warriors to the king of monkeys.

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sugrīva (harirāja)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as right action through right guidance: the wise intermediary unites parties for a just alliance, enabling the pursuit of truth and justice.

What is the narrative situation?

After establishing trust, Hanumān physically escorts Rāma and Lakṣmaṇa to meet Sugrīva.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s wisdom and dutiful initiative as a mediator and guide.