Shloka 11

भार्यया च महातेजास्सीतयाऽनुगतो वशी।दिनक्षये महातेजाः प्रभयेव दिवाकरः।।

bhāryayā ca mahātejāḥ sītayā ’nugato vaśī | dinakṣaye mahātejāḥ prabhayā iva divākaraḥ ||

ఆ మహాతేజస్సు గల, స్వయంనియంత్రితుడైన రాజకుమారుడు తన భార్య సీతతో అనుగమించబడ్డాడు—దినాంతంలో దివాకరుని వెంట అతని ప్రభ వెలువడినట్లు।

bhāryayāwith (his) wife
bhāryayā:
Sahakāraka (सहकारी/सहकारक; accompaniment)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (3rd/तृतीया), Ekavacana (एकवचन); instrumental 'with/by wife'
caand
ca:
None (अकारक)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avadhāraṇa (समुच्चय; conjunction 'and')
mahātejāḥthe mighty/glorious one
mahātejāḥ:
Karta (कर्ता; subject)
TypeAdjective
Rootmahā-tejas (प्रातिपदिक; महत् + तेजस्)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); adjective used substantively 'the glorious one'
sītayāwith Sita
sītayā:
Sahakāraka (सहकारक; accompaniment)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (3rd/तृतीया), Ekavacana (एकवचन); instrumental 'with Sītā'
anugataḥaccompanied/followed
anugataḥ:
Karta (कर्ता; agrees with subject as predicate adjective)
TypeAdjective
Rootanu-√gam (धातु) + kta (क्त) = anugata (कृदन्त)
FormKta-participle (क्त-कृदन्त; past passive participle), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); 'followed/attended'
vaśīself-controlled
vaśī:
Karta (कर्ता; predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootvaśin (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); 'self-controlled, master of senses'
dinakṣayeat the end of the day
dinakṣaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण; locative time)
TypeNoun
Rootdina-kṣaya (प्रातिपदिक; दिन + क्षय)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Ekavacana (एकवचन); locative of time 'at day’s end'
mahātejāḥthe mighty one
mahātejāḥ:
Karta (कर्ता; subject)
TypeAdjective
Rootmahā-tejas (प्रातिपदिक; महत् + तेजस्)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); repeated epithet
prabhayāwith radiance
prabhayā:
Karaṇa (करण; instrument/means)
TypeNoun
Rootprabhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana (एकवचन); instrumental 'with radiance'
ivalike/as
iva:
None (अकारक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (उपमा-अव्यय; comparative particle)
divākaraḥthe sun
divākaraḥ:
Upamāna (उपमान; standard of comparison)
TypeNoun
Rootdivā-kara (प्रातिपदिक; दिवा + कर)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); 'maker of day' = sun

'This glorious Rama was followed by his wife, Sita, like the rays of the effulgent Sun follow him to the end of the day.

R
Rama
S
Sita
S
Sun (Divākara)

FAQs

The verse highlights dharma within marriage and life-choices: Sītā’s devoted companionship and Rāma’s self-mastery sustain righteousness even in hardship.

Lakṣmaṇa describes how Sītā accompanied Rāma into exile, using a cosmic simile to convey inseparability.

Sītā’s steadfast loyalty and Rāma’s self-control (vaśitva), presented as mutually reinforcing virtues.