Next Verse

Shloka 1

वानरसेनामिलनम् / The Mustering of the Vanara Hosts

इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो धर्मभृतां वरः।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम्।।4.39.1।।

śrutvā tu vacanaṃ tasya harayaḥ śīghra-vikramāḥ ||4.38.9|| samupasthāpayāmāsuḥ śibikāṃ priya-darśanām |

అతని మాట విని వేగవంతులైన వానరులు చూడముచ్చటైన శిబికను వెంటనే ముందుకు తెచ్చి సమర్పించారు।

yatwhen/if
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (relative particle), here introducing condition: "when/if"
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
varṣaterains
varṣate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛṣ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
varṣamrain
varṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun used with citram
citramstrange
citram:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective
bhavetwould be
bhavet:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
kvacitever/anywhere
kvacit:
Desha-kala (देश-काल/adv)
TypeIndeclinable
Rootkvacit (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
ādityaḥthe Sun
ādityaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāditya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय (disjunctive particle)
sahasrāṃśuḥthousand-rayed
sahasrāṃśuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + aṃśu (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: "सहस्रम् अंशवो यस्य" (= having a thousand rays), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to ādityaḥ
kuryātwould make
kuryāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
vitimiramfree of darkness/bright
vitimiram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-timira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; qualifying nabhaḥ
nabhaḥsky
nabhaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnabhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
candramāḥthe Moon
candramāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcandramas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
raśmibhiḥwith rays
raśmibhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootraśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
kuryātwould make
kuryāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
pṛthivīmthe earth
pṛthivīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
saumyaO gentle one
saumya:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
nirmalāmclear/pure
nirmalām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnirmala (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying pṛthivīm
tvadvidhaḥone like you
tvadvidhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + vidha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी: "त्वद्विधः" = like you), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय (disjunctive particle)
apieven/also
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle: even/also)
mitrāṇāmof/for friends
mitrāṇām:
Sampradana (सम्प्रदान/beneficiary; genitive sense)
TypeNoun
Rootmitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
pratikuryātwould repay/return help
pratikuryāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-kṛ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
parantapaO scorcher of enemies
parantapa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootparantapa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: "परान् तपति" (= scorcher of foes), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

On hearing Sugriva who stood with folded hands, Rama, the foremost among the upholders of righteousness, hugged him and said:

S
Sugrīva
H
harayaḥ (monkeys)
Ś
śibikā (palanquin)

FAQs

Dharma is faithful service: prompt, competent action in support of a righteous leader and mission is portrayed as a virtue.

Sugrīva’s attendants immediately comply and present the palanquin.

The Vānara troops’ obedience and readiness—disciplined execution without delay.