Shloka 4
Devanagari script
उपकारं कृतं वीरो नाप्ययं विस्मृतः कपिः।रामेण वीर सुग्रीवो यदन्यैर्दुष्करं रणे।।।।
Transliteration
upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpy ayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ | rāmeṇa vīra sugrīvo yad anyair duṣkaraṃ raṇe ||
Translation
హే వీరా! యుద్ధంలో శ్రీరాముడు చేసిన ఉపకారాన్ని—ఇతరులకు దుష్కరమైన కార్యాన్ని—ఈ కపివీరుడు సుగ్రీవుడు మరచిపోలేదు।
Word by Word
उपकारम्help/service
उपकारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउपकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृतम्done
कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘उपकारम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सुग्रीवः)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अवधान (even)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विस्मृतःforgetful / having forgotten
विस्मृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + स्मृ (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अयम्’ इत्यस्य विशेषणम्
कपिःmonkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सुग्रीवः)
रामेणby Rama
रामेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यत्which (deed)
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative)
अन्यैःby others
अन्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
दुष्करम्difficult
दुष्करम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्/दुष्-तत्पुरुषः (दुःखेन कर्यते)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Context
'O hero! this warrior Sugriva has not forgotten the help rendered by Rama in combat which was difficult (to win).
Characters & Entities
T
TārāL
LakṣmaṇaS
SugrīvaR
RāmaFAQs
Gratitude (kṛtajñatā) is dharmic: remembering received help sustains righteous alliances and prevents betrayal.
Tārā reassures Lakṣmaṇa that Sugrīva remains mindful of Rāma’s decisive aid in war and is not acting from forgetfulness or treachery.
Sugrīva’s gratitude and loyalty to Rāma, highlighted as a stabilizing moral trait.