Shloka 42

स तस्या वचनं श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमशङ्कितम्।भूयः प्रणयदृष्टार्थं लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।।।।

sa tasyā vacanaṃ śrutvā sāntva-pūrvam aśaṅkitam | bhūyaḥ praṇaya-dṛṣṭārthaṃ lakṣmaṇo vākyam abravīt ||

ఆమె సాంత్వనతో ప్రారంభమైన నిర్భయ వాక్యాన్ని విని, లక్ష్మణుడు మళ్లీ స్నేహభావంతో, అయితే లక్ష్యంతో కూడిన మాటలను పలికాడు॥

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha/Ṣaṣṭhī (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Strīliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ल्यप्), having heard
सान्त्वपूर्वम्gently/with conciliation first
सान्त्वपूर्वम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootसान्त्व (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; used adverbially qualifying abravīt; Tatpuruṣa: sāntvena pūrvam (preceded by conciliation)
अशङ्कितम्without hesitation
अशङ्कितम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + शङ्कित (कृदन्त; √शङ्क्)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; past participle used adverbially: without hesitation/fear
भूयःagain
भूयः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
FormAvyaya (adverb/क्रियाविशेषण)
प्रणयदृष्टार्थम्meant in friendliness
प्रणयदृष्टार्थम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रणय (प्रातिपदिक) + दृष्ट (कृदन्त; √दृश्) + अर्थ (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: praṇayena dṛṣṭaḥ arthaḥ yasya (intended in friendliness)
लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
वाक्यम्words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
FormLaṅ-lakāra (past), Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada

Having heard Tara's unhesitant submission spoken in a pleasant and friendly manner, Lakshmana replied:

L
Lakṣmaṇa
T
Tārā

FAQs

Even when correcting wrongdoing, one should respond in a measured, socially harmonious way—firm in aim, controlled in tone.

After Tārā’s conciliatory opening, Lakṣmaṇa proceeds to state the complaint against Sugrīva.

Balanced conduct: Lakṣmaṇa’s capacity to combine purpose with moderated speech.