Shloka 29

किष्किन्धाप्रवेशः—लक्ष्मणस्य कोपः, तारासान्त्वम्, सुग्रीवदर्शनम्

Lakshmana Enters Kishkindha: Anger, Tara’s Mediation, and Sugriva Encountered

Devanagari script

अङ्गदेन यथा मह्यं पुरस्तात्प्रतिवेदितम्।सुव्यक्तमेष सम्प्राप्त स्सौमित्रिर्भ्रातृवत्सलः।।।।

Transliteration

aṅgadēna yathā mahyaṃ purastāt prativēditam | suvyaktam eṣa samprāptaḥ saumitriḥ bhrātṛvatsalaḥ ||

Translation

అంగదుడు ముందుగా నాకు తెలిపినట్లే, ఇప్పుడు స్పష్టంగా తెలిసింది—సోదరభక్తుడైన సౌమిత్రి వచ్చి చేరాడు।

Word by Word

• अङ्गदेन: by Angada
• अङ्गदेन: करणम् (instrument/agent in passive sense: 'by Angada')
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine, instrumental case, singular)

• यथा: as, just as
• यथा: सम्बन्धः (manner/comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: सम्बन्धाव्ययम्/उपमानार्थक-अव्ययम् (indeclinable of manner/comparison: 'as, just as')

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: सम्प्रदानम् (recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम् (pronoun, dative case, singular)

• पुरस्तात्: earlier, before
• पुरस्तात्: अधिकरणम् (temporal/locative adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस्तात् (अव्यय)
• Form: काल/देशवाचक-अव्ययम् (indeclinable adverb: earlier/before/in front)

• प्रतिवेदितम्: announced, reported
• प्रतिवेदितम्: कर्म (the reported/announced matter)
• Type: Verb
• Root: प्रति + √विद् (विद् ज्ञाने) → प्रतिवेदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तम् (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (past passive participle; neuter nominative/accusative singular)

• सुव्यक्तम्: clearly, truly evident
• सुव्यक्तम्: विशेषणम्/विधेय-विशेषणम् (predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु + व्यक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (neuter nominative/accusative singular; used predicatively)

• एषः: this (man)
• एषः: कर्ता (subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (pronoun, masculine nominative singular)

• सम्प्राप्तः: has arrived, has come
• सम्प्राप्तः: क्रिया/विधेयः (predicate: 'has come')
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + √आप् (आप् प्राप्तौ) → सम्प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तम् (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (past participle used predicatively; masculine nominative singular)

• सौमित्रिः: Saumitri (Lakshmana)
• सौमित्रिः: कर्ता (in apposition to एषः)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine nominative singular; proper noun)

• भ्रातृवत्सलः: loving/affectionate toward his brother
• भ्रातृवत्सलः: विशेषणम् (qualifier of सौमित्रिः/एषः)
• Type: Adjective
• Root: भ्रातृ + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (भ्रातुः वत्सलः = 'affectionate to (his) brother'); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine nominative singular)

Context

'Truly Saumitri, the loving brother of Rama has arrived as announced by Angada earlier'.

Characters & Entities

• Angada
• Lakshmana (Saumitri)
• Sugriva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya (truthfulness) and reliable testimony: earlier information is confirmed by present reality, stressing responsible speech and trustworthy reporting.

What is the narrative situation?

Sugrīva connects Aṅgada’s prior message with the immediate signs of Lakṣmaṇa’s arrival.

Which character virtue is emphasized?

Bhrātṛ-bhakti (devotion to one’s brother): Lakṣmaṇa is characterized by steadfast loyalty to Rāma.