Shloka 9

किष्किन्धाकाण्डे द्वात्रिंशः सर्गः

Lakshmana’s Anger Reported; Hanuman Advises Propitiation and Timely Mobilization

Devanagari script

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हनुमान्हरिपुङ्गवः।उवाच स्वेन तर्केण मध्ये वानरमन्त्रिणाम्।।

Transliteration

sugrīveṇaivam uktas tu hanumān hari-puṅgavaḥ | uvāca svena tarkeṇa madhye vānara-mantriṇām ||

Translation

సుగ్రీవుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, వానరశ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు తన తర్కబలంతో వానరమంత్రుల సభ మధ్యలో పలికాడు।

Word by Word

• सुग्रीवेण: by Sugriva
• सुग्रीवेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (thus/in this way)

• उक्तः: having been addressed
• उक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘addressed/said to’

• तु: then
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: पक्षान्तरे-अव्यय (then/but)

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हरि-पुङ्गवः: best of monkeys
• हरि-पुङ्गवः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (हरीणां पुङ्गवः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वेन: by his own
• स्वेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by his own’

• तर्केण: reasoning
• तर्केण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• मध्ये: in the midst
• मध्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• वानर-मन्त्रिणाम्: of the monkey-ministers
• वानर-मन्त्रिणाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (वानराणां मन्त्रिणः)

Context

'I have no fear either from Lakshmana or from Rama. However, when a friend is enraged without reason, it creates misgivings.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Hanumān
• vānara ministers

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in leadership includes seeking wise counsel; reasoned speech in an assembly helps restore truth and right action.

What is the narrative situation?

The narration shifts from Sugriva’s anxiety to Hanumān preparing to advise the ministers with logical guidance.

Which character virtue is emphasized?

Wisdom and constructive counsel—Hanumān’s capacity to guide policy through reason.