Shloka 79

Devanagari script

सामात्यपरिषत्क्रीडन्पानमेवोपसेवते।शोकदीनेषु नास्मासु सुग्रीवः कुरुते दयाम्।।

Transliteration

sāmātyapariṣatkrīḍan pānam evopasevate |

śokadīneṣu nāsmāsu sugrīvaḥ kurute dayām ||

Translation

మంత్రులు, సభాసదులతో చుట్టుముట్టబడి సుగ్రీవుడు క్రీడిస్తూ మద్యపానానికే ఆసక్తుడై ఉన్నాడు. శోకంతో క్షీణించిన మాపై అతడు కరుణ చూపడం లేదు॥

Word by Word

• सामात्यपरिषत्: with the council along with ministers
• सामात्यपरिषत्: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: स-अमात्य-परिषद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; तत्पुरुषः (अमात्यैः सह परिषद्)

• क्रीडन्: sporting/playing
• क्रीडन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु)
• Form: शतृ (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि

• पानम्: drinking
• पानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• उपसेवते: resorts to/indulges in
• उपसेवते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-सेव् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• शोकदीनेषु: among (us) distressed by sorrow
• शोकदीनेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शोक-दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; तत्पुरुषः (शोकेन दीनः)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• अस्मासु: towards/among us
• अस्मासु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• कुरुते: shows/does
• कुरुते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• दयाम्: compassion
• दयाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

Context

'Sporting with the council of ministers surrounding him, resorting to drinking, he shows no compassion to us feeling wretched with grief.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Sugriva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Those in power must not abandon compassion and duty for indulgence; leadership without dayā (mercy) becomes adharma.

What is the narrative situation?

Lakshmana describes Sugriva’s revelry and neglect of Rama’s sorrow, intensifying the case for confronting him.

Which character virtue is emphasized?

Compassionate responsibility—sensitivity to the suffering of allies.