Shloka 24

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

Devanagari script

तस्य पाण्डुरमाजह्रुश्छत्रं हेमपरिष्कृतम्4.26.23।।शुक्ले च वालव्यजने हेमदण्डे यशस्करे।तथा सर्वाणि रत्नानि सर्वबीजौषधीरपि4.26.24सक्षीराणां च वृक्षाणां प्ररोहान्कुसुमानि च।शुक्लानि चैव वस्त्राणि श्वेतं चैवानुलेपनम्4.26.25।।सुगन्धीनि च माल्यानि स्थलजान्यम्बुजानि च।चन्दनानि च दिव्यानि गन्धांश्च विविधान्बहून्4.26.26।।अक्षतं जातरूपं च प्रियङ्गुमधुसर्पिषी।दधि चर्म च वैयाघ्रं वाराही चाप्युपानहौ4.26.27।।समालम्भनमादाय रोचनां समनश्शिलाम्।आग्मुस्तत्र मुदिता वराः कन्यास्तु षोडश4.26.28।।

Transliteration

tasya pāṇḍuram ājahruś chatraṁ hemapariṣkṛtam 4.26.23 || śukle ca vālavyajane hemadaṇḍe yaśaskare | tathā sarvāṇi ratnāni sarvabījauṣadhīr api 4.26.24 sakṣīrāṇāṁ ca vṛkṣāṇāṁ prarohān kusumāni ca | śuklāni caiva vastrāṇi śvetaṁ caivānulepanam 4.26.25 || sugandhīni ca mālyāni sthalajāny ambujāni ca | candanāni ca divyāni gandhāṁś ca vividhān bahūn 4.26.26 || akṣataṁ jātarūpaṁ ca priyaṅgumadhusarpiṣī | dadhi carma ca vaiyāghraṁ vārāhī cāpy upānahau 4.26.27 || samālambhanam ādāya rocanāṁ samanaḥśilām | āgmuḥ tatra muditā varāḥ kanyās tu ṣoḍaśa 4.26.28 ||

Translation

ఇది దక్షిణ పాఠంలో 4.26.23–28 శ్లోకాల యొక్క విస్తృత పునరుక్తి. సుగ్రీవుని అభిషేకార్థం అదే రాజచిహ్నాలు—ఛత్రం, చామరాలు మొదలైనవి—మరియు రత్నాలు, బీజౌషధులు, తెల్లని వస్త్ర-అనులేపనాలు, మాలలు, చందన-సువాసనలు, అక్షత-స్వర్ణం, మధు-నెయ్యి-దధి, చర్మం, ఉపానహలు మొదలైన సమస్త మంగళద్రవ్యాలు సమకూర్చినదే అని ఈ శ్లోకం సూచిస్తుంది.

Word by Word

• शुक्ले: white (two items)
• शुक्ले: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिकम्)
• Form: विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-द्विवचनम् (Nom./Acc. dual, neut.) — 'white (pair)'

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्ययम्)
• Form: समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction 'and')

• वालव्यजने: two chowrie-fans (made of tail-hair)
• वालव्यजने: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: वाल + व्यजन (प्रातिपदिके) = वालव्यजन (समासः)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (वालस्य व्यजनम्); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-द्विवचनम् (Nom./Acc. dual, neut.)

• हेमदण्डे: two golden staffs/handles
• हेमदण्डे: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: हेम + दण्ड (प्रातिपदिके) = हेमदण्ड (समासः)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (हेम्नः दण्डः); पुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-द्विवचनम् (Nom./Acc. dual, masc.)

• यशस्करे: glory-conferring
• यशस्करे: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यशस् + कर (प्रातिपदिके) = यशस्कर (समासः)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (यशसः करः = यशःकरः); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-द्विवचनम् (Nom./Acc. dual, neut.) — विशेषणम् (qualifying the pair of items)

• तथा: likewise, also
• तथा: क्रियाविशेषण (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्ययम्)
• Form: क्रियाविशेषणम् (adverb) — 'likewise/also'

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-बहुवचनम् (Nom./Acc. pl., neut.)

• रत्नानि: gems, jewels
• रत्नानि: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-बहुवचनम् (Nom./Acc. pl., neut.)

• सर्वबीजौषधीः: all kinds of seed(-bearing) medicinal herbs
• सर्वबीजौषधीः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: सर्व + बीज + औषधी (प्रातिपदिके) = सर्वबीजौषधी (समासः)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (सर्वाणि बीजानि येषां ताः औषध्यः / सर्वबीजाः औषध्यः); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Acc. pl., fem.)

• अपि: also, even
• अपि: सम्बन्ध/समुच्चय (additive particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्ययम्)
• Form: समुच्चय/अवधारणार्थक-निपातः (particle: 'also/even')

Context

The monkeys brought a white canopy decorated with gold and two chamaras with glorious golden staff. They also brought jewels, all kinds of medicinal herbs, sprouts, sap from trees, white flowers and white clothes, unguents, garlands of fragrant lotuses that grow on land and water, heavently sandal, fragrants of different kinds, goldcoloured paddy, honey of priyanga, curds, tiger skin and sandals made of boar skin. Then sixteen beautiful, cheerful females appeared with unguent, gorochana mixed with red arsenic (used for putting tilaka on the forehead).

Characters & Entities

• Sugrīva
• chatra (royal canopy)
• cāmara (yak-tail fans)
• ratna (jewels)
• candanā (sandalwood)
• manaḥśilā (realgar)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Textual preservation as dharma of tradition: the recensional repetition underscores the importance of transmitting ritual and royal norms accurately.

What is the narrative situation?

A reiterative block (with embedded verse numbering) restates the coronation materials and attendants connected with Sugrīva’s consecration.

Which character virtue is emphasized?

Not character-centered here; the emphasis is on communal ritual completeness and the tradition’s careful documentation.