Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

कृतकृत्योऽद्य सुग्रीवो वैरेऽस्मिन्नतिदारुणे।यस्य रामविमुक्तेन हृतमेकेषुणा भयम्।।

kṛtakṛtyo 'dya sugrīvo vaire 'sminn atidāruṇe | yasya rāmavimuktena hṛtam ekeṣuṇā bhayam ||

ఈ అత్యంత దారుణమైన వైరంలో నేడు సుగ్రీవుడు కృతకృత్యుడయ్యాడు; శ్రీరాముడు విడిచిన ఒక్క బాణమే అతని భయాన్ని తొలగించింది।

कृतकृत्यःone who has accomplished his purpose
कृतकृत्यः:
कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृतकृत्य (प्रातिपदिक; कृत + कृत्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying सुग्रीवः)
अद्यtoday/now
अद्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वैरेin the enmity
वैरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/qualifier of वैरे)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अतिदारुणेvery dreadful
अतिदारुणे:
विशेषण (Viśeṣaṇa/qualifier)
TypeAdjective
Rootअतिदारुण (प्रातिपदिक; अति-उपसर्गपूर्वक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying वैरे)
यस्यwhose/of whom
यस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
रामविमुक्तेनreleased by Rama
रामविमुक्तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootरामविमुक्त (प्रातिपदिक; राम + विमुक्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण (qualifying एकेषुणा)
हृतम्taken away/removed
हृतम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘भयम्’ इत्यस्य विशेषणम्
एकेषुणाby a single arrow
एकेषुणा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootएकेषु (प्रातिपदिक; एक + इषु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
भयम्fear
भयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; ‘हृतम्’ इत्यनेन सह

'The arrow which has pierced your body prevents me from embracing you. I am only looking at you lying (not removing the arrow lest you die).'

T
Tārā
V
Vāli
S
Sugrīva
R
Rāma

FAQs

The verse warns that political aims achieved through deadly enmity still carry moral weight; it invites reflection on righteous means (dharma) versus mere success.

Tārā, grieving, recognizes that Sugrīva’s long-standing fear of Vāli has ended because Rāma’s single arrow has struck Vāli down.

Clear-sighted truthfulness—Tārā articulates the strategic reality even while mourning, showing intellectual honesty amid sorrow.