Shloka 8

ताराविलापः

Tara’s Lament and Counsel after Vali’s Fall

Devanagari script

वानराः राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरस्सराः।तं विहाय सुसन्त्रस्ताः कस्माद्द्रवथ दुर्गताः।।

Transliteration

vānarāḥ! rāja-siṃhasya yasya yūyaṃ purassarāḥ | taṃ vihāya susantrastāḥ kasmād dravatha durgatāḥ ||

Translation

హే వానరులారా! మీరు ముందుండి నడిపించే ఆ రాజసింహుని విడిచి, ఇంతగా భయపడుతూ దుఃఖంలో ఎందుకు పరుగెడుతున్నారు?

Word by Word

• वानराः: O monkeys
• वानराः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (address)

• राज-सिंहस्य: of the lion among kings
• राज-सिंहस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञां सिंहः)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पुरः-सराः: going in front, leaders
• पुरः-सराः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + सर (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सृ + अच्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अव्ययीभावः (पुरः सरन्ति) विशेषण (qualifying yūyam)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विहाय: having left
• विहाय: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि-√हा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्यय; “having abandoned”

• सु-सन्त्रस्ताः: very frightened
• सु-सन्त्रस्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + सन्त्रस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्-√त्रस् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (सु + सन्त्रस्ताः)

• कस्मात्: why
• कस्मात्: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थे अव्ययीभूत-तसिल् (Ablative sense: ‘from what cause/why’)

• द्रवथ: do you run
• द्रवथ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: द्रु/द्रव् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• दुर्गताः: distressed, in misfortune
• दुर्गताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुर्गति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying yūyam)

Context

'O monkeys! deserting the lion among kings,whose servants you are ? What should you be frightened for ? Why run away in distress?

Characters & Entities

• Tārā
• Vānara-s
• Vāli (implied as rāja-siṃha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is framed as loyalty and moral steadiness: followers should not abandon their leader in calamity, and fear should not override duty.

What is the narrative situation?

Tārā confronts the panicked monkeys who are fleeing after Vāli’s defeat, questioning their abandonment and terror.

Which character virtue is emphasized?

Courage and fidelity—standing firm rather than scattering in fear.