Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

ताराविलापः

Tara’s Lament and Counsel after Vali’s Fall

रक्ष्यतां नगरद्वारमङ्गदश्चाभिषिच्यताम्।पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवङ्गमाः।।

rakṣyatāṃ nagaradvāram aṅgadaś cābhiṣicyatām | padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ ||

నగరద్వారాన్ని కాపాడవలెను; అంగదునకు అభిషేకం చేయవలెను. వాలిపుత్రుడు రాజపదంలో స్థిరుడైతే వానరులు అతనిని సేవించెదరు।

रक्ष्यताम्let (it) be guarded
रक्ष्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): “let it be protected”
नगर-द्वारम्city gate
नगर-द्वारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (नगरस्य द्वारम्); here as कर्म (object) of passive imperative
अङ्गदःAngada
अङ्गदः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अभिषिच्यताम्let (him) be anointed
अभिषिच्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√सिच् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): “let (him) be consecrated”
पदस्थम्installed in position (as king)
पदस्थम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपद (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पदे स्थितः) विशेषण (qualifying putram)
वालिनःof Vali
वालिनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भजिष्यन्तिwill serve
भजिष्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भज् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
प्लवङ्गमाःmonkeys
प्लवङ्गमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

'Let the gate of the city be shut and Vali's son be consecrated as king. All the monkeys will serve him when he assumes power.

A
Aṅgada
V
Vāli
K
Kishkindhā (implied city)
V
vānaras (plavaṅgamas)

FAQs

Rājadharma: safeguarding the city and ensuring orderly succession so the community does not fall into lawlessness during a leadership crisis.

With Vāli near death, some vānaras urge immediate defensive measures and propose consecrating Aṅgada to stabilize Kishkindhā.

Prudence and political foresight—prioritizing public safety and continuity of governance.