Shloka 11

तं तदा पतितं सङ्ख्ये गतार्चिषमिवानलम्।बहुमान्य च तं वीर वीक्षमाणं शनैरिव।4.17.9।।ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिहच्युतम्। आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम्।4.17.10।।महेन्द्रमिव दुर्धर्षंमुपेन्द्रमिव दुस्सहम्।महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम्।।4.17.11।।सिंहोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम्।लक्ष्मणानुगतो रामो ददर्शोपससर्प च।।4.17.12।।

mahendram iva durdharṣam upendram iva dussaham |

mahendraputraṃ patitaṃ vālinaṃ hemamālinam ||4.17.11||

అజేయుడైన మహేంద్రునిలా, దుస్సహుడైన ఉపేంద్రునిలా; స్వర్ణమాలతో అలంకరించబడిన మహేంద్రపుత్రుడు వాలి పడిపోయి ఉన్నాడు॥

रामःRāma
रामः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
करुणवेदीcompassionate (one who knows compassion)
करुणवेदी:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootकरुणा + वेदिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; 'knower of compassion' qualifies रामः
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
प्रजानाम्of the people
प्रजानाम्:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
हितेin (their) welfare
हिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative
रतःengaged, devoted
रतः:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootरत (कृदन्त-प्रातिपदिक); √रम् (धातु) क्त-प्रत्यय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; PPP used adjectivally/predicatively with रामः
सानुक्रोशःcompassionate
सानुक्रोशः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootस + अनुक्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; qualifies रामः
जितोत्साहःself-controlled in zeal / steadfast
जितोत्साहः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootजित + उत्साह (प्रातिपदिक); जित = √जि (धातु) क्त-प्रत्यय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; 'one whose zeal is conquered/controlled' qualifies रामः
समयज्ञःknower of proper time, judicious
समयज्ञः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसमय + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; 'knower of proper time/convention' qualifies रामः
दृढव्रतःfirm in vows
दृढव्रतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootदृढ + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; 'firm-vowed' qualifies रामः
इतिthus
इति:
वाक्यसमाप्ति/उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिप्रत्यय-अव्यय (quotative particle)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; enclitic genitive
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
कथयन्तिtell, proclaim
कथयन्ति:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
यशःfame
यशः:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भुविin the world, on earth
भुवि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative

Rama followed by Lakshmana slowly approached the longarmed, lionchested, brightfaced, tawnyeyed Vali, and admiringly observed this unchallengeable son of Indra, unassailable like Indra himself. Adorned with a golden necklace, he had fallen on the ground like fire without flame, like king Yayati descended on the earth from the celestial realm on the exhaustion of his merits, or like the Sun cast down on the earth at the end of the aeon.

V
Vālī
M
Mahendra/Indra
U
Upendra

FAQs

Even divinely-endowed strength is not absolute; dharma and the moral order ultimately circumscribe power, reminding rulers and heroes to act within righteousness.

The poet continues describing the fallen Vālī, emphasizing his near-divine stature and the shock of his downfall.

Vālī’s extraordinary might and majesty are highlighted, intensifying the ethical gravity of the episode.