Shloka 30

तारोपदेशः

Tara’s Counsel to Vali on Sugriva’s Roar and Rama’s Alliance

Devanagari script

प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मेन रोष मेवानुविधातुमर्हसि।क्षमो हि ते कोसलराजसूनुनान विग्रहश्शक्रसमानतेजसा।।

Transliteration

prasīda pathyaṃ śṛṇu jalpitaṃ hi me

na roṣam evānuvidhātum arhasi |

kṣamo hi te kosala-rāja-sūnunā

na vigrahaḥ śakra-samāna-tejasā ||

Translation

శాంతించు; నా హితకరమైన మాటలను విను. కేవలం కోపాన్నే అనుసరించడం నీకు తగదు. ఇంద్రసమాన తేజస్సుగల కోసలరాజపుత్రునితో విరోధంలో పడటం నీకు యుక్తం కాదు।

Word by Word

• प्रसीद: be calm/be gracious
• प्रसीद: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-सीद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पथ्यम्: wholesome advice
• पथ्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (object) शृणु

• शृणु: listen
• शृणु: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जल्पितम्: what is spoken
• जल्पितम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जल्प् (धातु) + क्त → जल्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used substantively

• हि: indeed/for
• हि: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• मे: of me/my
• मे: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• रोषम्: anger
• रोषम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एव: only/just
• एव: अवधारण (Restriction)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (restrictive particle)

• अनुविधातुम्: to follow/comply with
• अनुविधातुम्: प्रयोजन (Purpose/Infinitive complement)
• Type: Verb
• Root: अनु-वि-धा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive)

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• क्षमः: fit/appropriate
• क्षमः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate)

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात

• ते: for you
• ते: सम्प्रदान (Recipient/for you)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन

• कोसलराजसूनुना: with the son of the king of Kosala (Rama)
• कोसलराजसूनुना: सह/प्रतियोगी (Sahārtha/Agent-in-opposition; instrumental with ‘vigraha’)
• Type: Noun
• Root: कोसल-राज-सूनु (प्रातिपदिक; कोसल + राज + सूनु)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कोसलस्य राज्ञः सूनुः)

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• विग्रहः: hostility/conflict
• विग्रहः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: विग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शक्रसमानतेजसा: with one whose splendor equals Indra's
• शक्रसमानतेजसा: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शक्र-समान-तेजस् (प्रातिपदिक; शक्र + समान + तेजस्)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier) कोसलराजसूनुना; कर्मधारय within (समानतेजस्) + तत्पुरुष (शक्रस्य समानम्)

Context

'Do not lose your temper. Quieten your mind. My advice is beneficial to you. You should not fight with the prince of Kosala who is comparable to Indra in splendour.It is not proper for you.'

Characters & Entities

• Tārā
• Vālī
• Rāma
• Kosala
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires mastery over anger and avoidance of unjust or ruinous conflict, especially against a righteous and formidable person.

What is the narrative situation?

Tārā attempts to restrain Vālī from acting rashly and warns him not to oppose Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Temperance and wise restraint—choosing counsel over impulse.