Shloka 26

तारोपदेशः

Tara’s Counsel to Vali on Sugriva’s Roar and Rama’s Alliance

Devanagari script

न हि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कञ्चन।।दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्।वैरमेतत्समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु।।

Transliteration

na hi tena samaṃ bandhuṃ bhuvi paśyāmi kañcana ||

dāna-mānādi-satkāraiḥ kuruṣva pratyanantaram |

vairam etat samutsṛjya tava pārśve sa tiṣṭhatu ||

Translation

నిజంగా, భూమిపై అతనితో సమానమైన బంధువును నేను ఎవరినీ చూడను. కాబట్టి ఈ వైరాన్ని విడిచిపెట్టు; దానము, గౌరవము, సత్కారములతో అతనిని ఆదరించుము; అతడు నీ పక్కనే నిలిచియుండుగాక.

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपात

• तेन: with him
• तेन: Sahakāraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• समम्: equal(ly)
• समम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: sama (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: ‘equally’)

• बन्धुम्: a kinsman
• बन्धुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: bandhu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: bhū (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √paś (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कञ्चन: anyone (at all)
• कञ्चन: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: kañcana (सर्वनाम-प्रातिपदिक/अनिश्चित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite)

• दानमानादिसत्कारैः: by gifts, respect, and such honours
• दानमानादिसत्कारैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: dāna (प्रातिपदिक) + māna (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक) + satkāra (प्रातिपदिक)
• Form: समास (समाहार/तत्पुरुष-प्रधान: ‘honours such as gifts and respect’), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• कुरुष्व: do (so)
• कुरुष्व: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• प्रत्यनन्तरम्: immediately thereafter
• प्रत्यनन्तरम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: prati (अव्यय) + anantara (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (adverb: ‘immediately after’), अव्यय

• वैरम्: enmity
• वैरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vaira (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• समुत्सृज्य: having completely abandoned
• समुत्सृज्य: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam-ud-√sṛj (धातु) + ल्यप् (कृत्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल

• तव: your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• पार्श्वे: at the side
• पार्श्वे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: pārśva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• तिष्ठतु: let him remain
• तिष्ठतु: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √sthā (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

'Indeed I do not see any of your relatives comparable to him on earth. Give up enmity with him. Give him wealth. Give him respect. Keep him by your side.

Characters & Entities

• Tārā
• Vālī
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is restoration of social and familial harmony through respectful conduct—ending hostility and re-establishing bonds with honor and generosity.

What is the narrative situation?

Tārā urges Vālī to reconcile with Sugrīva and actively honor him so that unity is visibly restored.

Which character virtue is emphasized?

Magnanimity—using respect, gifts, and proximity to heal a fractured relationship.