Sarga 72

Verse 1

तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनि:।उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम्।।।।

విదేహదేశపు ఆ వీరనృపుడు ఇలా పలికిన తరువాత, వసిష్ఠునితో కూడిన మహాముని విశ్వామిత్రుడు రాజును యథోచిత వాక్యాలతో సంభాషించాడు.

Verse 2

अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुङ्गव।इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन।।।।

హే నరశ్రేష్ఠా! ఇక్ష్వాకువంశమునకు, విదేహవంశమునకు చెందిన రాజకులములు అచింత్యములు, అప్రమేయములు; వీటికి సమానుడు లోకమున ఎవరూ లేరు।

Verse 3

सदृशो धर्मसम्बन्ध: सदृशो रूपसम्पदा।रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह।।।।

హే రాజా! రామలక్ష్మణులకు సీతతోను, ఊర్మిలతోను కలిగిన వివాహబంధము సర్వథా సముచితము—ధర్మసంబంధములో సమానము, రూపసంపదలోను అనురూపము।

Verse 4

वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम।भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वज:।।।।

హే నరశ్రేష్ఠా, నా మాట వినుము—ఇది చెప్పవలసినదే: ఇతడు నా తమ్ముడు, ధర్మజ్ఞుడైన రాజు కుశధ్వజుడు।

Verse 5

अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि ।सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे।।।।

హే రాజన్, హే నరశ్రేష్ఠా! భూమిపై రూపంలో అపరిమితమైన ఈ ధర్మాత్మునికి భార్యార్థంగా మా ఇద్దరు కుమార్తెలను వధువులుగా వరించుచున్నాము।

Verse 6

भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमत:।वरयामस्सुते राजन् तयोरर्थे महात्मनो:।।।।

హే రాజన్! యువకుమారుడు భరతుడు మరియు ధీమంతుడు శత్రుఘ్నుడు—ఈ ఇద్దరు మహాత్మ రాజకుమారుల కొరకు ఆ కుమార్తెలను వధువులుగా వరించుచున్నాము।

Verse 7

पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिन:।लोकपालोपमास्सर्वे देवतुल्यपराक्रमा:।।।।

దశరథుని ఈ కుమారులు రూపయౌవనసంపన్నులు; వీరందరూ లోకపాలుల వలె, పరాక్రమంలో దేవతుల సమానులు।

Verse 8

उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्।इक्ष्वाको: कुलमव्यग्रं भवत:पुण्यकर्मण:।।।।

హే రాజేంద్రా! ఈ బంధుత్వసంబంధంతో రెండు వంశాలూ దృఢంగా అనుబంధింపబడుగాక—మీ పుణ్యకర్మగల కులమును, ఇక్ష్వాకు వంశమును—ఏ విఘాతం లేకుండా।

Verse 9

विश्वामित्रवच श्शृत्वा वसिष्ठस्य मते तदा।जनक: प्रांजलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुङ्गवौ।।।।

అప్పుడు వసిష్ఠుని అభిప్రాయానికి అనుగుణమైన విశ్వామిత్రుని వచనమును విని, జనకుడు అంజలి గట్టి ఆ మునిపుంగవులను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 10

कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां नो मुनिपुङ्गवौ ।सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयथ: स्वयम्।।।।

ఈ వంశం ధన్యమని నేను భావిస్తున్నాను; ఎందుకంటే మీరు ఇద్దరు మునిపుంగవులు స్వయంగా మా రెండు రాజవంశాల మధ్య తగిన కులసంబంధాన్ని ఆజ్ఞాపించారు.

Verse 11

एवं भवतु भद्रं व: कुशध्वजसुते इमे।पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ।।।।

అలాగే కావుగాక; మీకు శుభం కలుగుగాక. కుశధ్వజుని ఈ ఇద్దరు కుమార్తెలు భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు—ఈ ఇద్దరికీ భార్యలై, వారు కలిసి గృహధర్మాన్ని ఆచరించుగాక.

Verse 12

एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसृणां महामुने।पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबला:।।।।

హే మహామునీ, ఒకే రోజున ఈ నాలుగు రాజకన్యల చేతులను నాలుగు మహాబలవంతులైన రాజకుమారులు పాణిగ్రహణం చేయుగాక.

Verse 13

उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिण:।वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापति:।।।।

హే బ్రాహ్మణా! ఉత్తర దినమున, రెండు ఫల్గునీ నక్షత్రాలతో యుక్తమైన కాలంలో మునీశ్వరులు వివాహసంస్కారాన్ని అత్యంత శుభమని ప్రశంసిస్తారు—అక్కడ ప్రజాపతి-రూపంగా భగ దేవుడు అధిష్ఠాతగా ఉంటాడు.

Verse 14

एवमुक्त्वा वचस्सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलि:।उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत्।।।।

ఇలా సౌమ్యమైన మాటలు చెప్పి రాజు జనకుడు లేచి, కరజోడించి, ఆ ఇద్దరు మునివరులను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 15

परो धर्म: कृतो मह्यं शिष्योऽस्मिभवतो सदा।इमान्यासनमुख्यानि आसातां मुनिपुङ्गवौ।।।।

నాకు పరమ ధర్మకార్యం చేయబడింది. నేను సదా మీ శిష్యుడను. హే మునిపుంగవులారా! ఈ ఉత్తమ ఆసనాలపై మీరు ఇద్దరూ ఆసీనులగండి.

Verse 16

यथा दशरथस्येयं तथाऽयोध्या पुरी मम।प्रभुत्वे नास्ति सन्देहो यथार्हं कर्तुमर्हथ।।।।

ఈ నగరం దశరథునిదైనట్లే, అయోధ్యాపురి నాదే. అధికారంలో సందేహం లేదు; కనుక యథోచితంగా, మీరు తగినదిగా భావించినట్లు చేయండి.

Verse 17

तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दन:।राजा दशरथो हृष्ट: प्रत्युवाच महीपतिम्।।।।

వైదేశ రాజు జనకుడు ఇలా పలికినప్పుడు, రఘువంశానందకరుడైన రాజు దశరథుడు హర్షంతో ఆ భూపతికి (జనకునికి) ప్రత్యుత్తరం పలికెను.

Verse 18

युवामसङ्ख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ।ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिता:।।।।

హే మిథిలేశ్వరా! మీరు ఇద్దరు సోదరులు అసంఖ్యేయ గుణములతో యుక్తులు; మీచేత ఋషులు మరియు రాజసమూహములు యథావిధిగా పూజింపబడి సత్కరింపబడ్డారు।

Verse 19

स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामि स्वमालयम्।श्राद्धकर्माणि सर्वाणि विधास्यामीति चाब्रवीत्।।।।

“నీకు స్వస్తి కలుగుగాక, నీకు మంగళం కలుగుగాక. నేను నా నివాసమునకు వెళ్లి సమస్త శ్రాద్ధకర్మలను విధిపూర్వకంగా నిర్వహిస్తాను,” అని అతడు పలికెను।

Verse 20

तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा।मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशा:।।।।

అప్పుడు మహాయశస్సుగల రాజు దశరథుడు ఆ నరపతిని వీడ్కోలు చెప్పి, ఆ ఇద్దరు మునీంద్రులను ముందుంచి వెంటనే ప్రయాణమయ్యెను।

Verse 21

स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानत:।प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम्।।।।

రాజు తన నివాసానికి వెళ్లి విధివిధానంగా శ్రాద్ధకర్మను ఆచరించి, ప్రాతఃకాలంలో తగిన వేళ లేచి ఉత్తమమైన గోదానాన్ని నిర్వహించాడు।

Verse 22

गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यो नराधिप:।एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मत:।।।।

నరాధిపుడైన రాజు ధర్మానుసారంగా తన కుమారుల పేర్లతో బ్రాహ్మణులకు ఒక్కొక్కరిగా లక్ష గోవులను దానం చేశాడు।

Verse 23

सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्सा: कांस्यदोहना:।गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ:।।।।वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दन:।ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सल:।।।।

పురుషోత్తముడైన రఘునందనుడు, కుమారవాత్సల్యంతో, తన కుమారుల పేర్లతో ద్విజులకు నాలుగు లక్షల గోవులను గోదానంగా ఇచ్చాడు—అవి సమృద్ధిగా, దూడలతో కూడినవి, బంగారు కొమ్ములతో శోభించినవి, పాలు దోయుటకు కాంస్య పాత్రలతో కూడినవి; అదనంగా బ్రాహ్మణులకు విస్తారమైన ఇతర ధనమును కూడా దానం చేశాడు।

Verse 24

सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्सा: कांस्यदोहना:।गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ:।।1.72.23।।वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दन:।ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सल:।।1.72.24।।

పురుషోత్తముడైన రఘునందనుడు, కుమారవాత్సల్యంతో, తన కుమారుల పేర్లతో ద్విజులకు నాలుగు లక్షల గోవులను గోదానంగా ఇచ్చాడు—అవి సమృద్ధిగా, దూడలతో కూడినవి, బంగారు కొమ్ములతో శోభించినవి, పాలు దోయుటకు కాంస్య పాత్రలతో కూడినవి; అదనంగా బ్రాహ్మణులకు విస్తారమైన ఇతర ధనమును కూడా దానం చేశాడు।

Verse 25

स सुतै: कृतगोदानैर्वृतस्तु नृपतिस्तदा।लोकपालैरिवाभाति वृत: स्सौम्य: प्रजापति:।।।।

అప్పుడు గోదానం పూర్తిచేసిన తన కుమారులతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ నృపతి, సౌమ్యంగా ప్రకాశిస్తూ, లోకపాలులతో పరివృతుడైన ప్రజాపతివలె శోభించాడు।