Sarga 70
वंशवर्णनम् तथा विवाहप्रार्थना — Genealogy of the Ikshvaku Line and the Proposal for Marriage
बालकाण्ड
ప్రాతఃకాలంలో నిత్యకర్మలు, యజ్ఞాది ఆచారాలు ముగిసిన తరువాత మిథిలలో రాజు జనకుడు తన ప్రధాన పురోహితుడు శతానందుని సంబోధించి రాజకార్య సమన్వయాన్ని ప్రారంభిస్తాడు. ఇక్షుమతీ నది తీరంలోని సాంకాశ్యాలో నివసించే తన తమ్ముడు కుశధ్వజుని పిలిపించేందుకు దూతలను పంపుతాడు. కుశధ్వజుడు త్వరగా వచ్చి జనకునికి నమస్కరించి, రాజోచిత గౌరవంతో ఆసనంపై కూర్చుంటాడు. అదే సమయంలో మిథిలా సభ దశరథుని కూడా ఆహ్వానిస్తుంది; ప్రధానమంత్రి సుదామన్ దూతగా పంపబడతాడు. దశరథుడు ఋషులు, ఆచార్యులు, పురోహితులు, మంత్రులు, బంధువులతో కలిసి మిథిలకు వచ్చి యథోచిత సత్కారాన్ని పొందుతాడు. కర్మకాండ విషయాలలో అధికారిక వక్తగా వసిష్ఠుని దశరథుడు నియమిస్తాడు; విశ్వామిత్రుడూ సమ్మతిస్తాడు. తదనంతరం వసిష్ఠుడు బ్రహ్మ నుండి మరీచి, కశ్యప, వివస్వాన్, మనువు ద్వారా ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని దశరథుని వరకు, అతని కుమారుల వరకు వంశావళిగా వివరిస్తాడు. ఈ వంశవర్ణనం శుద్ధ వంశం, సత్యనిష్ఠ, రాజధర్మగుణాలను ధర్మబద్ధంగా స్థాపిస్తుంది. చివరికి వసిష్ఠుడు జనకుని వద్ద స్పష్టంగా ప్రార్థిస్తాడు—రామునికి, లక్ష్మణునికి జనకుని రెండు కుమార్తెలను వివాహంగా ప్రసాదించవలెనని; పుణ్యసామ్యమూ వంశోచిత ధర్మ్యతయూ కలిసిన ఈ సంయోగం అని ప్రతిపాదిస్తాడు।
Shlokas
Verse 1
तत: प्रभाते जनक: कृतकर्मा महर्षिभि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञ श्शतानन्दं पुरोहितम्।।1.70.1।।
అనంతరం ప్రాతఃకాలంలో, మహర్షులు కర్మలు ముగించిన తరువాత, వాక్యనిపుణుడైన జనకుడు తన పురోహితుడైన శతానందునితో మాటలాడెను।
Verse 2
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:।कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।।वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।
నా తమ్ముడు మహాతేజస్సుతో, అత్యంత ధార్మికుడై ‘కుశధ్వజుడు’ అని ప్రసిద్ధుడు. అతడు ఇక్షుమతీ నది తీరాన, జలఫలముల వరకు సరిహద్దుగా గల శుభనగరమైన సాంకాశ్యలో నివసిస్తున్నాడు. ఆ పుణ్యప్రతిభాసమయ నగరం పుష్పక విమానంలా దివ్యశోభతో వెలుగుతుంది।
Verse 3
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:।कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।।वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।
నా తమ్ముడు మహాతేజస్సుతో, అత్యంత ధార్మికుడై ‘కుశధ్వజుడు’ అని ప్రసిద్ధుడు. అతడు ఇక్షుమతీ నది తీరాన, జలఫలముల వరకు సరిహద్దుగా గల శుభనగరమైన సాంకాశ్యలో నివసిస్తున్నాడు. ఆ పుణ్యప్రతిభాసమయ నగరం పుష్పక విమానంలా దివ్యశోభతో వెలుగుతుంది।
Verse 4
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मत:।प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह।।1.70.4।।
నేను ఆయనను దర్శించదలచుకున్నాను; ఆయనే నాకు యజ్ఞరక్షకుడని భావించాను. ఆ మహాతేజస్వి కూడా నాతో కలిసి ఈ ఆనందాన్ని అనుభవించుగాక॥
Verse 5
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य सन्निधौ।आगता: केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत्।।1.70.5।।
శతానందుని సన్నిధిలో ఈ మాటలు పలికిన తరువాత, కొందరు అప్రమత్త సేవకులు వచ్చారు; అప్పుడు జనకుడు వారికి ఆజ్ఞాపించాడు॥
Verse 6
शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुश्शीघ्रवाजिभि:।समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा।।1.70.6।।
నరేంద్రుని ఆజ్ఞతో వారు వేగవంతమైన గుర్రాలపై బయలుదేరారు—ఆ నరవ్యాఘ్రుని తీసుకురావడానికి, ఇంద్రాజ్ఞతో విష్ణువును పిలిచినట్లుగా॥
Verse 7
साङ्काश्यां ते समागत्य ददृशुश्च कुशध्वजम्।न्यवेदयन्यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम्।।1.70.7।।
వారు సాంకాశ్యకు చేరుకొని కుశధ్వజుని దర్శించారు. జరిగిన సంగతులన్నిటిని, అలాగే జనకుని మనస్సులోని ఉద్దేశ్యాన్ని కూడా యథావిధిగా నివేదించారు॥
Verse 8
तद्वृत्तं नृपति श्शृत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाबलै:।अज्ञायाऽथ नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वज:।।1.70.8।।
మహాబలులైన శ్రేష్ఠ దూతల ద్వారా ఆ వృత్తాంతాన్ని విని, నరేంద్రుని ఆజ్ఞను గ్రహించిన కుశధ్వజుడు (అతని వద్దకు) బయలుదేరాడు॥
Verse 9
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्।सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम्।।1.70.9।।राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाऽध्यरोहत।
అతడు ధర్మప్రియుడైన మహాత్మ జనకుని దర్శించాడు. శతానందునికీ, ధార్మికుడైన రాజుకీ నమస్కరించి, రాజోచితమైన పరమ దివ్యాసనంపై అధిరోహించాడు॥
Verse 10
उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावतितेजसौ।।1.70.10।।प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्।
ఒకచోట కూర్చున్న ఆ ఇద్దరు అతితేజస్వి వీర సోదరులు మంత్రిశ్రేష్ఠుడైన సుదామనుని పంపిరి।
Verse 11
गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकुममितप्रभम्।।1.70.11।।आत्मजैस्सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्।
‘హే మంత్రిపతీ! శీఘ్రముగా వెళ్ళి, అమితప్రభుడైన, దుర్ధర్షుడైన ఇక్ష్వాకు నరపతి దశరథుని ఆయన కుమారులతోను మంత్రులతోను సహా తీసుకొమ్ము।’
Verse 12
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम्।।1.70.12।।ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्।
అతడు ఉపకార్యకు (మండపానికి) వెళ్లి రఘుకులవర్ధకుడైన దశరథుని దర్శించి, శిరస్సు వంచి నమస్కరించి ఈ మాటలు పలికెను।
Verse 13
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिप:।।1.70.13।।स त्वां द्रष्टुं व्यवसितस्सोपाध्यायपुरोहितम्।
‘హే వీర అయోధ్యాధిపతీ! వైదేహుడైన మిథిలాధిపతి జనకుడు, ఉపాధ్యాయులు మరియు పురోహితులతో సహా మిమ్మును దర్శించుటకు నిశ్చయించెను।’
Verse 14
मंत्रिश्रेष्ठवच श्शृत्वा राजा सर्षिगणस्तदा।।1.70.14।।सबंधुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते।
మంత్రిశ్రేష్ఠుని వాక్యము విని రాజు ఆ సమయంలో ఋషిగణములతోను బంధువులతోను కలిసి జనకుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।
Verse 15
स राजा मन्त्रिसहित स्सोपाध्याय: सबान्धव:।।1.70.15।।वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्।
ఆ రాజు మంత్రులతోను ఉపాధ్యాయులతోను బంధువులతోను కలిసి—వాక్యనిపుణులలో శ్రేష్ఠుడై—విదేహరాజు జనకునితో ఈ వాక్యమును పలికెను।
Verse 16
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम्।।1.70.16।।वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषि:।
మహారాజా, మీకు బాగా తెలిసినదే—భగవాన ఋషి వసిష్ఠుడు ఇక్ష్వాకుకులానికి దైవత-రక్షకుడు; సమస్త కర్తవ్యకర్మలలో అధికార వక్త కూడా ఆయనే।
Verse 17
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातस्सह सर्वैर्महर्षिभि:।।1.70.17।।एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्।
విశ్వామిత్రుని అనుమతితోను సమస్త మహర్షుల సమ్మతితోను ఈ ధర్మాత్ముడు వసిష్ఠుడు నా వంశమును యథాక్రమంగా వివరిస్తాడు।
Verse 18
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।।तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।
మహాత్ములైన రాజుల సభలో నరశ్రేష్ఠుడు దశరథుడు ఇలా చెప్పి మౌనమయ్యెను. అప్పుడు వాక్యనిపుణుడైన భగవాన ఋషి వసిష్ఠుడు పురోహితులతో కూడి ఆసీనుడైన విదేహరాజు జనకునితో మాటలాడెను।
Verse 19
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।।तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।
మహాత్ములైన రాజుల సభలో నరశ్రేష్ఠుడు దశరథుడు ఇలా చెప్పి మౌనమయ్యెను. అప్పుడు వాక్యనిపుణుడైన భగవాన ఋషి వసిష్ఠుడు పురోహితులతో కూడి ఆసీనుడైన విదేహరాజు జనకునితో మాటలాడెను।
Verse 20
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्यय:।तस्मान्मरीचि स्संजज्ञे मरीचे: काश्यप: सुत:।।1.70.20।।
అవ్యక్తమునుండి బ్రహ్ముడు ప్రాదుర్భవించాడు—ఆయన శాశ్వతుడు, నిత్యుడు, అవ్యయుడు. ఆయన నుండే మరీచి జన్మించాడు; మరీచి కుమారుడే కశ్యపుడు।
Verse 21
विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वत स्स्मृत:।मनु: प्रजापति: पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोस्सुत:।।1.70.21।।
కశ్యపుని నుండి వివస్వాన్ జన్మించాడు. వివస్వానుని నుండి మనువు జన్మించాడు—అతడు వైవస్వతుడని స్మరింపబడతాడు; పూర్వం ప్రజాపతి అని ప్రసిద్ధుడు. మనువు కుమారుడే ఇక్ష్వాకు।
Verse 22
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम्।इक्ष्वाकोस्तु सुतश्श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुत:।।1.70.22।।
అయోధ్యలో ఇక్ష్వాకుని ఆద్య పూర్వజ రాజుగా తెలుసుకో. ఇక్ష్వాకుని శ్రీమంతుడైన కుమారుడు ‘కుక్షి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు।
Verse 23
कुक्षेरथात्मज: श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत।विकुक्षेस्तु महातेजा बाण: पुत्र: प्रतापवान्।।1.70.23।।
కుక్షి తరువాత అతని శ్రీమంతుడైన కుమారుడు వికుక్షి జన్మించాడు. వికుక్షికి మహాతేజస్సుతో, ప్రతాపవంతుడైన కుమారుడు బాణుడు పుట్టాడు।
Verse 24
बाणस्य तु महातेजा अनरण्य: प्रतापवान्।अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोस्सुत:।।1.70.24।।
బాణునికి మహాతేజస్సు, ప్రతాపవంతుడైన అనరణ్యుడు జన్మించాడు. అనరణ్యుని నుండి పృథు పుట్టెను; పృథువుకు కుమారుడు త్రిశంకువు అని ప్రసిద్ధి॥
Verse 25
त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो दुन्दुमारो महायशा:।युवनाश्वसुतस्त्वासीन्मान्धाता पृथिवीपति:।।1.70.25।।
త్రిశంకువుకు మహాయశస్సు గల కుమారుడు దుందుమారుడు జన్మించాడు. యువనాశ్వుని కుమారుడుగా భూపతి మాంధాతా అవతరించాడు॥
Verse 26
मान्धातुस्तु सुत श्श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत।सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धि: प्रसेनजित्।।1.70.26।।
మాంధాతాకు శ్రీమంతుడైన కుమారుడు సుసంధి జన్మించాడు. సుసంధికి ఇద్దరు కుమారులు—ధ్రువసంధి మరియు ప్రసేనజిత్॥
Verse 27
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामत:।भरतात्तु महातेजा असितो नाम जातवान्।।1.70.27।।
ధ్రువసంధికి యశస్వి కుమారుడు భరతుడు అనే నామంతో జన్మించాడు. భరతుని నుండి మహాతేజస్సు గల అసితుడు జన్మించాడు॥
Verse 28
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रव:।हैहयास्तालजंघाश्च शूराश्च शशिबिन्दव:।।1.70.28।।
ఆయన (అసితుని) మీద శత్రువులుగా ప్రతిరాజులు లేచారు—హైహయులు, తాలజంఘులు, అలాగే శశిబిందు వంశపు శూరులు॥
Verse 29
तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासित:।हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत्।।1.70.29।।असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा।
యుద్ధంలో వారితో ప్రతియుద్ధం చేస్తూ రాజు నిర్వాసితుడయ్యాడు. హిమవంతాన్ని చేరి, బలం క్షీణించిన అసిత రాజు అప్పుడు మంత్రులతో కలిసి భృగుప్రస్రవణంలో నివసించాడు.
Verse 30
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतम्।।1.70.30।। एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ।
అతనికి ఇద్దరు భార్యలు గర్భిణులయ్యారని వినబడింది. వారిలో ఒకరు గర్భాన్ని నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో సహపత్నికి విషం ఇచ్చింది.
Verse 31
तत श्शैलवरं रम्यं बभूवाभिरतो मुनि:।।1.70.31।।भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रित:।
ఆ తరువాత భృగువంశీయుడైన చ్యవన ముని హిమవంతాన్ని ఆశ్రయించి, ఆ రమ్యమైన శ్రేష్ఠ పర్వతంలో ఆనందంగా నివసించాడు.
Verse 32
तत्रैका तु महाभागा भार्गवं देववर्चसम्।।1.70.32।।ववन्दे पद्मपत्राक्षी काङ्क्षन्ती सुतमात्मन:।
అక్కడ వారిలో ఒక మహాభాగ్యవతి, పద్మపత్రాక్షి స్త్రీ, దేవవర్చస్సుతో ప్రకాశించే భృగువంశీయ మునికి నమస్కరించింది—తనకు కుమారుడిని కోరుతూ.
Verse 33
तमृषिं साऽभ्युपागम्य कालिंदी चाभ्यवादयत्।।1.70.33।।स तामभ्यवदद्विप्र: पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि।
కాలిందీ ఆ ఋషిని సమీపించి భక్తితో నమస్కరించి అభివాదం చేసింది. అప్పుడు పుత్రప్రాప్తి, పుత్రజన్మ కోరికతో ఉన్న ఆమెను ఆ బ్రాహ్మణుడు ఈ విధంగా పలికెను.
Verse 34
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।।महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति।गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।
హే మహాభాగ్యవతీ! నీ గర్భంలో అత్యంత బలవంతుడైన, సద్గుణసంపన్నుడైన ఉత్తమ పుత్రుడు రూపుదిద్దుకుంటున్నాడు.
Verse 35
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।।महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति।गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।
ఆ మహావీర్యుడు, మహాతేజస్సుగల పుత్రుడు త్వరలోనే జన్మిస్తాడు. విషంతో కూడి ఉన్నప్పటికీ అతడు శ్రీమంతుడై ప్రకాశిస్తాడు. హే కమలనయనీ, శోకించకు.
Verse 36
च्यवनं तु नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता।पतिशोकातुरा तस्मात्पुत्रं देवी व्यजायत।।1.70.36।।
చ్యవన మునికి నమస్కరించి, పతివ్రత అయిన ఆ రాజకుమార్తె, భర్త శోకంతో బాధపడుతున్నప్పటికీ, ఆ దేవి ఒక పుత్రుని ప్రసవించింది.
Verse 37
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया।सह तेन गरेणैव जात: स सगरोऽभवत्।।1.70.37।।
కానీ సపత్నీ గర్భాన్ని నశింపజేయాలనే ఉద్దేశంతో ఆమెకు విషం ఇచ్చింది. ఆ బాలుడు అదే విషంతో కూడి జన్మించాడు; అందువల్ల అతడు ‘సగరుడు’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు.
Verse 38
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जात्तथांऽशुमान्।दिलीपोंऽशुमत: पुत्रो दिलीपस्य भगीरथ:।।1.70.38।।
సగరుని కుమారుడు అసమంజుడు; అసమంజుని నుండి అంశుమాన్ జన్మించాడు. అంశుమానుని కుమారుడు దిలీపుడు, దిలీపుని కుమారుడు భగీరథుడు॥
Verse 39
भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्सुत:।रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्ध: पुरुषादक:।।1.70.39।।कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शंखण:।
భగీరథుని నుండి కకుత్స్థుడు జన్మించాడు; కకుత్స్థుని కుమారుడు రఘువు. రఘువుకు తేజస్సుగల కుమారుడు ప్రవృద్ధుడు; అతడు ‘పురుషాదక’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు; అతడే కల్మాషపాదుడయ్యాడు, అతనినుండి శంఖణుడు జన్మించాడు॥
Verse 40
सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।।शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:।मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।
శంఖణుని కుమారుడు సుదర్శనుడు; సుదర్శనుని నుండి అగ్నివర్ణుడు జన్మించాడు॥
Verse 41
सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।।शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:।मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।
అగ్నివర్ణుని కుమారుడు శీఘ్రగుడు; శీఘ్రగుని కుమారుడు మరువు. మరువుని నుండి ప్రశుశ్రుకుడు జన్మించాడు; ప్రశుశ్రుకుని నుండి అంబరీషుడు జన్మించాడు॥
Verse 42
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुष: पृथिवीपति:।नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिज:।।1.70.42।।
అంబరీషుని కుమారుడు భూపతి నహుషుడు అయ్యాడు. నహుషుని కుమారుడు యయాతి; యయాతి కుమారుడు నాభాగుడు జన్మించాడు॥
Verse 43
नाभागस्य बभूवाज: अजाद्दशरथोऽभवत्।अस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।1.70.43।।
నాభాగుని నుండి అజుడు జన్మించాడు; అజుని నుండి దశరథుడు జన్మించాడు. ఆ దశరథుని నుండి రామలక్ష్మణులనే ఇద్దరు సోదరులు జన్మించారు॥
Verse 44
హే రాజోత్తమా, హే నరేంద్రా! ఇక్ష్వాకువంశ వీరులైన వీరు ఆదినుండే శుద్ధ వంశజులు, ధర్మపరాయణులు, సత్యనిష్ఠులు. రామలక్ష్మణుల వివాహార్థం మీ రెండు కుమార్తెలను నేను కోరుతున్నాను; ఇరుపక్షాలూ సమానంగా యోగ్యమైనందున, తగిన రెండు వధువులను దానం చేయుట సముచితం॥
Frequently Asked Questions
The pivotal action is a protocol-driven marriage request grounded in dharma: Janaka and Daśaratha proceed through priests, ministers, and rishis, ensuring that alliance-making (marriage) is validated by lineage, consent of spiritual authorities, and ritual propriety rather than mere political expediency.
The sarga teaches that legitimate sovereignty and social unions are anchored in accountable speech and sanctioned tradition: Vasiṣṭha’s genealogy is not ornamental, but a moral-legal instrument linking personal virtue, dynastic continuity, and the authority of dharmic institutions (guru, priesthood, and yajña).
Key landmarks include Mithilā (the diplomatic-ritual court), Sāṅkāśyā on the Ikṣumatī River (Kuśadhvaja’s domain), and Himavat with Bhṛguprasravaṇa (in the Sagara lineage episode). Culturally, the sarga emphasizes dawn rites, priestly mediation, and formal seating/hospitality as markers of royal-ritual civilization.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.