Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 47, Shloka 14

अयोध्यायाः पौरविलापः

Lament of the Citizens of Ayodhya on Rama’s Absence

रथस्य मार्गनाशेन न्यवर्तन्त मनस्विनः।किमिदं किं करिष्यामो दैवेनोपहता इति।।।।

rathasya mārga-nāśena nyavartanta manasvinaḥ | kim idaṃ kiṃ kariṣyāmo daivenopahatā iti || 2.47.14 ||

రథపు జాడ కనబడకపోవడంతో ఆ ధీరులు తిరిగి మళ్లారు; “ఇది ఏమిటి? దైవాఘాతంతో మేము ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి?” అని అన్నారు।

रथस्यof the chariot
रथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
मार्ग-नाशेनby/owing to the loss of the track
मार्ग-नाशेन:
Hetu/Karana (हेतु/करण—cause/instrument)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक) + नाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मार्गस्य नाशः)
न्यवर्तन्तthey turned back/returned
न्यवर्तन्त:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural); उपसर्ग: नि; आत्मनेपद
मनस्विनःthe high-minded men
मनस्विनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
किम्what?
किम्:
Karta (कर्ता—predicative subject)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
इदम्this
इदम्:
Karta (कर्ता—predicative subject)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक-सर्वनाम
किम्what
किम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक
करिष्यामःshall we do
करिष्यामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन; परस्मैपद
दैवेनby fate/destiny
दैवेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
उपहताःstruck/afflicted
उपहताः:
Karta (कर्ता—appositional qualifier)
TypeAdjective
Rootउप-हन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past Passive Participle/Kta), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying मनस्विनः)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध—quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

When they could not find the tracks of the chariot, those high-minded people turned back and said to themselves 'What is this? We have been deceived by fate. What are we to do now?'

A
Ayodhya citizens
C
chariot (ratha)

FAQs

The verse frames a dhārmic tension: people strive to act rightly, yet acknowledge limits when events seem governed by daiva; the ethical response is to turn back without abandoning reverence for Rama.

Unable to find the chariot’s track, the citizens stop pursuing and return, lamenting their helplessness.

Nobility under distress—maintaining composure and collective decision-making even when overwhelmed.