Shloka 3

रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः।शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीं सुप्रसारिताः।।।।

rūpājīvāś ca vādinyo vaṇijaś ca mahādhanāḥ | śobhayantu kumārasya vāhinīṃ suprasāritāḥ ||

రూపంతో జీవించే వేశ్యలు, మధురంగా పలికే స్త్రీలు, మహాధనవంతులైన వ్యాపారులు—తమ సరుకులను చక్కగా ప్రదర్శిస్తూ—కుమారుని యాత్రావాహినిని శోభింపజేయుగాక।

rūpa-jīvāḥwomen who live by beauty (courtesans)
rūpa-jīvāḥ:
Karta (कर्ता/subject of śobhayantu)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक) + jīva (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi: rūpeṇa jīvanti iti; Strīliṅga (context: courtesans), Nominative (1st), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
vādinyaḥfemale singers / sweet-tongued women
vādinyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvādinī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Nominative, Plural; 'female singers/speakers'
vaṇijaḥmerchants
vaṇijaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvaṇij (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Nominative, Plural
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
mahā-dhanāḥvery wealthy
mahā-dhanāḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + dhana (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: mahad dhanaṃ yeṣām; Puṃliṅga, Nominative, Plural; qualifies vaṇijaḥ (and/or others)
śobhayantulet them adorn
śobhayantu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśubh (धातु)
FormCausative (णिच्) from √śubh; Imperative (लोट्), Parasmaipada, 3rd person, Plural
kumārasyaof the prince
kumārasya:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Genitive (6th), Singular
vāhinīmthe army/retinue
vāhinīm:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootvāhinī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Accusative (2nd), Singular
su-prasāritāḥwell spread out (wares/display)
su-prasāritāḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + prasārita (सृ धातु-कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त) from pra+√sṛ/√sāṛ? (prasārayati causative; prasārita 'spread out'); with su-; Nominative, Plural; agrees with subjects

Let the sweet-tongued courtesans, opulent merchants with well spread-out merchandise make the army of my son graceful.

C
Courtesans (Rūpājīvāḥ)

FAQs

Dharma here appears as rājadhrama—maintaining public order and auspicious social arrangements around a prince’s public movement.

Instructions are given for arranging a splendid public entourage for the prince, involving various social groups and commerce.

Administrative competence and attention to public ceremony—organizing society’s roles to support the royal household.