Shloka 36

बहुभिश्चैकमत्यस्यन्नेकेन च बहून्जनान्।विनियोक्ष्याम्यहं बाणान्नृवाजिगजमर्मसु।।।।

bahubhiś caikam atyasyan ekena ca bahūn janān | viniyokṣyāmy ahaṃ bāṇān nṛvājigajamarmasu || 2.23.36 ||

అనేక బాణాలతో ఒక్కనిని ఛేదిస్తూ, ఒక్క బాణంతో అనేక మందిని గాయపరుస్తూ, నేను మనుష్యులు, గుర్రాలు, ఏనుగుల మర్మస్థానాలపై నా బాణాలను ప్రయోగిస్తాను।

bahubhiḥwith many (arrows)
bahubhiḥ:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; साधनवाचक (instrumental)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
ekamone (arrow)
ekam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपद (object)
atyasyanhurling / shooting
atyasyan:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootati + as (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (of aham)
ekenawith one (arrow)
ekena:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधनवाचक
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
bahūnmany
bahūn:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (janān)
janānpeople/men
janān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
viniyokṣyāmiI will aim/apply
viniyokṣyāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + ni + yuj (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
bāṇānarrows
bāṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
nṛ-vāji-gaja-marmasuin the vital spots of men, horses and elephants
nṛ-vāji-gaja-marmasu:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootnṛ (प्रातिपदिक) + vāji (प्रातिपदिक) + gaja (प्रातिपदिक) + marma (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (genitive relation: ‘of men/horses/elephants’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

Striking each of my foes with many arrows and many with one arrow, I shall aim them at the vitals of men, horses and elephants.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
B
bāṇa (arrows)
G
gaja (elephants)

FAQs

Skill is presented as a dharmic instrument: mastery in warfare is meant to neutralize threats efficiently, minimizing prolonged chaos and safeguarding rightful order.

Lakṣmaṇa asserts tactical superiority, describing how he can concentrate or distribute arrow-fire to defeat opposing forces.

Competent courage—valor joined with technical mastery (archery) in the service of duty.