Shloka 39

किमायासेन ते भीरु उत्तिष्ठोत्तिष्ठ शोभने।तत्त्वं मे ब्रूहि कैकेयि यतस्ते भयमागतम्।।।।तत्ते व्यपनयिष्यामि नीहारमिव रश्मिवान्।

kim āyāsena te bhīru uttiṣṭhottiṣṭha śobhane | tattvaṃ me brūhi kaikeyi yatas te bhayam āgatam | tat te vyapanayiṣyāmi nīhāram iva raśmivān ||

ఓ భీరువా, ఈ శ్రమ ఎందుకు? లేచెయ్, లేచెయ్, ఓ శోభనమైన కైకేయీ. నిజముగా నాకు చెప్పు—నీకు ఏ భయం వచ్చిందో. కిరణమయుడైన సూర్యుడు మబ్బును తొలగించినట్లు, నేను ఆ భయాన్ని తొలగిస్తాను॥

tathāthus
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (प्रकारवाचक-अव्यय)
uktāhaving been spoken to
uktā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular; agreeing with 'sā'
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; demonstrative pronoun
samāśvastāreassured
samāśvastā:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ā-śvas (धातु)
FormPast participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular; 'reassured/relieved'
vaktukāmāwishing to speak
vaktukāmā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaktu (वच्-धातोः तुमुन्) + kāma (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; tatpuruṣa 'desirous to speak' (infinitive + kāma)
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; demonstrative qualifying 'apriyam'
apriyamunpleasant thing
apriyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootapriya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
paripīḍayitumto torment
paripīḍayitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootpari-pīḍ (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्), expressing purpose
bhūyaḥagain/further
bhūyaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
FormAdverb (पुनरर्थक-अव्यय), 'again/further'
bhartāramhusband
bhartāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhartṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
upacakramebegan/undertook
upacakrame:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-kram (धातु)
FormLiṭ (Perfect/परोक्षभूत), 3rd Person, Singular, Ātmanepada

O lady! why do you exert yourself? Arise, arise. O charming Kaikeyi, tell me the cause of your fear. I will dispel it just as the Sun dispels morning mists.

D
Daśaratha
K
Kaikeyī
S
Sun (raśmivān)

FAQs

Satya as a moral demand in relationships: Daśaratha urges Kaikeyī to speak the real cause, implying that truthful disclosure is necessary for righteous resolution.

Seeing Kaikeyī distressed, Daśaratha tries to comfort her and asks her to reveal the cause of her fear, promising to remove it.

Karunā (compassion) and protective kingship: he offers reassurance and takes responsibility to relieve her distress.