Sarga 74

Verse 1

तौ कबन्धेन तं मार्गं पम्पाया दर्शितं वने।प्रतस्थतुर्दिशं गृह्य प्रतीचीं नृवरात्मजौ।।।।

అరణ్యంలో కబంధుడు పంపా సరస్సు వైపు చూపిన ఆ మార్గాన్ని పట్టుకొని, ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులు పశ్చిమ దిశగా ప్రయాణమయ్యారు।

Verse 2

तौ शैलेष्वाचितानेकान् क्षौद्रकल्पफलान्द्रुमान्।वीक्षन्तौ जग्मतुर्ध्रष्टुं सुग्रीवं रामलक्ष्मणौ।।।।

పర్వతాలపై తేనెలాంటి మధుర ఫలాలతో నిండిన అనేక వృక్షాలను చూస్తూ రామలక్ష్మణులు సుగ్రీవుని దర్శించుటకు ముందుకు సాగారు.

Verse 3

कृत्वा च शैलपृष्ठे तु तौ वासं रामलक्ष्मणौ।पम्पायाः पश्चिमं तीरं राघवावुपतस्थतुः।।।।

పర్వతశిఖరప్రదేశమున రాత్రివాసము చేసి రాఘవులైన రామలక్ష్మణులు పంపా సరస్సు పశ్చిమ తీరమునకు చేరిరి।

Verse 4

तौ पुष्करिण्याः पम्पायास्तीरमासाद्य पश्चिमम्।अपश्यतां ततस्तत्र शबर्या रम्यमाश्रमम्।।।।

ఆ ఇద్దరూ పంపా సరస్సు పశ్చిమ తీరాన్ని చేరి, అక్కడ శబరీ యొక్క రమ్యమైన ఆశ్రమాన్ని దర్శించిరి।

Verse 5

तौ तमाश्रममासाद्य द्रुमैर्बहुभीरावृतम्।सुरम्यमभिवीक्षन्तौ शबरीमभ्युपेयतुः।।।।

అనేక వృక్షాలతో ఆవరించబడిన ఆ ఆశ్రమాన్ని చేరి, దాని అపూర్వ రమణీయతను వీక్షిస్తూ ఆ ఇద్దరూ శబరీని సమీపించిరి।

Verse 6

तौ च दृष्ट्वा तदा सिद्धा समुत्थाय कृताञ्जलिः।रामस्य पादौ जग्राह लक्ष्मणस्य च धीमतः।।।।

వారిని చూచి సిద్ధురాలైన శబరీ లేచి, కృతాంజలిగా నమస్కరించి, శ్రీరాముని మరియు ధీమంతుడైన లక్ష్మణుని పాదాలను స్పృశించెను।

Verse 7

पाद्यमाचमनीयं च सर्वं प्रादाद्यथाविधि।तामुवाच ततो रामश्श्रमणीं संशितव्रताम्।।।।

ఆమె విధిపూర్వకంగా పాద్యమును, ఆచమనీయం నీటిని మరియు సమస్త సత్కారమును సమర్పించింది. అనంతరం శ్రీరాముడు దృఢవ్రతమైన ఆ శ్రమణీ తపస్వినిని ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 8

कच्चित्ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित्ते वर्धते तपः।कच्चित्ते नियतः क्रोध आहारश्च तपोधने।।।।

నీ సాధనలోని విఘ్నాలు జయించబడినవా? నీ తపస్సు నిరంతరం వృద్ధి చెందుతోందా? ఓ తపోధన, క్రోధమును మరియు ఆహారాసక్తినీ కూడా నియంత్రించుకున్నావా?

Verse 9

कच्चित्ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित्ते मनसः सुखम्।कच्चित्ते गुरुशुश्रूषा सफला चारुभाषिणि।।।।

నీకు నియమ-సంయమాల సిద్ధి లభించిందా? నీ మనస్సుకు శాంతి-సుఖం కలిగిందా? ఓ మధురభాషిణి, గురుశుశ్రూష ఫలప్రదమైందా?

Verse 10

रामेण तापसी पृष्टा सा सिद्धा सिद्धसम्मता।शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रत्युपस्थिता।।।।

రాముడు ప్రశ్నించగా, సిద్ధులచే గౌరవింపబడిన సిద్ధా తపస్విని వృద్ధ శబరి రాముని ఎదుట నిలిచి ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది।

Verse 11

अद्य प्राप्ता तपस्सिद्धिस्तव संदर्शनान्मया।अद्य मे सफलं तप्तं गुरवश्च सुपूजिताः।।।।

ఈ రోజు నీ దర్శనంతో నా తపస్సు సిద్ధి పొందింది। ఈ రోజు నా తపస్సు ఫలించింది; నా గురువులు కూడా సమ్యకంగా పూజింపబడ్డారు।

Verse 12

अद्य मे सफलं जन्म स्वर्गश्चैव भविष्यति।त्वयि देववरे राम पूजिते पुरुषर्षभ।।।।

ఈ రోజు నా జన్మ సఫలమైంది; స్వర్గప్రాప్తి కూడా నిశ్చయమైంది. దేవశ్రేష్ఠుడవైన రామా, పురుషశ్రేష్ఠా, ఇక్కడ నిన్ను పూజించినందున నేను కృతార్థురాలనయ్యాను.

Verse 13

चक्षुषा तव सौम्येन पूतास्मि रघुनन्दन।गमिष्याम्यक्षयान्लोकांस्त्वत्प्रसादादरिन्दम।।।।

రఘునందనా, నీ సౌమ్యమైన చూపుతో నేను పవిత్రురాలనయ్యాను. అరిదమా, నీ ప్రసాదం వల్ల నేను అక్షయ లోకాలకు గమిస్తాను.

Verse 14

चित्रकूटं त्वयि प्राप्ते विमानैरतुलप्रभैः।इतस्ते दिवमारूढा यानहं पर्यचारिषम्।।।।

నీవు చిత్రకూటానికి వచ్చినప్పుడు, నేను సేవించిన వారు ఇక్కడి నుంచే అపూర్వ కాంతిగల విమానాలలో ఎక్కి స్వర్గానికి आरोహించారు.

Verse 15

तैश्चाहमुक्ता धर्मज्ञैर्महाभागैर्महर्षिभिः।आगमिष्यति ते रामस्सुपुण्यमिममाश्रमम्।।।।स ते प्रतिग्रहीतव्यस्सौमित्रिसहितोतिथिः।तं च दृष्ट्वा वरान्लोकानक्षयांस्त्वं गमिष्यसि।।।।

ధర్మజ్ఞులైన మహాభాగ మహర్షులు నాతో ఇలా అన్నారు—‘నీ ఈ అత్యంత పుణ్యమైన ఆశ్రమానికి రాముడు తప్పక వచ్చును.’

Verse 16

तैश्चाहमुक्ता धर्मज्ञैर्महाभागैर्महर्षिभिः।आगमिष्यति ते रामस्सुपुण्यमिममाश्रमम्।।3.74.15।।स ते प्रतिग्रहीतव्यस्सौमित्रिसहितोतिथिः।तं च दृष्ट्वा वरान्लोकानक्षयांस्त्वं गमिष्यसि।।3.74.16।।

సౌమిత్రితో కూడిన అతిథి నీ వద్దకు వస్తాడు; అతనిని యథోచితంగా సత్కరించి స్వీకరించు. అతనిని దర్శించిన వెంటనే నీవు శ్రేష్ఠమైన, అక్షయమైన లోకాలను పొందుతావు॥

Verse 17

मया तु विविधं वन्यं सञ्चितं पुरुषर्षभ।तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास्तीरसम्भवम्।।।।

హే పురుషర్షభా, హే పురుషవ్యాఘ్రా! నీ కోసమే పంపా తీరంలో పుట్టే వివిధ వన్య ఫలమూలాదులను నేను సేకరించాను॥

Verse 18

एवमुक्तस्स धर्मात्मा शबर्या शबरीमिदम्।राघवः प्राह विज्ञाने तां नित्यमबहिष्कृताम्।।।।

శబరి ఇలా పలికినప్పుడు ధర్మాత్ముడైన రాఘవుడు ఆ శబరితో మాట్లాడాడు—ఆమె సదా సమ్యగ్జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉండి, జ్ఞానమునకు ఎప్పుడూ బహిష్కృతురాలు కానిది॥

Verse 19

दनोस्सकाशात्तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनः।श्रुतं प्रत्यक्षमिच्छामि सन्द्रष्टुं यदि मन्यसे।।।।

హే మహాత్మా! దనువద్ద నుండి నీ ప్రభావాన్ని తత్త్వంగా విన్నాను; నీవు సమ్మతిస్తే దానిని ప్రత్యక్షంగా చూడాలని నేను కోరుతున్నాను॥

Verse 20

एतत्तु वचनं श्रुत्ता रामवक्त्राद्विनिस्सृतम्।शबरी दर्शयामास तावुभौ तद्वनं महत्।।।।

రాముని ముఖమునుండి వెలువడిన ఈ మాటలు విని శబరి ఆ ఇద్దరికీ ఆ విశాలమైన వనప్రదేశాన్ని చూపించడం ప్రారంభించింది॥

Verse 21

पश्य मेघघनप्रख्यं मृगपक्षिसमाकुलम्।मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन।।।।।

ఓ రఘునందన, చూడు—ఘన మేఘంలా శ్యామవర్ణంగా ఉన్న ఈ వనఖండం మృగపక్షులతో నిండివుంది; ఇది ‘మతంగవనం’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 22

इह ते भावितात्मानो गुरवो मे महावने।जुहवाञ्चक्रिरे तीर्थं मन्त्रवन्मन्त्रपूजितम्।।।।

ఇక్కడ ఈ మహావనంలో నా గురువులు—భావితాత్ములైన మహర్షులు—మంత్రపూర్వకంగా హోమాహుతులు సమర్పించారు; మంత్రపూజతో ఈ తీర్థం పవిత్రమై ప్రభావవంతమైంది।

Verse 23

इयं प्रत्यक्थ्सली वेदिर्यत्र ते मे सुसत्कृताः।पुष्पोपहारं कुर्वन्ति श्रमादुद्वेपिभिः करैः।।।।

ఇది ‘ప్రత్యక్థ్సలీ’ అనే వేదిక; ఇక్కడ నేను సత్కరించిన ఆ పూజ్య మునులు తపశ్రమంతో వణికే చేతులతో పుష్పోపహారాన్ని సమర్పించేవారు।

Verse 24

तेषां तपःप्रभावेण पश्याद्यापि रघूद्वह।द्योतयन्ति दिशस्सर्वाश्श्रिया वेद्योऽतुलप्रभाः।।।।

ఓ రఘువంశశ్రేష్ఠా, వారి తపఃప్రభావంతో చూడు—ఇప్పటికీ ఈ వేదికలు అతుల తేజస్సుతో, శ్రీతో సమస్త దిక్కులను ప్రకాశింపజేస్తున్నాయి।

Verse 25

अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः।चिन्तितेऽभ्यागतान्पश्य सहितान्सप्तसागरान्।।।।

ఉపవాసశ్రమంతో అలసిపోయి సాగరాల వద్దకు వెళ్లలేని ఆ మునులు కేవలం సంకల్పమాత్రంతోనే ఏడు సముద్రాలను ఇక్కడికి రప్పించారు—చూడు, అవి సమేతంగా ఉన్నాయి।

Verse 26

कृताभिषेकैस्तैर्न्यस्ता वल्कलाः पादपेष्विह।अद्यापि नावशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनन्दन।।।।

హే రఘునందన! స్నానము చేసి వారు ఇక్కడ వృక్షాలపై ఉంచిన వల్కలవస్త్రాలు ఈ ప్రదేశంలో నేటికీ ఎండిపోలేదు।

Verse 27

देवकार्याणि कुर्वद्भिर्यानीमानि कृतानि वै।पुष्पैःकुवलयैस्सार्धं म्लानत्वं नोपयान्तिवै।।।।

దైవారాధన చేయుచున్న ఆ మునులు కువలయాది పుష్పాలతో సమర్పించిన పుష్పార్పణలు ఏమాత్రం వాడిపోవు।

Verse 28

कृत्स्नं वनमिदं दृष्टं श्रोतव्यं च श्रुतं त्वया।तदिच्छाम्यभ्यनुज्ञाता त्यक्तुमेतत्कलेबरम्।।।।

నీవు ఈ సమస్త వనభాగాన్ని చూచితివి, వినవలసినదానిని కూడా వినితివి; కనుక నీ అనుమతితో నేను ఈ దేహాన్ని విడిచిపెట్టదలచుకున్నాను।

Verse 29

तेषामिच्छाम्यहं गन्तुं समीपं भावितात्मनाम्।मुनीनामाश्रमो येषामहं च परिचारिणी।।।।

ఇది ఎవరి ఆశ్రమమో, నేను ఎవరి సేవికనో, ఆ భావితాత్ములైన మునుల సమీపమునకు నేను వెళ్లదలచుకున్నాను।

Verse 30

धर्मिष्ठं तु वचश्श्रुत्वा राघवस्सहलक्ष्मणः।प्रहर्षमतुलं लेभे आश्चर्यमिति तत्त्वतः।।।।

ధర్మనిష్ఠమైన ఆమె వచనాన్ని విని రాఘవుడు శ్రీరాముడు లక్ష్మణునితో కూడి అపార హర్షాన్ని పొందెను; తత్త్వంగా ‘ఇది మహద్భుతం’ అని గ్రహించెను।

Verse 31

तामुवाच ततो रामश्श्रमणीं संशितव्रताम्।अर्चितोऽहं त्वया भक्त्या गच्छकामं यथासुखम्।।।।

అప్పుడు శ్రీరాముడు దృఢవ్రతమైన శ్రమణీని ఉద్దేశించి పలికెను—“నీ భక్తితో నన్ను ఆరాధించితివి; ఇప్పుడు నీ ఇష్టముచొప్పున సుఖశాంతులతో వెళ్లుము।”

Verse 32

इत्युक्ता जटिला वृद्धा चीरकृष्णाजिनाम्बरा।तस्मिन्मुहूर्ते शबरी देहं जीर्णं जिहासती।।।।अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वात्मानं हुताशने।ज्वलत्पावकसङ्काशा स्वर्गमेव जगाम सा।।।।

ఇలా పలికినప్పుడు జటాధారిణీ వృద్ధురాలు—చీరమును, కృష్ణాజినమును ధరించిన శబరీ—ఆ క్షణమే తన జీర్ణ దేహాన్ని విడిచిపెట్టాలని కోరింది.

Verse 33

इत्युक्ता जटिला वृद्धा चीरकृष्णाजिनाम्बरा।तस्मिन्मुहूर्ते शबरी देहं जीर्णं जिहासती।।3.74.32।।अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वात्मानं हुताशने।ज्वलत्पावकसङ्काशा स्वर्गमेव जगाम सा।।3.74.33।।

శ్రీరాముని అనుమతితో ఆమె హుతాశనంలో తనను తాను ఆహుతిగా సమర్పించింది. జ్వలించే అగ్నివలె ప్రకాశిస్తూ ఆమె స్వర్గలోకానికే వెళ్లింది.

Verse 34

दिव्याभरणसंयुक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना।दिव्याम्बरधरा तत्र बभूव प्रियदर्शना।।।।विराजयन्ती तं देशं विद्युत्सौदामिनी यथा।

అక్కడ ఆమె దివ్యరూపంతో ప్రత్యక్షమైంది—దివ్యాభరణాలతో అలంకృతురాలై, దివ్యమాల్యాలు మరియు సుగంధానులేపనంతో యుక్తురాలై, ప్రకాశించే దివ్యవస్త్రాలు ధరించి. విద్యుత్తు మెరుపువలె ఆ స్థలమంతటిని ఆమె విరాజిల్లజేసింది।

Verse 35

यत्र ते सुकृतात्मानो विहरन्ति महर्षयः।।।।तत्पुण्यं शबरी स्थानं जगामात्मसमाधिना।

సుకృతకర్మలతో శుద్ధమైన ఆత్మలైన మహర్షులు విహరించే ఆ పరమ పుణ్యమైన శబరీ-స్థానానికి ఆమె ఆత్మసమాధి బలంతో చేరింది।