Sarga 7
सुतीक्ष्णाश्रमप्रवेशः — Entry into Sutikshna’s Hermitage
अरण्यकाण्ड
ఈ సర్గలో రాముడు తపోవన ప్రాంతంలో మరింత లోతుగా ప్రవేశించిన విధానం వర్ణించబడుతుంది. సీత, లక్ష్మణుడు, బ్రాహ్మణ మునులతో కలిసి దీర్ఘ ప్రయాణం చేసి నదిని దాటి, ఘన అరణ్యంలోకి వెళ్లి, వల్కలధారణ, ఏకాంత నివాసం వంటి తపస్సు చిహ్నాలతో గుర్తించబడిన సుతీక్ష్ణ మహర్షి ఆశ్రమాన్ని కనుగొంటాడు. రాముడు వినయంగా తన పరిచయం చేసి దర్శనం కోరగా, సుతీక్ష్ణుడు స్నేహపూర్వక ఆలింగనంతో స్వాగతించి, రాముని రాకను ఆశ్రమ రక్షణగా భావిస్తాడు. సుతీక్ష్ణుడు శతక్రతు ఇంద్రుని నుండి పొందిన పూర్వ దివ్య ఆశ్వాసాన్ని చెప్పి—తపస్సు, పుణ్యంతో లోకాలు లభిస్తాయని—అనుగ్రహంగా రామునికి అరణ్యంలో స్వేచ్ఛగా సంచరించే అధికారం వంటి స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇస్తాడు. అయితే రాముడు సంయమంతో పరుల పుణ్యాన్ని ఆశ్రయించనని, లోకాలను తానే తన పురుషార్థంతో పొందుతానని చెప్పి, తనకు కావలసింది కేవలం వనవాసమే అని తెలియజేస్తాడు. తదుపరి సుతీక్ష్ణుడు ఆశ్రమ సమృద్ధిని, హింసలేని జంతు సమూహాలను ప్రశంసిస్తాడు. పునఃపునః ఉపద్రవాల వార్త విని రాముడు క్షణం ధనుర్బాణం ఎత్తినా, మహర్షికి కలిగే బాధను గుర్తించి దీర్ఘకాల నివాసాన్ని పరిమితం చేస్తాడు. సాయంకాల సంధ్యావిధులు ముగించి అందరూ ఆశ్రమంలో నివసిస్తారు; సుతీక్ష్ణుడు తపస్వులకు తగిన ఆహారంతో అతిథి సత్కారం చేస్తాడు.
Shlokas
Verse 1
रामस्तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परन्तपः।सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर्द्विजैः।।3.7.1।।
పరంతపుడైన శ్రీరాముడు భ్రాతతో కూడి సీతాసహితుడై, ఆ ద్విజమునులతో కలిసి సుతీక్ష్ణుని ఆశ్రమస్థానమునకు వెళ్లెను।
Verse 2
स गत्वा दीर्घमध्वानं नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः।ददर्श विमलं शैलं महामेघमिवोन्नतम्।।3.7.2।।
అతడు దీర్ఘ మార్గం వెళ్లి, జలసమృద్ధమైన అనేక నదులను దాటి, నిర్మలమైన ఒక పర్వతాన్ని చూచెను—అది మహామేఘంలా ఎత్తుగా నిలిచియుండెను।
Verse 3
तत स्तदिक्ष्वाकुवरौ सन्ततं विविधैर्द्रुमैः।काननं तौ विविशतुस्सीतया सह राघवौ।।3.7.3।।
ఆ తరువాత ఇక్ష్వాకువంశశ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు రాఘవులు సీతతో కలిసి, నానావిధ వృక్షాలతో ఘనమైన ఆ అరణ్యంలో ప్రవేశించారు।
Verse 4
प्रविष्टस्तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम्।ददर्शाश्रममेकान्ते चीरमालापरिष्कृतम्।।3.7.4।।
భయంకరమైన ఆ వనంలో ప్రవేశించి—పుష్పఫలధార వృక్షాలు విరివిగా ఉన్న చోట—వారు ఏకాంతంలో చీరమాలలతో అలంకరించబడిన ఒక ఆశ్రమాన్ని చూచారు।
Verse 5
तत्र तापसमासीनं मलपङ्कजटाधरम्।रामस्सुतीक्ष्णं विधिवत्तपोवृद्धमभाषत।।3.7.5।।
అక్కడ ధూళి-బురదతో మలినమైన జటలను ధరించి ఆసీనుడై ఉన్న తపస్వి సుతీక్ష్ణుని—తపస్సుతో వృద్ధుడై పరిపక్వుడైనవాడిని—రాముడు విధివిధానంగా సంభోదించాడు।
Verse 6
रामोऽहमस्मि भगवन्भवन्तं द्रष्टुमागतः।त्वं माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम।।3.7.6।।
భగవన్! నేను రాముణ్ని; మీ దర్శనార్థం వచ్చాను. ధర్మజ్ఞ మహర్షీ, సత్యపరాక్రముడా, నా నమస్కారాన్ని స్వీకరించి నన్ను అభివదించండి।
Verse 7
स निरीक्ष्य ततो धीरो रामं धर्मभृतां वरम्।समाश्लिष्य च बाहुभ्यामिदं वचनमब्रवीत्।।3.7.7।।
అప్పుడు ధీరుడైన మహర్షి ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముణ్ని చూచి, రెండు భుజాలతో ఆలింగనం చేసి ఈ వచనములు పలికెను।
Verse 8
स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ राम सत्यभृतां वर।आश्रमोऽयं त्वयाक्रान्तस्सनाथ इव साम्प्रतम्।।3.7.8।।
హే రఘుశ్రేష్ఠ రామా, సత్యాన్ని ధారించువారిలో శ్రేష్ఠుడా! నీకు స్వాగతం. నీ రాకతో ఈ ఆశ్రమం ఇప్పుడు రక్షకుడున్నదానిలా సనాథమైంది।
Verse 9
प्रतीक्षमाणस्त्वामेव नारोहेऽहं महायशः।देवलोकमितो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले।चित्रकूटमुपादाय राज्यभ्रष्टोऽसि मे श्रुतः।।3.7.9।।
హే మహాయశస్సు గల వీరా! నేను నీకోసమే ఎదురుచూశాను; ఈ భూమిపై దేహం విడిచిన తరువాత కూడా దేవలోకానికి నేను आरोహించలేదు, ఎందుకంటే రాజ్యభ్రష్టుడై నీవు చిత్రకూటాన్ని ఆశ్రయించావని నేను విన్నాను।
Verse 10
इहोपयातः काकुत्थ्स देवराजश्शतक्रतुः।।3.7.10।।उपागम्य च मे देवो महादेवस्सुरेश्वरः।सर्वान् लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा।।3.7.11।।
హే కాకుత్స్థ! దేవరాజుడైన శతక్రతు ఇంద్రుడు ఇక్కడ నా వద్దకు వచ్చెను. సమీపించి దేవేశ్వరుడైన ఆ మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు—‘నా పుణ్యకర్మలవలన నేను సమస్త లోకములను జయించితిని।’
Verse 11
इहोपयातः काकुत्थ्स देवराजश्शतक्रतुः।।3.7.10।।उपागम्य च मे देवो महादेवस्सुरेश्वरः।सर्वान् लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा।।3.7.11।।
హే కాకుత్స్థ! దేవరాజుడైన శతక్రతు ఇంద్రుడు ఇక్కడ నా వద్దకు వచ్చెను. సమీపించి దేవేశ్వరుడైన ఆ మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు—‘నా పుణ్యకర్మలవలన నేను సమస్త లోకములను జయించితిని।’
Verse 12
तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया।मत्प्रसादात्सभार्यस्त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः।।3.7.12।।
దేవర్షులు సేవించే ఆ లోకములను నేను తపస్సుతో జయించితిని; నా ప్రసాదముచేత నీవు భార్యాసహితుడై లక్ష్మణసహితుడై అక్కడ విహరించుము।
Verse 13
तमुग्रतपसायुक्तं महर्षिं सत्यवादिनम्।प्रत्युवाचात्मवान्रामो ब्रह्माणमिव काश्यपः।।3.7.13।।
ఉగ్రతపస్సుతో యుక్తుడైన సత్యవాదీ మహర్షిని ఆత్మవంతుడైన రాముడు, కశ్యపుడు బ్రహ్మను ఉద్దేశించి పలికినట్లే, ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను।
Verse 14
अहमेवाहरिष्यामि सर्वान् लोकान्महामुने।आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने।।3.7.14।।
హే మహామునీ! నేనే ఒంటరిగా సమస్త లోకాలను జయించగలను; అయినా నాకు కావలసింది మాత్రం ఈ అరణ్యంలో నాకు నియమించబడిన నివాసస్థానమే.
Verse 15
भवान्सर्वत्र कुशलस्सर्वभूतहिते रतः।आख्यातश्शरभङ्गेण गौतमेन महात्मना।।3.7.15।।
మీరు సర్వత్ర కుశలంగా ఉండి, సమస్త భూతాల హితంలో నిత్యం రతులై ఉంటారని—గౌతమ వంశజుడైన మహాత్మ శరభంగుడు నాకు తెలిపాడు.
Verse 16
एवमुक्तस्तु रामेण महर्षिर्लोकविश्रुतः।अब्रवीन्मधुरं वाक्यं हर्षेण महताऽप्लुतः।।3.7.16।।
రాముడు ఇలా పలికినప్పుడు, లోకవిఖ్యాత మహర్షి మహా హర్షంతో మునిగి, మధురమైన వాక్యాలతో ప్రత్యుత్తరం పలికాడు.
Verse 17
अयमेवाश्रमो राम गुणवान्रम्यतामिह।ऋषिसङ्घानुचरितस्सदा मूलफलैर्युतः।।3.7.17।।
హే రామా! ఇదే ఆశ్రమం గుణవంతమైనది; నీవు ఇక్కడ సుఖంగా నివసించు. ఇది ఋషిసంఘాలచే సేవింపబడినది, నిత్యం మూలఫలాలతో సమృద్ధిగా ఉంటుంది.
Verse 18
इममाश्रममागम्य मृगसङ्घा महायशः।अहत्वा प्रतिगच्छन्ति लोभयित्वाऽकुतोभयाः।।3.7.18।।
హే మహాయశస్వీ! జింకల గుంపులు ఈ ఆశ్రమానికి భయంలేక వచ్చి, నివాసులను ఆటపాటలతో ఆకర్షించి, ఎవరికీ హాని చేయకుండా మళ్లీ వెళ్లిపోతాయి.
Verse 19
नान्यद्धोषं भवेदत्र मृगेभ्योऽन्यत्र विद्धि वै।तच्छृत्वा वचनं तस्य महर्षेर्लक्ष्मणाग्रजः।।3.7.19।।उवाच वचनं धीरो विकृष्य सशरं धनुः।
ఇక్కడ మృగాల వల్ల కలిగిన దోషం తప్ప మరొక దోషం లేదు—ఇదే నిశ్చయంగా తెలుసుకో. మహర్షి వచనం విని లక్ష్మణాగ్రజుడైన ధీరుడు శ్రీరాముడు బాణంతో కూడిన ధనుస్సును లాగి పలికెను।
Verse 20
तानहं सुमहाभाग मृगसङ्घान्समागतान्।।3.7.20।।हन्यां निशितधारेण शरेणाशनिवर्चसा।
హే సుమహాభాగ! ఇక్కడ సమవేతమయ్యే ఆ మృగసమూహాలను నేను అశనివలె తేజస్సుగల, నిశితధార బాణంతో సంహరిస్తాను।
Verse 21
भवांस्तत्राभिषज्येत किंस्यात्कृच्छ्रतरं ततः।।3.7.21।।एतस्मिन्नाश्रमे वासं चिरं तु न समर्थये।
అలా అయితే మీరు బాధపడతారు—అదికంటే కఠినమైన దుఃఖం ఇంకేముంటుంది? అందువల్ల ఈ ఆశ్రమంలో దీర్ఘకాలం నివసించడం నాకు సాధ్యంగా అనిపించదు।
Verse 22
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत्।।3.7.22।।अन्वास्य पश्चिमां स्नध्यां तत्र वासमकल्पयत्।सुतीक्ष्णस्याऽश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च।।3.7.23।।
ఇలా చెప్పి రాముడు మౌనమయ్యెను; సంధ్యాకాలము సమీపించెను।
Verse 23
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत्।।3.7.22।।अन्वास्य पश्चिमां संंध्यां तत्र वासमकल्पयत्।सुतीक्ष्णस्याश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च।।3.7.23।।
పశ్చిమ సంధ్యావిధిని ఆచరించి, ఆయన అక్కడే—సుతీక్ష్ణుని రమ్య ఆశ్రమంలో—సీతా లక్ష్మణులతో కలిసి నివాసం ఏర్పరచుకొన్నాడు।
Verse 24
ततश्शुभं तापसभोज्यमन्नं स्वयं सुतीक्ष्णः पुरुषर्षभाभ्याम्।ताभ्यां सुसत्कृत्य ददौ महात्मा सन्ध्यानिवृत्तौ रजनीं मवेक्ष्य।।3.7.24।।
ఆపై సంధ్య ముగిసి రాత్రి వచ్చినదని గమనించిన మహాత్ముడు సుతీక్ష్ణుడు, ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులను సత్కరించి, తపస్వులకు యోగ్యమైన శుభాహారాన్ని స్వయంగా సమర్పించాడు।
Frequently Asked Questions
Rāma confronts a protection dilemma: hearing that animal herds repeatedly intrude, he instinctively readies bow and arrow, yet immediately weighs the harm and distress such killing would cause the ascetic community, concluding that prolonged residence under such tension is unsuitable.
The dialogue contrasts inherited or gifted spiritual “attainments” with earned merit: Sutīkṣṇa speaks in the idiom of worlds won by tapas and divine approval, while Rāma emphasizes accountable agency—he will win merit himself and seeks only a disciplined life in the forest.
The sarga highlights the hermitage geography of the forest (kānana), a river-crossing (identified in the provided translation as the Gaṅgā), a prominent mountain sighting, and the cultural practice of evening sandhyā rites followed by āśrama hospitality with ascetic-appropriate food.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.