Sarga 57

Verse 1

राक्षसं मृगरूपेण चरन्तं कामरूपिणम्।निहत्य रामो मारीचं तूर्णं पथि न्यवर्तत।।।।

మృగరూపంతో సంచరించే, ఇష్టానుసారం రూపం ధరించే రాక్షసుడు మారీచుడిని సంహరించి రాముడు వెంటనే మార్గమున తిరిగి మళ్లాడు.

Verse 2

तस्य सन्त्वरमाणस्य द्रष्टुकामस्य मैथिलीम्।क्रूरस्वनोऽथ गोमायुर्विननादास्य पृष्ठतः।।।।

మైథిలిని దర్శించాలనే తపనతో రాముడు తొందరపడుతుండగా, అతని వెనుక ఒక నక్క అకస్మాత్తుగా కఠినమైన, అపశకున ధ్వనితో అరచింది।

Verse 3

स तस्य स्वरमाज्ञाय दारुणं रोमहर्षणम्।चिन्तयामास गोमायोस्स्वरेण परिशङ्कितः।।।।

ఆ నక్క యొక్క భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన ధ్వనిని గుర్తించిన రాముడు శంకతో నిండిపోయి ఆందోళనగా ఆలోచించసాగాడు।

Verse 4

अशुभं बत मन्येऽहं गोमायुर्वाश्यते यथा।स्वस्ति स्यादपि वैदेह्या राक्षसैर्भक्षणं विना।।।।

ఇది నాకు మహా అశుభంగా అనిపిస్తోంది—నక్క ఇలా కేకలు వేస్తోంది. వైదేహికి క్షేమం కలుగుగాక; రాక్షసులు ఆమెను భక్షించకుండా ఆమె సురక్షితంగా ఉండుగాక.

Verse 5

मारीचेन तु विज्ञाय स्वरमालम्ब्य मामकम्।विक्रुष्टं मृगरूपेण लक्ष्मणश्शृणुयाद्यदि।।।।स सौमित्रिस्स्वरं श्रुत्वा तां च हित्वाच मैथिलीम्।तयेह प्रहितः क्षिप्रं मत्सकाशमिहैष्यति।।।।

మారీచుడు యుక్తిని గ్రహించి, మృగరూపం ధరించి, నా స్వరాన్ని అనుకరించి పెద్దగా కేక వేస్తే, లక్ష్మణుడు అది వింటే,

Verse 6

मारीचेन तु विज्ञाय स्वरमालम्ब्य मामकम्।विक्रुष्टं मृगरूपेण लक्ष्मणश्शृणुयाद्यदि।।3.57.5।।स सौमित्रिस्स्वरं श्रुत्वा तां च हित्वाच मैथिलीम्।तयेह प्रहितः क्षिप्रं मत्सकाशमिहैष्यति।।3.57.6।।

అప్పుడు సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) ఆ స్వరాన్ని విని మైథిలిని వదిలివేస్తాడు; ఆమె పంపగా వెంటనే ఇక్కడ నా సమీపానికి వచ్చేస్తాడు.

Verse 7

राक्षसैस्सहितैर्नूनं सीताया ईप्सितो वधः।काञ्चनश्च मृगो भूत्वा व्यपनीयाश्रमात्तु माम्।।।।दूरं नीत्वा तु मारीचो राक्षसोऽभूच्छरा हतः।हा लक्ष्मण हतोऽस्मीति यद्वाक्यं व्याजहार ह।।।।

నిశ్చయంగా రాక్షసులతో కలిసి సీతావధమే కోరుకొని పన్నాగం పన్నబడింది. మారీచుడు కాంచనమృగరూపం ధరించి నన్ను ఆశ్రమం నుండి దూరంగా తీసుకెళ్లాడు।

Verse 8

राक्षसैस्सहितैर्नूनं सीताया ईप्सितो वधः।काञ्चनश्च मृगो भूत्वा व्यपनीयाश्रमात्तु माम्।।3.57.7।।दूरं नीत्वा तु मारीचो राक्षसोऽभूच्छरा हतः।हा लक्ष्मण हतोऽस्मीति यद्वाक्यं व्याजहार ह।।3.57.8।।

నన్ను దూరంగా తీసుకెళ్లిన మారీచుడు నా బాణాలతో హతుడై రాక్షసరూపంగా ప్రత్యక్షమై, “హా లక్ష్మణా! నేను హతుడనయ్యా!” అని పలికాడు।

Verse 9

अपि स्वस्ति भवेत्ताभ्यां रहिताभ्यां महावने।जनस्थाननिमित्तं हि कृतवैरोऽस्मि राक्षसैः।।।।निमित्तानि च घोराणि दृश्यन्तेऽद्य बहूनि च।

ఈ మహావనంలో నన్ను విడిచి ఉన్న ఆ ఇద్దరికీ క్షేమం కలుగుగాక. జనస్థాన కారణంగా రాక్షసులతో నాకు వైరం ఏర్పడింది; ఈ రోజు అనేక భయంకర శకునాలు కూడా కనిపిస్తున్నాయి।

Verse 10

इत्येवं चिन्तयन्रामश्श्रुत्वा गोमायुनिस्स्वनम्।।।।आत्मनश्चापनयनान्मृगरूपेण रक्षसा।आजगाम जनस्थानं राघवः परिशङ्कितः।।।।

ఇలా ఆలోచిస్తూ రాముడు గోమాయువు (నక్క) హూకారాన్ని విన్నాడు. మృగరూపం ధరించిన రాక్షసుడు తనను దూరం లాక్కెళ్లాడేమోనని అనుమానించి, భయశంకలతో రాఘవుడు జనస్థానానికి తిరిగి వచ్చెను।

Verse 11

इत्येवं चिन्तयन्रामश्श्रुत्वा गोमायुनिस्स्वनम्।।3.57.10।।आत्मनश्चापनयनान्मृगरूपेण रक्षसा।आजगाम जनस्थानं राघवः परिशङ्कितः।।3.57.11।।

దీనమనస్సుతో ఉన్న రాముని వద్దకు మృగాలు, పక్షులు కూడా వ్యథతో చేరాయి. మహాత్ముడిని తమ ఎడమవైపు ఉంచుకొని వారు ఘోరమైన కేకలు విడిచారు।

Verse 12

तं दीनमनसो दीनमासेदुर्मृगपक्षिणः।सव्यं कृत्वा महात्मानं घोरांश्च ससृजुस्स्वरान्।।।।

దీనమనస్సుతో ఉన్న రాముని వద్దకు మృగాలు, పక్షులు కూడా వ్యథతో చేరాయి. మహాత్ముడిని తమ ఎడమవైపు ఉంచుకొని వారు ఘోరమైన కేకలు విడిచారు।

Verse 13

तानि दृष्ट्वा निमित्तानि महाघोराणि राघवः।न्यवर्तताथ त्वरितो जवेनाश्रममात्मनः।।।।

ఆ మహాఘోరమైన అపశకునాలను చూసిన రాఘవుడు వెంటనే తిరిగి, వేగంగా తన ఆశ్రమం వైపు పరుగెత్తెను।

Verse 14

सीतां स तु वरारोहां लक्ष्मणं च महाबलम्।आजगाम जनस्थानं चिन्तयन्नेव राघवः।।।।

రాఘవుడు జనస్థానానికి వచ్చెను; అయితే అతని మనస్సు సుందరాంగి సీతపై, మహాబలుడైన లక్ష్మణునిపై ఆలోచనలోనే నిలిచింది।

Verse 15

ततो लक्ष्मणमायान्तं ददर्श विगतप्रभम्।ततोऽविदूरे रामेण समीयाय स लक्ष्मणः।।।।विषण्णस्सुविषण्णेन दुःखितो दुःखभागिना।

అప్పుడు లక్ష్మణుడు వస్తుండగా రాముడు చూచెను—అతని కాంతి మసకబారింది. రామునికి దూరం కాకుండానే లక్ష్మణుడు చేరెను. లక్ష్మణుడు శోకగ్రస్తుడై ఉండగా, రామునూ అత్యంత విషణ్ణుడై దుఃఖసహచరుడిగా కనిపించెను।

Verse 16

सञ्जगर्हेऽथ तं भ्राता ज्येष्ठो लक्ष्मणमागतम्।।।।विहाय सीतां विजने वने राक्षससेविते।

అప్పుడు జ్యేష్ఠభ్రాత శ్రీరాముడు వచ్చిన లక్ష్మణుని గట్టిగా గర్హించాడు—రాక్షసులు సంచరించే ఆ నిర్జన వనంలో సీతను ఒంటరిగా వదిలి వచ్చావని।

Verse 17

गृहीत्वा च करं सव्यं लक्ष्मणं रघुनन्दनः।।।।उवाच मधुरोदर्कमिदं परुषमार्तिमत्।

అప్పుడు రఘునందనుడు శ్రీరాముడు లక్ష్మణుని ఎడమచేతిని పట్టుకొని, దుఃఖంతో ఆర్తుడై, ఉద్దేశంలో మధురమైనా తాకిడిలో కఠినమైన మాటలను పలికాడు।

Verse 18

अहो लक्ष्मण गर्ह्यं ते कृतं यस्त्वं विहाय ताम्।।।।सीतामिहाऽगतस्सौम्य कच्चित्स्वस्ति भवेदिह।

అయ్యో లక్ష్మణా! నీవు నిందనీయం చేసినావు—సీతను విడిచి ఇక్కడికి వచ్చావు. ఓ సౌమ్యా! ఆమె అక్కడ నిజంగా క్షేమంగా ఉందా?

Verse 19

न मेऽस्ति संशयो वीर सर्वथा जनकात्मजा।।।।विनष्टा भक्षिता वापि राक्षसैर्वनचारिभिः।अशुभान्येव भूयिष्ठं यथा प्रादुर्भवन्ति मे।।।।

ఓ వీరా! నాకు ఏ సందేహమూ లేదు—జనకనందిని తప్పక విపత్తును పొందింది; ఆమె కనబడక పోయింది లేదా వనంలో సంచరించే రాక్షసులు ఆమెను భక్షించారు. ఎందుకంటే నాకు అనేక అశుభ సూచనలు పదేపదే ఘనంగా ప్రత్యక్షమవుతున్నాయి।

Verse 20

न मेऽस्ति संशयो वीर सर्वथा जनकात्मजा।।3.57.19।।विनष्टा भक्षिता वापि राक्षसैर्वनचारिभिः।अशुभान्येव भूयिष्ठं यथा प्रादुर्भवन्ति मे।।3.57.20।।

ఓ వీరా! నాకు ఏ సందేహమూ లేదు—జనకనందిని తప్పక విపత్తును పొందింది; ఆమె కనబడక పోయింది లేదా వనంలో సంచరించే రాక్షసులు ఆమెను భక్షించారు. ఎందుకంటే నాకు అనేక అశుభ సూచనలు పదేపదే ఘనంగా ప్రత్యక్షమవుతున్నాయి।

Verse 21

अपि लक्ष्मण सीतायास्सामग्र्यं प्राप्नुयावहे।जीवन्त्याः पुरुषव्याघ्र सुताया जनकस्य वै।।।।

ఓ లక్ష్మణా, పురుషవ్యాఘ్రా! జనకసుత సీతను జీవించి, సంపూర్ణంగా క్షతములేని స్థితిలో మళ్లీ పొందగలమా?

Verse 22

यथा वै मृगसङ्घाश्च गोमायुश्चैव भैरवम्।वाश्यन्ते शकुनाश्चापि प्रदीप्तामभितो दिशम्।।।।अपि स्वस्ति भवेत्तस्या राजपुत्र्या महाबल।

మృగసమూహాలు, గోమాయువు (నక్క) మరియు పక్షులు కూడా భయంకరంగా అరుస్తూ, జ్వలిస్తున్న దిశ వైపు సూచిస్తున్నప్పుడు—ఓ మహాబలా! ఆ రాజకుమార్తె క్షేమంగా ఉండగలదా?

Verse 23

इदं हि रक्षो मृगसन्निकाशं प्रलोभ्य मां दूरमनुप्रयान्तम्।हतं कथञ्चिन्महता श्रमेण स राक्षसोऽभून्म्रियमाण एव।।।।

ఈ రాక్షసుడు జింకవలె వేషం ధరించి నన్ను మోహింపజేసి దూరంగా తీసుకెళ్లాడు; నేను అతని వెంటే వెళ్లేలా చేశాడు. మహా శ్రమతో నేను ఏదోలా అతన్ని సంహరించాను; ఆ రాక్షసుడు మరణించుచుండగానే తన నిజ స్వరూపాన్ని వెల్లడించాడు।

Verse 24

मनश्च मे दीनमिहाप्रहृष्टं चक्षुश्च सव्यं कुरुते विकारम्।असंशयं लक्ष्मण नास्ति सीता हृता मृता वा पथि वर्तते वा।।।।

ఇక్కడ నా మనస్సు అత్యంత దుఃఖంతో నిండిపోయి ఆనందం లేదు; నా ఎడమ కన్ను కూడా వికారం కలిగినట్లు తడుముకుంటోంది. ఓ లక్ష్మణా, సందేహమే లేదు—సీత ఇక్కడ లేదు; ఆమె అపహరించబడింది గానీ, మరణించింది గానీ, లేక మార్గమధ్యంలో ఎక్కడో పడివుంది గానీ.