Sarga 55

Verse 1

सन्दिश्य राक्षसान्घोरान् रावणोऽष्टौ महाबलान्।आत्मानं बुद्धिवैक्लब्यात्कृतकृत्यममन्यत।।3.55.1।।

ఎనిమిది మంది ఘోరమైన మహాబల రాక్షసులను పంపించి రావణుడు—బుద్ధి వికలతచేత—తన్ను కృతకృత్యుడనని భావించాడు.

Verse 2

स चिन्तयानो वैदेहीं कामबाणसमर्पितः।प्रविवेश गृहं रम्यं सीतां द्रष्टुमभित्वरन्।।3.55.2।।

వైదేహిని తలచుచు, కామబాణాలకు లోనై, సీతను దర్శించుటకు ఆతురుడై అతడు ఆ రమ్య గృహంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 3

स प्रविश्य तु तद्वेश्म रावणो राक्षसाधिपः।अपश्यद्राक्षसीमध्ये सीतां शोकपरायणाम्।।3.55.3।।

రాక్షసాధిపతి రావణుడు ఆ నివాసంలో ప్రవేశించి, రాక్షసీమధ్యలో శోకంలో మునిగిన సీతను చూచెను.

Verse 4

अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभाराभिपीडिताम्।वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे।।3.55.4।।मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम्।अधोमुखमुखीं सीतामभ्येत्य च निशाचरः।।3.55.5।।तां तु शोकपरां दीनामवशां राक्षसाधिपः।स बलाद्दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम्।।3.55.6।।

కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖంతో, దీనంగా శోకభారంతో నలిగిన సీత సముద్రంలో ఉగ్ర వాయువేగాలకు కొట్టుకుపోయి మునిగిపోతున్న నావలా కనిపించింది.

Verse 5

अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभाराभिपीडिताम्।वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे।।3.55.4।।मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम्।अधोमुखमुखीं सीतामभ्येत्य च निशाचरः।।3.55.5।।तां तु शोकपरां दीनामवशां राक्षसाधिपः।स बलाद्दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम्।।3.55.6।।

గుంపు నుంచి విడిపోయిన జింకను కుక్కలు చుట్టుముట్టినట్లు, ముఖం వంచిన సీత దగ్గరకు నిశాచరుడైన రావణుడు చేరాడు.

Verse 6

अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभाराभिपीडिताम्।वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे।।3.55.4।।मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम्।अधोमुखमुखीं सीतामभ्येत्य च निशाचरः।।3.55.5।।तां तु शोकपरां दीनामवशां राक्षसाधिपः।स बलाद्दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम्।।3.55.6।।

శోకంలో మునిగిన, దీనమైన, అసహాయ సీతను చూసి రాక్షసాధిపతి బలవంతంగా దేవగృహసమానమైన తన నివాసాన్ని ఆమెకు చూపించాడు.

Verse 7

हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम्।नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम्।।3.55.7।।दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि।वज्रवैडूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोहरैः।।3.55.8।।दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं तप्तकाञ्चनतोरणम्।

ఆ స్థలం హర్మ్యములు, ప్రాసాదములతో నిండిపోయి, వేలాది స్త్రీల సేవచే పరివేష్టితమై ఉండెను. అనేక పక్షిగణములు అక్కడ కూయుచుండగా, నానావిధ రత్నములతో అది శోభిల్లెను.

Verse 8

हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम्।नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम्।।3.55.7।।दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि।वज्रवैडूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोहरैः।।3.55.8।।दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं तप्तकाञ्चनतोरणम्।

అక్కడ దంతము, తాపనీయ స్వర్ణము, స్ఫటికము, రజతములతో జడచేయబడినవి; వజ్రము, వైడూర్యములతో విచిత్రంగా అలంకరింపబడినవి—చూడగానే మనసును హరించు స్తంభములు ఉండెను.

Verse 9

सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह।।3.55.9।।दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः।हेमजालावताश्चासन्स्तत्र प्रासादपङ्क्तयः।।3.55.10।।

అతడు ఆమెతో కూడి విచిత్రమైన స్వర్ణమయ సోపానమును అధిరోహించెను.

Verse 10

सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह।।3.55.9।।दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः।हेमजालावताश्चासन्स्तत्र प्रासादपङ्क्तयः।।3.55.10।।

అక్కడ ప్రాసాదాల వరుసలు ఎంతో మనోహరంగా ఉండేవి; వాటి గవాక్షాలు దంతము, వెండితో నిర్మితమై, బంగారు జాలరులతో కప్పబడి ఉండేవి.

Verse 11

सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः।दशग्रीवस्स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम्।।3.55.11।।

తన భవనంలో దశగ్రీవుడు మైథిలికి అన్ని వైపులా స్ఫటికమణులతో విచిత్రంగా అలంకరించబడిన నేలభాగాలను చూపించాడు.

Verse 12

दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च नानावृक्षसमन्विताः।रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम्।।3.55.12।।

రావణుడు శోకంలో మునిగిన సీతకు నానావృక్షాలతో అలంకరించబడిన దీర్ఘికలు, పుష్కరిణీలు (కమలకుంటలు) చూపించాడు.

Verse 13

दर्शयित्वा तु वैदेह्याः कृत्स्नं तद्भवनोत्तमम्।उवाच वाक्यं पापात्मा सीतां लोभितुमिच्छया।।3.55.13।।

అప్పుడు పాపాత్ముడైన ఆ రాక్షసుడు వైదేహికి ఆ సమస్త ఉత్తమ భవనాన్ని చూపించి, సీతను మోహింపజేయాలనే కోరికతో మాటలు పలికెను।

Verse 14

दश राक्षसकोट्यश्च द्वाविंशतिरथापराः।तेषां प्रभुरहं सीते सर्वेषां भीमकर्मणाम्।।3.55.14।।वर्जयित्वा जरावृद्धान्बालांश्च रजनीचरान्।

హే సీతా! రజనీచరులలో వృద్ధులనూ బాలులనూ విడిచి, పది కోట్లు రాక్షసులు మరియు మరికొన్ని ఇరవై రెండు కోట్లు—ఈ భీమకర్ములందరికీ ప్రభువు నేనే।

Verse 15

सहस्रमेकमेकस्य मम कार्यपुरस्सरम्।।3.55.15।।यदिदं राजतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्।जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर्गरीयसी।।3.55.16।।

నా ఒక్కరి ఆజ్ఞలను నెరవేర్చుటకు సిద్ధంగా వెయ్యిమంది సేవకులు నిలిచి ఉన్నారు। హే విశాలాక్షి! నా రాజ్యపాలన అంతా నీ మీదనే నిలిచియున్నది; నా జీవితం కూడా—నీవు నాకు ప్రాణాలకన్నా గొప్పదానివి।

Verse 16

सहस्रमेकमेकस्य मम कार्यपुरस्सरम्।।3.55.15।।यदिदं राजतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्।जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर्गरीयसी।।3.55.16।।

నా వద్ద ఉన్న అనేక వేలమంది స్త్రీల పరిగ్రహంలో, హే సీతా! వారందరికీ అధీశ్వరిని నీవే అవు; ప్రియే, నా భార్యవై ఉండు।

Verse 17

बहूनांस्त्रीसहस्राणां मम योऽसौ परिग्रहः।तासां त्वमीश्वरा सीते मम भार्या भव प्रिये।।3.55.17।।

నా వద్ద ఉన్న అనేక వేలమంది స్త్రీల పరిగ్రహంలో, హే సీతా! వారందరికీ అధీశ్వరిని నీవే అవు; ప్రియే, నా భార్యవై ఉండు।

Verse 18

साधु किं तेऽन्यया बुद्ध्या रोचयस्व वचो मम।भजस्वमाभितप्तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि।।3.55.18।।

మంచిది, నీకు ఇతర ఆలోచన ఎందుకు? నా మాటలను అంగీకరించు. నేను కామతాపంతో దగ్ధుడను; నాపై అనుగ్రహం చూపుటకు నీవు యోగ్యురాలివి।

Verse 19

परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना।नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः।।3.55.19।।

సముద్రంతో చుట్టుముట్టబడి, శతయోజన విస్తారముగల ఈ లంకను—ఇంద్రసహిత దేవాసురులకైనా—దాడి చేసి జయించడం సాధ్యం కాదు।

Verse 20

न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु पक्षिषु।अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत्।।3.55.20।।

దేవులలోనూ, యక్షులలోనూ, గంధర్వులలోనూ, పక్షులలోనూ—లోకాలలో నాకు సమానమైన వీర్యుడు ఎవరూ కనిపించరు।

Verse 21

राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन गतायुषा।किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा।।3.55.21।।

రాజ్యభ్రష్టుడై, దీనుడై, తపస్విగా జీవించుచు, స్వల్పాయుష్కుడూ స్వల్పతేజస్సుగల మనుష్యుడైన రామునితో నీకు ఏమి ప్రయోజనం?

Verse 22

भजस्व सीते मामेव भर्ताहं सदृशस्तव।यौवनं ह्यध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह।।3.55.22।।

హే సీతా, నన్నే ఆశ్రయించు; నేను నీకు తగిన భర్తను. హే భీరూ, యౌవనం నిజంగా అనిత్యం—ఉన్నంతవరకు ఇక్కడ నాతో కలిసి విహరించు.

Verse 23

दर्शने माकृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने।कास्य शक्तिरिहागन्तुमपि सीते मनोरथैः।।3.55.23।।

హే వరాననే సీతా, రాఘవుని దర్శించాలనే ఆలోచనను కూడా మనసులో పెట్టుకోకు. సీతా, ఇక్కడికి రావడానికి అతనికి శక్తి ఎక్కడుంది—కల్పనలోనైనా?

Verse 24

न शक्यो वायुराकाशे पाशैर्बद्धुं महाजवः।दीप्यमानस्य वाप्यग्नेर्गृहीतुं विमलां शिखाम्।।3.55.24।।

ఆకాశంలో మహావేగమైన గాలిని తాళ్లతో బంధించలేనట్లే, మండుతున్న అగ్నியின் నిర్మల జ్వాలను పట్టుకోలేనట్లే, అలాగే (అతని భావం) నా శక్తికి ప్రతిఘటన వ్యర్థం.

Verse 25

त्रयाणामपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने।विक्रमेण नयेद्यस्त्वां मद्बाहुपरिपालिताम्।।3.55.25।।

హే శోభనే, మూడు లోకాలలోనూ నాకు అలాంటి వాడు కనబడడు; నా భుజరక్షణలో ఉన్న నిన్ను పరాక్రమంతో ఎత్తుకుపోగలడు.

Verse 26

लङ्कायां सुमहद्राज्यमिदं त्वमनुपालय।त्वत्प्रेष्या मद्विधाश्चैव देवाश्चापि चराचराः।।3.55.26।।

లంకలోని ఈ మహారాజ్యాన్ని నీవు పాలించు. నావంటి వారు, దేవతలూ, అలాగే చరాచర సమస్త జీవులు నీ ఆజ్ఞకు లోబడి ఉంటారు.

Verse 27

अभिषेकोदकक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व माम्।दुष्कृतं यत्परा कर्म वनवासेन तद्गतम्।।3.55.27।।यश्च ते सुकृतो धर्मस्तस्येह फलमाप्नुहि।

అభిషేకజలంతో స్నానమాడి సంతుష్టురాలవై, హే ప్రియే, నన్ను ఆనందింపజేయి. పూర్వం నీకు ఉన్న దుష్కృతకర్మ వనవాసంతో క్షీణించింది; నీ సుకృతధర్మఫలాన్ని ఇక్కడ పొందుము.

Verse 28

इह माल्यानि सर्वाणि दिव्यगन्धानि मैथिलि।।3.55.28।।भूषणानि च मुख्यानि सेवस्व च मया सह।।

హే మైథిలీ, ఇక్కడ దివ్యసుగంధమయమైన అన్ని మాల్యాలు ఉన్నాయి; ప్రధానమైన ఆభరణాలూ ఉన్నాయి—నాతో కలిసి వీటిని ధరించి ఆనందించు.

Verse 29

पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर्वैश्रवणस्य मे।।3.55.29।।विमानं सूर्यसङ्काशं तरसा निर्जितं मया।

హే సుశ్రోణీ, నా భ్రాత వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) యొక్క ‘పుష్పక’మనే సూర్యసమప్రభావంతమైన విమానాన్ని నేను బలాత్కారంగా జయించితిని.

Verse 30

विशालं रमणीयं च तद्विमानमनुत्तम्।।3.55.30।।तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम्।

ఆ విమానం విశాలమూ రమణీయమూ అనుత్తమమూ. హే సీతా, అక్కడ నాతో కలిసి యథాసుఖంగా విహరించు.

Verse 31

वदनं पद्मसङ्काशममलं चारुदर्शनम्।शोकार्तंतु वरारोहे न भ्राजति वरानने।।3.55.31।।

హే వరారోహే, హే వరాననే! నీ ముఖము పద్మసమానము, నిర్మలము, మనోహర దర్శనము; కాని శోకంతో బాధపడుటచేత ఇప్పుడు అది ప్రకాశించుట లేదు।

Verse 32

एवं वदति तस्मित्सा वस्त्रान्तेन वराङ्गना।पिधायेन्दुनिभं सीता मुखमश्रूण्यवर्तयत्।।3.55.32।।

అతడు అలా పలుకుతుండగా, ఆ వరాంగన సీత వస్త్రాంతముతో చంద్రసమానమైన ముఖమును కప్పుకొని నిలిచి, కన్నీళ్లను ప్రవహింపజేసింది।

Verse 33

ध्यायन्तीं तामिवास्वस्थां दीनां चिन्ताहतप्रभाम्।उवाच वचनं पापो रावणो राक्षसेश्वरः।।3.55.33।।

ఆమెను ధ్యానమగ్నురాలివలె, అస్వస్థగా, దీనంగా, చింతచేత కాంతి మసకబారినదిగా చూచి, పాపి రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు మరల మాటలాడెను।

Verse 34

अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन च।।3.55.34।।आर्षोऽयं दैवनिष्यन्दो यस्त्वामभिगमिष्यति।

హే వైదేహీ! లజ్జ చాలును; ‘ధర్మలంఘన’ అనే భావనతోనూ ఆగవద్దు. నీకు కలుగబోయే ఈ సంగమము దైవనిష్యందమై, ఋషిసమ్మతమైన వరప్రసాదమువంటిది।

Verse 35

एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ।।3.55.35।।प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासोऽहमस्मिते।

నీ స్నిగ్ధమైన, ప్రకాశించే ఈ పాదయుగమును నేను నా శిరస్సులతో భక్తితో పరిపీడించితిని. హే సుముఖీ! త్వరగా నాపై ప్రసన్నమవు; నేను నీ వశములోనున్న దాసుడను।

Verse 36

इमाश्शून्य मया वाचश्शुष्यमाणेन भाषिताः।।3.55.36।।न चापि रावणः काञ्चिन्मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह।

ఈ శూన్యమైన మాటలను నేను ఎండిపోయిన కంఠంతో పలికాను. ఎందుకంటే రావణుడు ఎప్పుడూ ఏ స్త్రీకైనా తల వంచి ప్రణామం చేయలేదు.

Verse 37

एवमुक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम्।।3.55.37।।कृतान्तवशमापन्नो ममेयमिति मन्यते।

ఇలా చెప్పి దశగ్రీవుడు జనకనందిని మైథిలిని ఉద్దేశించి పలికాడు. కృతాంత వశుడై మోహంతో ‘ఇది నాదే’ అని భావించాడు.