Sarga 48

Verse 1

एवं बृवन्त्यां सीतायां संरब्दः परुषं वचः।ललाटे भृकुटीं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह।।।।

సీత ఈ విధంగా పలుకుతుండగా రావణుడు కోపంతో రగిలిపోయాడు. నుదుట భ్రూకుటి ముడిచుకొని ఆమెకు కఠినమైన మాటలతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు॥

Verse 2

भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्न्यो वरवर्णिनि।रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान्।।।।

ఓ వరవర్ణినీ! నేను వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) యొక్క సౌతేలి సోదరుణ్ని. నా పేరు రావణుడు—దశగ్రీవుడు, ప్రతాపవంతుడు; నీకు మంగళం కలుగుగాక.

Verse 3

यस्य देवास्सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः।विद्रवन्ति भयाद्भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः।।।।

యావనిని చూసి దేవులు గంధర్వులతో కూడ, పిశాచులు, పక్షులు, సర్పాలు కూడా భయంతో వణికి, ప్రజలు సదా మృత్యువును చూసి పారిపోవునట్లు పారిపోతారు.

Verse 4

येन वैश्रवणो राजा द्वैमात्रः कारणान्तरे।द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद्रणे विक्रम्य निर्जितः।।।।

అతడు చెబుతున్నాడు: మరొక కారణం చేత క్రోధంతో ద్వైమాత్రుడైన రాజు వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు)ను ద్వంద్వయుద్ధానికి పిలిచి, రణంలో పరాక్రమంతో జయించానని.

Verse 5

यद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत्।कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः।।।।

యావని భయంతో వ్యాకులుడై నరవాహనుడైన కుబేరుడు తన సమృద్ధమైన అధిష్ఠానాన్ని విడిచి, ఇప్పుడు పర్వతశ్రేష్ఠమైన కైలాసంలో నివసిస్తున్నాడు.

Verse 6

यस्य तत्पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम्।वीर्यादेवार्जितं भद्रे येन यामि विहायसम्।।।।

హే భద్రే! నా పరాక్రమంతోనే ‘పుష్పక’మనే శుభమైన, కామగామి విమానాన్ని నేను సంపాదించాను; దానితోనే నేను ఆకాశమార్గంలో విహరిస్తాను।

Verse 7

मम सञ्जातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि।विद्रवन्ति परित्रस्तास्सुराश्शक्रपुरोगमाः।।।।

హే మైథిలీ! నాకు కోపం పుట్టినప్పుడు నా ముఖాన్ని మాత్రమే చూచినంతనే శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ముందుండగా దేవతలందరూ భయంతో పారిపోతారు।

Verse 8

यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः।तीव्रांशुश्शिशिरांशुश्च भयात्सम्पद्यते रविः।।।।

నేను ఎక్కడ నిలుస్తానో అక్కడ గాలి కూడా సందేహంతోనట్లు మెల్లగా వీస్తుంది; సూర్యుడు కూడా భయంతో తన తేజస్సును శీతలంగా మార్చుకొని, అయినా నియత గమనాన్ని కొనసాగిస్తాడు.

Verse 9

निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः।भवन्ति यत्र यत्राहं तिष्ठामि विचरामि च।।।।

నేను ఎక్కడెక్కడ నిలిచినా, ఎక్కడెక్కడ సంచరించినా, అక్కడ చెట్ల ఆకులు కదలవు; నదుల నీరు కూడా నిశ్చలమవుతుంది.

Verse 10

मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा।सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती।।।।

సముద్రం అవతల నా ‘లంకా’ అనే శుభనగరం ఉంది. అది ఘోర రాక్షసులతో నిండినది, ఇంద్రుని అమరావతిలా॥

Verse 11

प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजता।हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैढूर्यमयतोरणा।।।।

తెల్లని ప్రకాశించే ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడి ఆ రమ్యనగరం వెలుగొందుతుంది. దాని అంతఃప్రాసాదాలు స్వర్ణమయాలు; ద్వారతోరణాలు వైఢూర్య మణులతో అలంకృతం॥

Verse 12

हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता।सर्वकालफलैर्वृक्षैस्सङ्कुलोद्द्यानशोभिता।।।।

అది ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాల రద్దీతో నిండివుండి, తూర్యవాద్యాల నాదంతో మార్మోగుతుంది. అన్ని కాలాల్లో ఫలించే వృక్షాలతో ఘనమైన ఉద్యానవనాలు దానిని శోభింపజేస్తాయి॥

Verse 13

तत्र त्वं वसती सीते राजपुत्रि मया सह।न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि।।।।

హే సీతా, రాజకుమార్తె, హే మనస్విని! అక్కడ నాతో కలిసి నివసిస్తే నీవు మానవ స్త్రీల సంగతిని (వారి స్థితిని) కూడా తలచవు॥

Verse 14

भुञ्जाना मानुषान्भोगान्दिव्यांश्च वरवर्णिनि।न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः।।।।

హే వరవర్ణినీ! మానవ భోగములనూ దివ్య సుఖములనూ అనుభవిస్తూ, క్షణభంగురాయుష్కుడైన మానవుడు రాముని నీవు ఇక స్మరించవు।

Verse 15

स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ञा दशरथेन यः।मन्दवीर्यस्सुतो ज्येष्ठस्ततः प्रस्थापितो वनम्।।।।

రాజా దశరథుడు తన ప్రియపుత్రుడు (భరతుడు)ను స్థాపించిన తరువాత, మంధవీర్యుడని చెప్పబడిన జ్యేష్ఠపుత్రుణ్ని అరణ్యానికి పంపించాడు।

Verse 16

तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा।करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना।।।।

హే విశాలాక్షీ! రాజ్యభ్రష్టుడై, చిత్తం చలించిపోయి, తపస్సులో జీవించే ఆ తపస్వి రామునితో నీవు ఏమి చేయగలవు?

Verse 17

सर्वराक्षसभर्तारं कामात्स्वयमिहागतम्।न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि।।।।

కామవశమై స్వయంగా ఇక్కడికి వచ్చిన, సమస్త రాక్షసుల అధిపతి, మన్మథ బాణాలతో విద్ధుడైన నన్ను నీవు తిరస్కరించకూడదు।

Verse 18

प्रत्याख्याय हि मां भीरु परितापं गमिष्यसि।चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमूर्वशी।।।।

హే భీరూ! నన్ను తిరస్కరిస్తే నీవు పశ్చాత్తాపంలో పడతావు—ఉర్వశీ పాదఘాతంతో పురూరవసును తాకినట్లై తరువాత విచారించినట్లు।

Verse 19

अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः।तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि।।।।

యుద్ధంలో ఆ మానవుడైన రాముడు నా వేలికీ సముడు కాదు. ఓ వరవర్ణినీ! నీ భాగ్యవశాత్తు నేను ఇక్కడికి వచ్చాను—నన్ను శరణు వేడుకో.

Verse 20

एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना।अब्रवीत्परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम्।।।।

ఇలా పలికినందుకు వైదేహి కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, ఆ ఏకాంతస్థలంలో రాక్షసాధిపతితో కఠినమైన మాటలు పలికింది।

Verse 21

कथं वैश्रवणं देवं सर्वभूतनमस्कृतम्।भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि।।।।

సర్వభూతులచే నమస్కరింపబడే వైశ్రవణ దేవుడు (కుబేరుడు)ను ‘సోదరుడు’ అని చెప్పుకుంటూ, నీవు అశుభకార్యం చేయాలని ఎలా కోరుతున్నావు?

Verse 22

अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः।येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः।।।।

హే రావణా! నీవు రాజుగా ఉన్న రాక్షసులందరూ—కఠినుడవు, దుర్బుద్ధివంతుడవు, ఇంద్రియజయంలేనివాడవు—నిశ్చయంగా నశిస్తారు।

Verse 23

अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम्।न च रामस्य भार्यां मामपनीयास्ति जीवितम्।।।।

ఇంద్రుని భార్య శచీని అపహరించినా ఎవడైనా బతకగలడేమో; కానీ శ్రీరాముని భార్య అయిన నన్ను హరించినవానికి జీవితం ఉండదు.

Verse 24

जीवेच्चिरं वज्रधरस्य हस्ताच्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम्।न मादृशीं राक्षस दूशयित्वा पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः।।।।

ఓ రాక్షసా! వజ్రధారి ఇంద్రుని చేతి నుంచే అపూర్వసౌందర్యమయిన శచీని బలవంతంగా లాక్కున్నా ఎవడైనా దీర్ఘకాలం బతకవచ్చు; కానీ నన్ను వంటి స్త్రీని అవమానిస్తే—అమృతం తాగినా—నీకు మరణం నుంచి విముక్తి లేదు.