Sarga 35

Verse 1

ततश्शूर्पणखावाक्यं तच्छ्रुत्वा रोमहर्षणम्।सचिवानभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह।।।।

అప్పుడు శూర్పణఖ చెప్పిన రోమాంచకరమైన మాటలు విని, అతడు మంత్రులకు అనుమతి ఇచ్చి, చేయవలసిన కార్యాన్ని మనసులో నిర్ణయించుకొని బయలుదేరాడు।

Verse 2

तत्कार्यमनुगम्याथ यथावदुपलभ्य च।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।।।इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः।स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह।।।।

తన ముందున్న కార్యాన్ని అనుసరించి యథావిధిగా గ్రహించి, దోషములు గుణములు పరిశీలించి, బలాబలములను తూచుకొని, “ఇదే చేయవలసినది” అని మనసులో నిశ్చయము చేసెను. ఆపై స్థిరబుద్ధితో అతడు రమ్యమైన యానశాల (రథశాల)కు వెళ్లెను।

Verse 3

तत्कार्यमनुगम्याथ यथावदुपलभ्य च।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।3.35.2।।इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः।स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह।।3.35.3।।

“ఇదే కర్తవ్యము” అని మనసులో నిశ్చయము చేసుకొని, స్థిరబుద్ధితో ఆయన తదుపరి రమ్యమైన యానశాల (రథశాల)కు వెళ్లెను.

Verse 4

यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नो राक्षसाधिपः।सूतं सञ्चोदयामास रथस्संयोज्यतामिति।।।।

తర్వాత రాక్షసాధిపతి రహస్యంగా రథశాలకు వెళ్లి, సూతునికి ఆజ్ఞాపించాడు—“రథాన్ని కట్టుము।”

Verse 5

एवमुक्तः क्षेणेनैव सारथिर्लघुविक्रमः।रथं संयोजयामास तस्याभिमतमुत्तमम्।।।।

అలా ఆజ్ఞ పొందిన వేగవంతుడైన సారథి, క్షణంలోనే యజమాని కోరిన ఉత్తమ రథాన్ని కట్టాడు।

Verse 6

काञ्चनं रथमास्थाय कामगं रत्नभूषितम्।पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः काञ्चनभूषणैः।।।।मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः।राक्षसाधिपतिश्श्रीमान्ययौ नदनदीपतिम्।।।।

రత్నాలతో అలంకరించబడిన, ఇష్టానుసారంగా సంచరించే స్వర్ణరథాన్ని అధిరోహించి—సువర్ణాభరణాలతో ముస్తాబైన పిశాచముఖ గాడిదలతో యుక్తమై—మేఘగర్జన వంటి నాదంతో ధనదుడు కుబేరుని అనుజుడు, శ్రీమంతుడైన రాక్షసాధిపతి రావణుడు నదనదీపతి అయిన సముద్రం వైపు బయలుదేరాడు।

Verse 7

काञ्चनं रथमास्थाय कामगं रत्नभूषितम्।पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः काञ्चनभूषणैः।।3.35.6।।मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः।राक्षसाधिपतिश्श्रीमान्ययौ नदनदीपतिम्।।3.35.7।।

రత్నాలతో అలంకరించబడిన, ఇష్టానుసారంగా సంచరించే స్వర్ణరథాన్ని అధిరోహించి—సువర్ణాభరణాలతో ముస్తాబైన పిశాచముఖ గాడిదలతో యుక్తమై—మేఘగర్జన వంటి నాదంతో ధనదుడు కుబేరుని అనుజుడు, శ్రీమంతుడైన రాక్షసాధిపతి రావణుడు నదనదీపతి అయిన సముద్రం వైపు బయలుదేరాడు।

Verse 8

स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।।।

శ్వేత చామరాలతో, శ్వేత ఛత్రంతో అలంకృతుడైన దశానన రావణుడు—స్నిగ్ధ వైదూర్యమణి వలె ప్రకాశిస్తూ, తప్తకాంచన కుండలాలతో భూషితుడై—దశగ్రీవుడు, ఇరవై భుజాలవాడు, మనోహర పరిచ్ఛదాలతో సుసజ్జితుడు, దేవశత్రువు, మునీంద్రఘ్నుడు, దశశిఖరాల పర్వతరాజువలె కనిపించాడు। కామగామి రథాన్ని అధిరోహించి ఆ రాక్షసేశ్వరుడు, ఆకాశంలో విద్యుత్‌మండలంతో వలయితమైన, సారసపక్షులతో కూడిన మేఘంలా శోభించాడు।

Verse 9

स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।3.35.8।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।3.35.9।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।3.35.10।।

శ్వేత చామరాలతో, శ్వేత ఛత్రంతో అలంకృతుడైన దశానన రావణుడు—స్నిగ్ధ వైదూర్యమణి వలె ప్రకాశిస్తూ, తప్తకాంచన కుండలాలతో భూషితుడై—దశగ్రీవుడు, ఇరవై భుజాలవాడు, మనోహర పరిచ్ఛదాలతో సుసజ్జితుడు, దేవశత్రువు, మునీంద్రఘ్నుడు, దశశిఖరాల పర్వతరాజువలె కనిపించాడు। కామగామి రథాన్ని అధిరోహించి ఆ రాక్షసేశ్వరుడు, ఆకాశంలో విద్యుత్‌మండలంతో వలయితమైన, సారసపక్షులతో కూడిన మేఘంలా శోభించాడు।

Verse 10

स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।3.35.8।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।3.35.9।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।3.35.10।।

కామగామి రథాన్ని అధిరోహించిన రాక్షసేశ్వరుడు ప్రకాశించాడు; ఆకాశంలో విద్యుత్తు వలయంతో చుట్టబడి, కొంగలతో కూడిన మేఘంలా।

Verse 11

स शैलं सागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्।नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः।।।।

ఆ వీర్యవంతుడు సముద్రతీరపు చిత్తడి ప్రాంతం సమీపంలోని పర్వతాన్ని తిలకించాడు; అది వేలాది చెట్లతో నిండివుండి, నానావిధ పుష్పఫలాలతో అలంకృతమై ఉంది।

Verse 12

शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिस्समन्ततः।विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिस्समावृतम्।।।।

దాని చుట్టూ శీతలమైన మంగళకర జలాలతో నిండిన పద్మినీలు ఉన్నాయి; అలాగే వేదికలతో కూడిన విశాల ఆశ్రమస్థానాలు దానిని ఆవరించి ఉన్నాయి।

Verse 13

कदल्याढकिसम्बाधं नारिकेलोपशोभितम्।सालैस्तालैस्तमालैश्च पुष्पितैस्तरुभिर्वृतम्।।।।

ఆ ప్రదేశం ఘనమైన అరటి వనాలతో నిండిపోయి, కొబ్బరి చెట్ల శోభతో ప్రకాశించి, పుష్పించిన శాల, తాళ, తమాల వృక్షాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉండెను।

Verse 14

नागैस्सुपर्णैर्गन्धैर्वैः किन्नरैश्च सहस्रशः।अजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः।।।।अत्यन्तनियताहारैश्शोभितं परमर्षिभिः।जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैरुपशोभितम्।।।।

ఆ ప్రాంతం వేలాది నాగులు, సుపర్ణులు, గంధర్వులు, కిన్నరులతో కిటకిటలాడుతూ ఉండెను; అలాగే అజ, వైఖానస, మాష, వాలఖిల్య, మరీచిప మొదలైన తపోపరంపరల పరమర్షులతో శోభిల్లెను—అత్యంత నియతాహారులు, కామజయులు, సిద్ధులు, చారణులు అయిన ఆ మహర్షుల పవిత్ర తేజస్సుతో ఆ ప్రదేశం ప్రకాశించెను।

Verse 15

नागैस्सुपर्णैर्गन्धैर्वैः किन्नरैश्च सहस्रशः।अजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः।।3.35.14।।अत्यन्तनियताहारैश्शोभितं परमर्षिभिः।जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैरुपशोभितम्।।3.35.15।।

ఆ ప్రాంతం వేలాది నాగులు, సుపర్ణులు, గంధర్వులు, కిన్నరులతో కిటకిటలాడుతూ ఉండెను; అలాగే అజ, వైఖానస, మాష, వాలఖిల్య, మరీచిప మొదలైన తపోపరంపరల పరమర్షులతో శోభిల్లెను—అత్యంత నియతాహారులు, కామజయులు, సిద్ధులు, చారణులు అయిన ఆ మహర్షుల పవిత్ర తేజస్సుతో ఆ ప్రదేశం ప్రకాశించెను।

Verse 16

दिव्याभरणमाल्याभिर्दिव्यरूपाभिरावृतम्।क्रीडारतिविधिज्ञाभिरप्सरोभिस्सहस्रशः।।।।

ఆ ప్రదేశం వేలాది అప్సరసలతో నిండిపోయి ఉండెను—దివ్యరూపిణులు, స్వర్గీయ ఆభరణాలు మరియు మాలలతో అలంకృతులు, క్రీడా-రతి విధానాలలో నిపుణులు; ఆ సురాంగనల వల్ల అది సర్వత్ర శోభిల్లెను।

Verse 17

सेवितं देवपन्तीभिश्श्रीमतीभिश्श्रियाऽऽवृतम्।देवदानवसङ्घैश्च चरितं त्वमृताशिभिः।।।।

ఆ ప్రదేశం శ్రీమంతమైన దేవపత్నులచే సేవింపబడి, శ్రీలక్ష్మీ సమానమైన శోభతో ఆవరించబడెను; అలాగే అమృతాహారులైన దేవ-దానవ సంఘాలు అక్కడ సర్వత్ర సంచరించుచుండెను।

Verse 18

हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैस्सम्प्रणादितम्।वैढूर्यप्रस्तरं रम्यं स्निग्धं सागरतेजसा।।।।

ఆ ప్రదేశం హంసలు, క్రౌంచ పక్షులు, ప్లవ పక్షులతో నిండిపోయి, సారసాల మధుర నాదంతో మార్మోగుచుండెను; వైడూర్య రత్నసమాన శిలాస్తరాలతో రమ్యమై, సముద్ర తేజస్సుతో స్నిగ్ధంగా ప్రకాశించెను।

Verse 19

पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च।तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः।।।।तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्।गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः।।।।

వేగంగా ముందుకు సాగుతున్న ధనదుడు కుబేరుని అనుజుడు రావణుడు చుట్టూ విశాలమైన, పాండుర-దీప్తిమంతమైన విమానాలను చూచెను—దివ్యమాలలతో అలంకృతమై, తూర్యనాదములు గీతములతో నిండినవి. తపస్సుతో ఉన్నత లోకములను జయించినవారి కామగామి విమానములు ఆకాశములో దూసుకుపోతుండగా, గంధర్వులు అప్సరసలును కూడా అతడు దర్శించెను।

Verse 20

पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च।तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः।।3.35.19।।तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्।गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः।।3.35.20।।

వేగంగా ముందుకు సాగుతున్న ధనదుడు కుబేరుని అనుజుడు రావణుడు చుట్టూ విశాలమైన, పాండుర-దీప్తిమంతమైన విమానాలను చూచెను—దివ్యమాలలతో అలంకృతమై, తూర్యనాదములు గీతములతో నిండినవి. తపస్సుతో ఉన్నత లోకములను జయించినవారి కామగామి విమానములు ఆకాశములో దూసుకుపోతుండగా, గంధర్వులు అప్సరసలును కూడా అతడు దర్శించెను।

Verse 21

निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः।वनानि पश्यन्सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च।।।।

వేల సంఖ్యలో చందన వనములను అతడు చూచెను; వాటి మూలముల నుండి సుగంధ నిర్యాసరసము జారుచుండెను. అవి సౌమ్యములు, మనోహరములు, ఘ్రాణేంద్రియమును తృప్తిపరచునవి।

Verse 22

अगरूणां च मुख्यानां वनान्युपवनानि च।तक्कोलानां च जात्यानां फलानां च सुगन्धिनाम्।।।।

ఆయన శ్రేష్ఠ అగరు వృక్షాల వనాలను, రమ్యమైన ఉపవనాలను చూచెను; అలాగే సువాసనభరిత తక్కోల ఫలములను, జాతి నుండి పుట్టిన సుగంధ ద్రవ్యముల సమృద్ధినీ దర్శించెను।

Verse 23

पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च।मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः।।।।

ఆయన తామాల పుష్పములను, మిరియాల పొదల సమూహములను, అలాగే తీరమున ఎండబెట్టబడుచున్న ముత్యాల గుట్టలను చూచెను।

Verse 24

शङ्खानां प्रसरं चैव प्रवालनिचयं तथा।काञ्चनानि च शैलानि राजतानि च सर्वशः।।।।

ఆయన శంఖముల విస్తారమైన పరచును, ప్రవాళముల గుట్టలను, అలాగే ఎక్కడికక్కడ స్వర్ణమయమైనవీ రజతమయమైనవీ అయిన శైలసమూహములను చూచెను।

Verse 25

प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नानि ह्रदानि च।धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैश्शोभितानि च।।।।हस्त्यश्वरथगाढानि नगराण्यवलोकयन्।

ఆయన మనోహరమైన జలపాతములను, ప్రసన్నమైన సరస్సులను చూచుచు పోయెను; అలాగే ధనధాన్యసంపన్నమైన, స్త్రీరత్నములతో శోభితమైన, హస్త్యశ్వ రథములతో నిండిన నగరములను కూడా దర్శించుచుండెను।

Verse 26

तं समं सर्वतस्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम्।अनूपं सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्।।।।

ఆయన ఆ ప్రాంతమును చూచెను—అది అన్ని వైపులా సమతలమై స్నిగ్ధసౌందర్యముతో నిండినది, స్పర్శకు మృదువైన గాలి వీచుచున్నది; సముద్రరాజుని అనూపప్రదేశము త్రిదివసమానముగా ప్రకాశించెను।

Verse 27

तत्रापश्यत्स मेघाभं न्यग्रोधमृषिभिर्वृतम्।।।।समन्ताद्यस्य ताश्शाखाश्शतयोजनमायताः।

అక్కడ ఆయన మేఘవర్ణమైన మర్రిచెట్టును చూచెను; అది ఋషిగణములతో పరివృతమై యుండెను. దాని శాఖలు సమంతముగా శతయోజనముల వరకు విస్తరించియుండెను.

Verse 28

यस्य हस्तिनमादाय महाकायं च कच्छपम्।।।।भक्षार्थं गरुडश्शाखामाजगाम महाबलः।

ఆ వృక్షమునకు చెందిన ఒక శాఖపై మహాబలుడైన గరుడుడు భక్షార్థముగా ఒక హస్తిని, మహాకాయమైన కచ్ఛపమును ఎత్తుకొని వచ్చెను.

Verse 29

तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः।।।।सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्ज च महाबलः।

ఆ పక్షిశ్రేష్ఠుడైన మహాబల సుపర్ణుడు (గరుడుడు) యొక్క భారముచేత ఆ పత్రబహులమైన శాఖ అకస్మాత్తుగా విరిగిపోయెను.

Verse 30

तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः।।।।अजा बभूवुर्धूम्राश्च सङ्गताः परमर्षयः।

అక్కడ పరమర్షులు సమాగమమై యుండిరి—వైఖానసులు, మాషులు, వాలఖిల్యులు, మరీచిపులు, అలాగే అజులు మరియు ధూమ్రులనబడే మహర్షులు కూడ।

Verse 31

तेषां दयार्थं गरुडस्तां शाखां शतयोजनाम्।।।।जगामादाय वेगेन तौ चोभौ गजकच्छपौ।

వారిపై కరుణతో గరుడుడు శతయోజన విస్తారమైన ఆ శాఖను వేగంగా ఎత్తుకొని, దానితో పాటు గజకచ్ఛపులైన ఆ ఇద్దరినీ తీసుకొని వెళ్లెను।

Verse 32

एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम्।।।।निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः।प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्।।।।

ఒక పాదంపై నిలిచి ధర్మాత్ముడైన పక్షిశ్రేష్ఠుడు ఆ మాంసాన్ని భక్షించెను; తరువాత ఆ శాఖతో నిషాదుల నివాసాన్ని నాశనం చేసి, మహామునులను విముక్తుల్ని చేసి అతుల ఆనందాన్ని పొందెను।

Verse 33

एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम्।।3.35.32।।निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः।प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्।।3.35.33।।

ఒక పాదంపై నిలిచి ధర్మాత్ముడైన పక్షిశ్రేష్ఠుడు ఆ మాంసాన్ని భక్షించెను; తరువాత ఆ శాఖతో నిషాదుల నివాసాన్ని నాశనం చేసి, మహామునులను విముక్తుల్ని చేసి అతుల ఆనందాన్ని పొందెను।

Verse 34

स तेनैव प्रहर्षेण द्विगुणीकृतविक्रमः।अमृतानयनार्थं वै चकार मतिमान्मतिम्।।।।

ఆ హర్షమే అతని పరాక్రమాన్ని ద్విగుణీకరించెను; బుద్ధిమంతుడైన గరుడుడు అమృతాన్ని తెచ్చుటకు సంకల్పము చేసెను।

Verse 35

अयोजालानि निर्मथ्य भित्वा रत्नमयं गृहम्।महेन्द्रभवनाद्गुप्तमाजहारामृतं ततः।।।।

ఇనుప జాలాలను చూర్ణం చేసి, రత్నమయ గృహాన్ని భేదించి, మహేంద్రుని (ఇంద్రుని) భవనమునుండి ఆ అమృతాన్ని గుప్తంగా తీసికొనివచ్చెను।

Verse 36

तं महर्षिगणैर्जुष्टं सुपर्णकृतलक्षणम्।नाम्ना सुभद्रं न्यग्रोधं ददर्श धनदानुजः।।।।

మహర్షిగణములచే సేవింపబడినదియు, సుపర్ణుడు (గరుడుడు) చేసిన చిహ్నముతో గుర్తింపబడినదియు అయిన ‘సుభద్ర’ నామకమైన ఆ న్యగ్రోధ వృక్షమును ధనదుడు (కుబేరుడు) యొక్క అనుజుడు రావణుడు దర్శించెను।

Verse 37

तं तु गत्वा परं पारं समुद्रस्य नदीपतेः।ददर्शाश्रममेकान्ते रम्ये पुण्ये वनान्तरे।।।।

అతడు నదీపతి అయిన సముద్రపు పరతీరానికి వెళ్లి, అరణ్యాంతరంలో ఏకాంతంగా ఉన్న రమ్యమైన పుణ్యాశ్రమాన్ని దర్శించాడు।

Verse 38

तत्र कृष्णाजिनधरं जटावल्कलधारिणम्।ददर्श नियताहारं मारीचं नाम राक्षसाम्।।।।

అక్కడ అతడు ‘మారీచ’ అనే రాక్షసుణ్ని చూశాడు—కృష్ణాజినం ధరించి, జటలు మరియు వల్కలవస్త్రాలు ధరించినవాడు, నియతాహారంతో జీవించేవాడు।

Verse 39

स रावणस्समागम्य विधिवत्तेन रक्षसा।मारीचेनार्चितो राजा सर्वकामैरमानुषैः।।।।

రాజు రావణుడు అక్కడికి రాగానే, రాక్షసుడు మారీచుడు విధివిధానంగా అతనిని ఆరాధించి, సమస్త కోరికలను తీరుస్తున్న అమానుష భోగసామగ్రిని సమర్పించాడు।

Verse 40

तं स्वयं पूजयित्वा तु भोजनेनोदकेन च।अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत्।।।।

భోజనం, నీటితో స్వయంగా అతనిని పూజించి సత్కరించిన తరువాత, మారీచుడు ఉద్దేశ్యభరితమైన వాక్యాలతో పలికాడు।

Verse 41

कच्चित्सुकुशलं राजन्लङ्कायां राक्षसेश्वर।केनार्थेन पुनस्त्वं वै तूर्णमेवमिहागतः।।।।

“హే రాజా, హే రాక్షసేశ్వరా! లంకలో సమస్తం కుశలమంగళమేనా? మరి ఏ కార్యార్థంగా నీవు మళ్లీ ఇంత త్వరగా ఇక్కడికి వచ్చావు?”

Verse 42

एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः।ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद्वाक्यकोविदः।।।।

మారీచుడు ఇలా పలికినప్పుడు మహాతేజస్సు, వాక్యనిపుణుడైన రావణుడు అనంతరం ఈ మాటలు పలికెను।